Кіріспе

Круиздік зымыранның түрі SSM N 8A Regulus немесе Regulus I – АҚШ Әскери-теңіз күштері әзірлеген, кемеден және су асты кемесінен ұшырылатын, ядролық қару тасуға қабілетті турбореактивті екінші буын зымыран, 1955 жылдан 1964 жылға дейін қолданылды. Оның жасалуы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Калифорниядағы Пойнт-Мугу әскери-әуе базасында неміс V-1 зымыранымен жүргізген сынақтарының нәтижесі болды. Оның цилиндр тәрізді корпусы сол дәуірдегі көптеген истребительдердің конструкциясына ұқсас, бірақ пилот кабинасы болмады. Regulus зымыранының сынақ үлгілері қону шассилерімен жабдықталған және ұшақ сияқты ұшып-қонуға қабілетті болды. Зымырандарды қолданғанда, олар рельстік ұшырғыштан ұшырылып, корпустың артқы бөлігіне Aerojet JATO резервуарлары орнатылатын.

Жобалау және әзірлеу

1943 жылдың қазан айында Chance Vought Aircraft Company компаниясы 483 км (300 миль) қашықтыққа ұшатын, жарылғыш бөлігін тасымалдайтын зымыранды зерттеу жөніндегі келісімшартқа қол қойды. Алайда, жоба төрт жылға тоқтап тұрды, 1947 жылдың мамырына дейін АҚШ Әскери-әуе күштері Martin Aircraft Company компаниясына турбореактивті қозғалтқышпен жұмыс істейтін, субсонылық Matador зымыранын жасауға келісімшарт бергенше. Әскери-теңіз күштері Matador-ды басқарылатын зымырандар саласындағы өз рөліне қауіп деп қарады және бірнеше күн ішінде су асты қайығынан ұшырылатын және Matador сияқты J33 қозғалтқышын пайдаланатын зымыранды әзірлеу бағдарламасын бастады. 1947 жылдың тамызында, қазір "Регулус" деп аталған жобаның техникалық талаптары белгіленді: 0,85 Мах жылдамдығымен, 0,5% шеңберлік қателікпен (CEP) нысанаға жарылғыш бөлік жеткізілуі керек. Зымыранның ең ұзақ қашықтықтағы нысанасын 50% жағдайда тигізуі тиіс. "Регулус" әзірлеуге дейін Әскери-теңіз күштері екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы жылынан бастап неміс V-1 ұшатын бомбасының өте жақын түрі – JB-2 Loon зымыранымен тәжірибелер жүргізді. Су асты қайықтарын сынау 1947 жылдан 1953 жылға дейін Әскери-теңіз күштерінің Point Mugu әскери-әуе базасында жүргізілді, Cusk және Carbonero кемелері сынақ платформалары ретінде пайдаланылды. Бастапқыда зымыран қорғалмағандықтан, оны ұшырғаннан кейін ғана суға батыруға болады. Әскери-теңіз күштерінің бәсекелестігі Matador және Regulus зымырандарының дамуын қиындатты. Зымырандардың сыртқы түрі ұқсас болды және бірдей қозғалтқышты пайдаланды. Олардың өнімділігі, кестесі және құны да шамалы ерекшеленді. Қорғаныс шығындарын азайту қажеттілігінен АҚШ Қорғаныс министрлігі Әскери-теңіз күштеріне Matador-ды өздеріне бейімдеуге болатынын анықтауды тапсырды. Әскери-теңіз күштері Regulus Әскери-теңіз күштерінің міндетін жақсы орындай алатынына қорытынды жасады. Regulus-тың Matador-дан бірнеше артықшылықтары болды. Оған үш емес, тек екі басқару станциясы қажет болды. Matador-дың бустерлерін зымыранды ұшқыш құрылғыға орнату кезінде орнату қажет болғандықтан, Regulus-ты бустерлерімен бірге сақтауға болады, сондықтан Regulus-ты тезірек ұшыруға болады. Соңында, Chance Vought зымыранның қайта пайдалануға болатын нұсқасын жасады, ол KDU-1 деп аталды және сонымен қатар нысана ретінде де пайдаланылды. Сондықтан Regulus-тың сынақ үлгісін жасау қымбат болғанымен, бірнеше сынақтар кезінде Regulus-ты пайдалану арзан болды. Әскери-теңіз күштерінің бағдарламасы жалғасты, ал алғашқы Regulus 1951 жылдың наурыз айында ұшты. Өлшемдері мен автомобиль жолдарындағы үлкен жүктерге қатысты ережелерге байланысты Chance Vought үлкен жүктерді тасымалдауға маманданған фирмамен бірлесіп, Regulus I зымыранын тасымалдай алатын арнайы трактор-тіркеме комбинациясын жасады.

