Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ямайка құл көтерілісінің жетекшісі (1801–1832)
Jamaican slave rebellion leader (1801–1832)
Сэмюэл Шарп, немесе Шарп (1801 – 23 мамыр 1832), сондай-ақ Сэм Шарп деп те аталады, Ямайкадағы 1831–1832 жылғы Баптист соғысы құл көтерілісінің (Рождество көтерілісі деп те аталады) жетекшісі болған құл ямайкалық. 1975 жылы Ямайканың Ұлттық Батыры деп жарияланды және оның суреті 500 ямайкалық долларлық банкнотада бейнеленген.
Samuel Sharpe, or Sharp (1801 – 23 May 1832), also known as Sam Sharpe, was an enslaved Jamaican who was the leader of the widespread 1831–32 Baptist War slave rebellion (also known as the Christmas Rebellion) in Jamaica. He was proclaimed a National Hero of Jamaica in 1975 and his image is on the $500 Jamaican banknote.
Өмірбаян
Сэмюэл Шарп Ямайканың Сент-Джеймс ауданында, Сэмюэл мен Бэтти Шарпқа тиесілі плантацияда құлдықта дүниеге келді. 1832 жылы оның өлімін хабарлаған құл тізімінде оның есімі Еваның ұлы Арчер, сондай-ақ Самуил Шарп деп көрсетілген, ол қайтыс болған кезде 28 жаста болды. 1817 жылғы Самуил мен Джейн Шарптың құл тізімінде 12 жасар Арчердің анасы Джуда Блигом және бауырлары Джо (екі жаста) мен Элиза (20 жаста) плантацияда тіркелген. Оған білім алуға рұқсат берілгендіктен, ол құл болған достарының құрметіне ие болды. Шарп баптист шіркеуінде белгілі уағыздаушы, көшбасшы және миссионер болды, ол құлдарды ұзақ жылдардан бері мүше ретінде қабылдап, оларды уағыздаушылар деп мойындады. Ол Монтего-Бейдегі Бёрчелл баптист шіркеуінің диаконы болды, оның пасторы – Англиядан келген миссионер, пастор Томас Бурчелл. Шарп көп уақытын Ямайканың түрлі аудандарына саяхаттап, құлдарға христиан дінін үйретуге арнады, ол оларға бостандық сыйлайды деп сенді.
Samuel Sharpe was born into slavery in the parish of St James, Jamaica, on a plantation owned by Samuel and Batty Sharpe. The Slave Return of 1832 announcing his death gave his name as Archer aka Samuel Sharpe, the son of Eve, and he was only 28 years old when he died. The Slave Return of Samuel and Jane Sharpe in 1817 showed a young 12 year old Archer on the plantation with his mother Juda Bligom and siblings Joe (two years old) and Eliza (20 years old). He was allowed to become educated, for which he was well respected by his enslaved peers. Sharpe became a well known preacher, leader and missionary in the Baptist Church, which had long welcomed the enslaved as members and recognized them as preachers. He was a deacon at the Burchell Baptist Church in Montego Bay, whose pastor was Rev. Thomas Burchell, a missionary from England. Sharpe spent most of his time travelling to different parishes in Jamaica, educating the enslaved about Christianity, which he believed promised freedom.
