Кіріспе

Біздің заманымыздың үшінші ғасырының ортасында өмір сүрген яһуди данасы Яһуда II немесе Несия I – Палестина аймағындағы Тиберия қаласында біздің заманымыздың үшінші ғасырының ортасында өмір сүрген яһуди ғалымы. Ол яһуди дінінің ауызша Таураттары, Мишна мен Талмудтың классикалық еңбектерінде еске алынады. Онда ол әртүрліше "Яһуда", "Яһуда Несия" (= "ха Наси") деп, ал кейде, әкесі Яһуда хаНаси сияқты "Раби" деп аталған. Яһуда III де "Яһуда Несия" деп аталғандықтан, осы әулет өкілдерінің қайсысы туралы сөз болып жатқанын анықтау кейде қиын, тіпті мүмкін емес.

Жастық шақ

Яһуданың жастық шағына қатысты, оны және оның інісі Хиллелді еске алатын әртүрлі әңгімелер сақталған. Яһуда мен Хиллел жас кезінде Кабул мен Бириге бірнеше рет сапар шекті, әр сапарында жергілікті халықты қынжырлы ететін мінез-құлық көрсетті.

Басқа ғалымдармен қарым-қатынас

Ол Ошиямен ерекше жақын қарым-қатынаста болды. Раввин Джошуа бен Левимен бірге ол Лаодикияда бір әйелді яһуди дініне қабылдауға көмектесті. Елазардың ұлы Жонатан Ғаддарадағы моншаларда оның серігі болды. Патриарх пен Тиберия академиясының басшысы раввин Иохананның арақатынасы достық болған сияқты; Иоханан Яһудадан берілген материалдық көмекті қабылдады. Иоханан сондай-ақ Яһуданы Тибериядан қашқан Шимон бен Лакишке барып, патриархаттың беделіне қатысты сыпайы емес пікір білдіргендігі үшін оны қайта оралуға шақырды. Тағы бір жағдайда, Шимон бен Лакиш патриарх әулетінің ашкөздігін айыптаған Жозе Маондық батыл уағыздаушыға қатысты Яһуданың наразылығын басып тастады. Шимон бен Лакиш сондай-ақ патриархты жомарттыққа шақырып, "Ешнәрсе алма, сонда [Римдық билікке] ештеңе беруге қажеттілік тумайды" деді. Симеон бен Лакиш Яһудаға түрлі қалаларда бастауыш білім берудің қажеттігін еске салып, "Балаларға арналған мектептері жоқ қала құрылысқа лайық емес" деген мақалды айтты.

Басқа ғалымдар арасында

Яһуданың патриарх ретінде билігі абсолютті емес еді: ол Тиша Б’Ав ораза күнінің сенбі күніне келген жағдайда, оны өткізбеу ниетін іске асыра алмады. Оның замандастары оны ғылымда теңдес деп санамады, бұл оның Р.Яннаймен болған бір қызықты кездесуінен көрінеді. Дегенмен, Яһуданың маңызы одан кем емес еді, себебі Шимон бен Лакиш (оның шәкірті болмаған) «Яһуда Неси’а» есімімен халахикалық үйретімдердің толық тізбесін жеткізді. Шимон бен Лакиш Яһудадан аман қалған және оның дәстүрлерін таратып кеткені сөзсіз. Шимон Яһуданың аггадикалық үйретімдерінің де бір бөлігін жеткізді. Назир 20c) Шимон бен Лакишті «Яһуданың алдында отырған» деп айтады және мидрашты түсіндіреді, бұл оның шәкірт емес, колледж мүшесі екенін көрсетеді. Бұл пікірді Авода Зара 6б да қолдайды, онда Шимон «Яһуда Неси’аның алдында отыр» делінеді; мұнда патриарх Шимоннан белгілі бір жағдайда не істеу керектігін сұрайды, ал Шимон Яһуданың шәкірті емес, жақсы халахист ретінде көрінеді. Яһуданың замандас ғалымдармен арақатынасы оның раввиндермен болған келіспеушіліктен көрінеді: «Бірі: «Уақыт басшыға [парнасқа] бейімделеді»; екіншісі: «Басшы уақытқа бейімделеді» деді». Бұл сөзді Яһуда айтқан болуы мүмкін, яғни басшы уақытқа сай болуы керек және ол өзінің қабілетсіздігі үшін кінәланбауы керек. Жоғарыда аталған Жозе Маонмен болған кездесуде Жозе: «Уақыт қандай болса, ханзада да сондай болады» деді. Тағы бір жағдайда Яһуда өзінің қабілетсіздігін ашық мойындады. Бірде ол құрғақшылық кезінде ораза ұстап, жаңбыр жаусын деп дұға еткен еді. Сонда ол: «Рамалық Самуил мен Гамалиел ұлы Яһуданың арасында қандай үлкен айырмашылық! Мұндай тірек тірегі бар уақытқа қайғы, және осындай уақытта келген маған да қайғы!» деді. Осы өзін-өзі төмендетуінің нәтижесінде жаңбыр жауды.

Оригенмен қарым-қатынасы

Гретц Юданың ағасы Хиллелді "Юлл патриархы" ("Ιοῦλλος πατριάρχης") деп сипаттайды, онымен Ориген Кесарияда Киелі кітаптарға қатысты әңгімелескен. Бірақ Хиллелдің өзі патриарх болмағандықтан, Оригенмен сөйлескен Юда болған деп болжауға болады. Ориген, мүмкін, ΙΟϒΛΟΣ (Joulos) дегенді ΙΟϒΔΑΣ (Joudas) деп жаңылысқан. Бұл болжам, Ошияның патриархпен жақын байланысы туралы бұрын айтылған мәлімдемемен сәйкес келеді, себебі Ошияның Оригенмен Кесарияда байланыста болғаны факті ретінде қарастырылуы мүмкін.

Ұстазы

Халахикалық дәстүрде Иуда II өзінің және оның академиясының шығарған үш қағидасымен ерекше танымал болды; осы қағидалардың бірі ажырасу заңдарын реформалауға қатысты. Ең әйгілісі – Мишнаға Яһуда ха-Насидің қағидаларымен байланысты қолданылатын дәл формуламен енгізілген, пұтқа табынушылар дайындаған майды пайдалануға рұқсат беру туралы қағида болды – «Раббы және оның соты рұқсат берді». Бұл қағида, ескі заңды жойған, Бабылда Самуил, содан кейін бастапқыда оны қабылдауға күдікпен қараған Рав тарапынан мойындалды. Атақты аггадист Шимлай, Иуданы пұтқа табынушылардың нанын пайдалануға тыйым салған заңды да жоюға көндіруге тырысты. Бірақ Иуда оған келіспеді, өйткені ол өзінің академиясының «ұтылған сот» деп аталуын қаламайтынын айтты.

Дәйексөздер

Егер мектеп мұғалімінің үйіндегі балалардың демі болмаса, әлем жарамас еді.