Regulus I-ге сәйкес пайдаланылатын кемелер мен су асты кемелері

Су асты кемесінен алғашқы ұшыру 1953 жылғы шілдеде "Танни" кемесінің палубасынан жасалды. "Танни" және оның бауырлас кемесі "Барберо" АҚШ-тың алғашқы ядролық қорқыту патрульдік су асты кемелері болды. 1958 жылы оларға екі арнайы салынған "Regulus" су асты кемесі – "Grayback" және "Growler" қосылды, ал кейінірек ядролық қуатпен жүретін "Halibut" қосылды. "Halibut" кемесінің өте үлкен ішкі ангары бес зымыранды тасымалдай алатын және SSG N зымырандарын ұшыруға арналған жаңа кластың прототипі ретінде қарастырылды. Әскери-теңіз күштерінің стратегиясы кез келген уақытта теңізде төрт "Regulus" зымыраны болуын талап етті. Осылайша, "Барберо" мен "Танни" екі-екіден "Regulus" зымыранын алып жүріп бір мезгілде патрульдеді. "Growler" және "Grayback" әрқайсысы төрт зымыранмен, немесе "Halibut" бес зымыранмен жеке патрульдеуге қабілетті болды. Гавайидегі Перл-Харбордан жұмыс істейтін бес "Regulus" су асты кемесі 1959 жылғы қазаннан 1964 жылғы шілдеге дейін Солтүстік Тынық мұхитында, соның ішінде 1962 жылғы Куба зымыран дағдарысы кезінде 40 ядролық қорқыту патрулін жүргізді. Ник Т. Спаркның "Regulus: Бірінші ядролық зымырандық су асты кемелері" атты деректі фильмінде айтылғандай, ядролық соғыс жағдайында олардың басты міндеті – Петропавл-Камчаткадағы советтік теңіз базасын жою болар еді. Бұл патрульдер су асты кемелері флоты тарихындағы алғашқы болып табылады және "Polaris" зымырандық су асты кемелері жасаған патрульдерден бұрын болды. "Барберо" сондай-ақ зымырандық поштаны жіберудің жалғыз мысалына ие болды. "USS Cusk" және "USS Carbonero" сияқты қосымша су асты кемелері ұшу кезінде "Regulus" зымыранын басқаруға мүмкіндік беретін басқару жүйелерімен жабдықталды, осылайша оның тактикалық жағдайдағы қашықтығын арттырды. "Regulus" зымыраны 1959 жылғы қаңтарда 514-ші зымыран жеткізілгеннен кейін өндірістен шығарылды, ал 1962 жылы RGM-6 деп қайта тағайындалды. 1964 жылғы тамызда қызметтен алынды. Кейбір ескірген зымырандар Флоридадағы Эглин әуе базасында нысана ретінде пайдаланылды. "Regulus" тек АҚШ Әскери-теңіз күштеріне суық соғыстың алғашқы жылдарында және әсіресе Куба зымыран дағдарысы кезінде "Polaris", "Poseidon" және одан кейінгі "Trident" зымырандарынан бұрын бірінші ядролық стратегиялық қорқыту күшін ғана емес, сонымен қатар "Tomahawk" зымыранының да алғабасшысы болды. Қызметтен шығарғаннан кейін бірқатар "Regulus I" зымырандары BQM-6C белгісімен мақсатты ұшқыштар ретінде пайдалануға бейімделді.

Regulus II

Екінші буынның суперзвуковой Vought SSM N 9 Regulus II зымырандық жүйесі, 2 Мах жылдамдығымен және белгілі бір қашықтықта ұшуға қабілетті, әзірленді және сәтті сынақтан өтті, соның ішінде Grayback су асты кемесінен сынаққа ұшырылды. Бірақ, бағдарлама UGM 27 Polaris ядролық баллистикалық зымыранының пайдасына тоқтатылды. Regulus II зымыраны – жақсартылған басқару жүйесімен және екі есе ұлғайтылған қашықтығы бар, Regulus I зымыранын алмастыруға арналған толыққанды жаңа конструкция болды. Regulus II зымырандарымен жабдықталған су асты кемелері мен кемелеріне кемелік инерциялық навигациялық жүйе (SINS) орнатылуы тиіс болған, бұл зымырандарды ұшыру алдында дәл бағдарлауға мүмкіндік беретін еді. Regulus II прототиптерінің 48 сынақ ұшуы жүргізілді, оның 30-ы сәтті, 14-і толыққанды емес, ал төртеуі сәтсіз аяқталды. 1958 жылдың қаңтарында өндіріс келісімшартына қол қойылды және 1958 жылдың қыркүйегінде Grayback су асты кемесінен жалғыз ұшыру жүзеге асырылды. Regulus II-нің жоғары құны (әрқайсысы шамамен бір миллион доллар), бюджеттік шектеулер және UGM 27 Polaris SLBM (су астынан ұшырылатын баллистикалық зымыран) пайда болғандықтан, Regulus II бағдарламасы 1958 жылдың 18 желтоқсанында тоқтатылды. Бағдарлама тоқтатылған кезде Vought 20 Regulus II зымыранын құрастырды, ал тағы 27-сі өндіріс желісінде болды. Regulus I зымырандарын өндіру 1959 жылдың қаңтарына дейін жалғасты, соңғы 514-ші зымыран жеткізілді, және ол 1964 жылдың тамызында қызметтен алынды. Regulus I және Regulus II зымырандары 1964 жылдан кейін мақсаттық ұшқышсыз аппараттар ретінде пайдаланылды.