Баптистер соғысы
Мүмкіндігінше, құлдар Ұлыбритания Парламентінің құлдықты жою туралы талқылауларын жақыннан қадағалап отырды. Үндістан патшайымы құлдықтан босату туралы жарлық шығарды деп жаңылысқан Шарп, Батыс Ямайкадағы көптеген плантацияларда жұмыс жағдайларына наразылық білдіру үшін бейбіт жалпы ереуіл ұйымдастырды. Бұл қант қамысын жинау кезінде болды, ол плантация иелері үшін өте маңызды кезең еді: әдетте жұмысшылар қамысты жылдам өңдеу үшін қосымша жұмыс істеуге міндетті болатын. Рождестволық көтеріліс (Баптист соғысы) 1831 жылдың 27 желтоқсанында Кенсингтон плантациясында басталды. Плантация иелерінің кек қайтару шаралары көтерілісшілердің егістіктерді өртеуіне әкелді. Шарптың бастапқыда бейбіт наразылығы Ямайкадағы ең ірі құл көтерілісіне айналды. Көтеріліс 10 күнге созылды және бүкіл аралға таралып, Ямайканың 60 000-ға жуық құл халқын жұмылдырды. Колониялық үкімет көтерілісті басу үшін қарулы Ямайка әскери күштері мен Ямайка марондарының қалаларынан келген жауынгерлерді пайдаланды, оны екі апта ішінде тоқтатты. Қарулы құл батальондары 14 ақ адамды өлтірді, ал әскерлер 200-ден астам құлды өлтірді. Өлім жазасына кесілгенге дейін бірнеше ай бойы Шарп миссионер Генри Блебимен бірнеше рет кездесті, ол Шарптың өзіне: "Мен құлдықта өмір сүруден гөрі сол дарға асылатын бағанада өлгенді артық көремін" дегенін хабарлады. Көтеріліс және үкіметтің жауабы екі толыққанды Парламенттік тергеуге себеп болды. Жамайка үкіметінің көтерілістен кейін салған қатаң жазалау шаралары 1833 жылғы Құлдықтан Босату заңының Парламентте қабылдануына және 1838 жылы Британ империясы бойынша құлдықты толық жоюға ықпал еткен деп саналады.
Where possible, the enslaved closely followed the British Parliament's discussions surrounding the abolition of slavery. In the mistaken belief that emancipation had already been granted by the Queen of India, Sharpe organised a peaceful general strike across many estates in western Jamaica to protest working conditions. This took place during the harvest of sugar cane, a critical time for the plantation owners: generally the workforce had to work overtime to process the cane quickly at its peak. The Christmas Rebellion (Baptist War) began on 27 December 1831 at the Kensington Estate. Reprisals by the plantation owners led to the rebels' burning the crops. Sharpe's originally peaceful protest turned into Jamaica's largest slave rebellion. The uprising lasted for 10 days and spread throughout the entire island, mobilizing as many as 60,000 of Jamaica's enslaved population. The colonial government used the armed Jamaican military forces and warriors from the towns of the Jamaican Maroons to put down the rebellion, suppressing it within two weeks. Some 14 whites were killed by armed slave battalions, but more than 200 slaves were killed by troops. In the months leading up to his execution, while in jail, Sharpe had several meetings with Rev. Henry Bleby, a missionary, who reported that Sharpe told him: "I would rather die upon yonder gallows than live my life in slavery." The rebellion and government response provoked two detailed Parliamentary Inquiries. The Jamaican government's severe reprisals in the aftermath of the rebellion are believed to have contributed to passage by Parliament of the 1833 Slavery Abolition Act and final abolition of slavery across the British Empire in 1838.
Мұра
1975 жылы тәуелсіз Ямайка үкіметі Шарпты Ұлттық Батыр деп жариялады, оған өлімнен кейін «Рт. Өте тамаша Сэмюэл Шарп» деген құрметті атақ берілді. Сондай-ақ 1975 жылы оның құрметіне Монтего-Бей қаласының маңындағы Гранвиллде Сэм Шарп атындағы мұғалімдер колледжі құрылды. Шарптың суреті 2023 жылға дейін қолданыста болған қазіргі Ямайканың 50 долларлық банкнотасында бейнеленген. 2023 жылы бұл сурет жаңа 500 долларлық банкнотаға ауыстырылды. Сэм Шарпқа Vybz Kartel 2019 жылы шығарған "Stand Strong" әнінде сілтеме жасалған. Фред В. Кеннедидің 1832 жылы жазылған «Дэдди Шарп: Самуэль Шарптың өмірі мен оқиғалары, Батыс Үндістан құлының өзі жазған естеліктері» атты Шарптың өміріне арналған көркем әңгімесі 2008 жылы жарық көрді.
In 1975, the government of independent Jamaica proclaimed Sharpe a National Hero, with the posthumous title of Rt. Excellent Samuel Sharpe. Also in 1975, Sam Sharpe Teachers' College was founded and named in his honour in Granville, a suburb of Montego Bay. Sharpe's image is used on the modern Jamaican $50 bill pre 2023. In 2023 this was changed to the new $500 bill. Sam Sharpe is referenced by Vybz Kartel in his 2019 song "Stand Strong". Daddy Sharpe: A Narrative of the Life and Adventures of Samuel Sharpe, West Indian Slave – Written by Himself, 1832, a fictionalized account of Sharpe's life, by Fred W. Kennedy, was published in 2008.