Кіріспе

Халықтық одақ – 1956 жылдан 1968 жылға дейін Исландиядағы сайлау одағы және 1968 жылдан 1998 жылға дейін социалистік саяси партия.

Тарих

1916 жылы Исландияда Социал-демократиялық партия (Alþýðuflokkurinn) құрылды. 1930 жылы партия бөлініп, Коммунистік Интернационалдың исландтық бөлімі ретінде танылған Исландия Коммунистік партиясы (Kommúnistaflokkur Íslands) құрылды. 1937 жылы социал-демократтар тағы да бөлініп кетті, ал бөлінген топ коммунистермен бірігіп, Социалистік партияны (Sósíalistaflokkurinn) құрды. Алайда жаңа партия оның алдыңғысы сияқты Коминтернге мүше болмады. 1956 жылдың 4 сәуірінде Социалистік партия Ханнибал Вальдимарссон басқаратын Социал-демократиялық партияның тағы бір солшыл тобымен сайлау альянсын құрды, осылайша Ханнибал төрағасы болатын Халық Альянсын құрды. 1963 жылы Ұлттық қорғау партиясы (Þjóðvarnarflokkurinn) бірлескен сайлау альянсына өкілдерін қосты, нәтижесінде Þjóðvarnarflokkurinn бұрынғы парламент мүшесі (1953–1956) Гилс Гудмундссон парламентте орын алды және ол 1979 жылға дейін сақтап қалды. 1968 жылы Халық Альянсы ресми түрде саяси партияға айналды. Сол кезде Ханнибал партиядан шығып, Либералдар мен солшылдар одағын құрды. 1960 жылдардың ортасында АҚШ Мемлекеттік департаменті партия мүшелігінің шамамен 1000 адамды құрастырғанын (Исландияның еңбекке жарамды жастағы халқының 1%) бағалады. 1998 жылы ол Социал-демократиялық партиямен, Әйелдер альянсы (Samtök um kvennalista) және Ұлттық ояну (Þjóðvaki) бірлесіп, кең орталық-солшыл партия – Социал-демократиялық альянсты (Samfylkingin) құрды. Алайда Халық Альянсы қарыздарын өтегенге дейін ресми түрде тіркеліп тұрады. Партия коммунистік партия емес еді, бірақ ол әлемдік коммунистік қозғалыстың исландтық өкілі болды. Ол НАТО-ға және Исландиядағы АҚШ әскери күштерінің болуына қарсы болды. Сондай-ақ, ол Исландияның Еуропалық Одаққа мүше болуына және 1993 жылғы ЕЭА мен ЕО арасындағы келісімге қарсы болды, себебі Исландия ЕЭА мүшесі еді. Халық Альянсының кейбір мүшелері, соның ішінде партияның бірнеше депутаттары Альянстың құрылуына келіспеді және 1999 жылы социалистік-жасыл партия – Солшыл жасыл қозғалысын (Vinstrihreyfingin grænt framboð) құрды. Халық Альянсының алғашқы төрағасы Рагнар Арнальдс болды. Исландияның кейінгі президенті Олафур Рагнар Гримссон 1987 жылдан 1995 жылға дейін партия төрағасы болды, ол Прогрессивті партиядан (Исландия) бөлініп, Либералдар мен солшылдар одағынан келгеннен кейін партияға қосылды. Ол 1956 жылдан 1991 жылға дейін Герман Йонассонның 1956–1958 жылдардағы соңғы үкіметі, Олафур Йоханнессонның 1971–1974 және 1978–1979 жылдардағы үкіметтері, Гуннар Тородсеннің 1980–1983 жылдардағы жалғыз үкіметі және соңында Стингримур Германссонның 1988–1991 жылдардағы соңғы үкіметіне қатысқан 5 коалициялық үкіметте болды. Халық Альянсының жастар ұйымы ÆFAB деп аталды.

Сайлау нәтижелері

Сайлау Дауыстар % Орындықтар +/– Орын Үкімет 1956 15,859 19.2 8 4-ші 1959 (маусым) 12,929 15.2 2 3-ші 1959 (қазан) 13,621 16.0 4 3-ші 1963 14,274 16.0 1 3-ші 1967 16,923 17.6 1 3-ші 1971 18,055 17.1 0 3-ші 1974 20,924 18.3 1 3-ші 1978 27,952 22.9 3 2-ші 1979 24,401 19.7 3 3-ші 1983 22,490 17.3 1 3-ші 1987 20,387 13.3 2 4-ші 1991 22,706 14.4 1 4-ші 1995 23,597 14.3 0 3-ші