Кіріспе

Ферменттер класы

Химозин /ˈkaɪməzɪn/ немесе ренин /ˈrenɪn/ – реннетте табылған протеаз. Бұл MEROPS A1 отбасысына жататын аспартикалық эндопептидаза. Ол жаңа туған шайнаушы жануарлардың абдомазумның қабырғасында сүтті ұйыту үшін өндіріледі, бұл ішекте ұзақ уақыт қалуға және жақсы сіңуге мүмкіндік береді. Химозин ірімшік өндірісінде кеңінен қолданылады. Тарихи тұрғыдан алғанда, химозин сойылған бұзаулардың асқазанынан алынған. Бүгінде ірімшік өндірісінде қолданылатын коммерциялық химозиннің көп бөлігі Escherichia coli, Aspergillus niger var. awamori және Kluyveromyces lactis бактерияларында рекомбинантты түрде өндіріледі.

Пайда болуы

Химозин көптеген төрт аяқты жануарларда кездеседі, олар жұтқан сүтті ұйытып, ішекте ұзақ сақталуына және жақсы сіңуіне жағдай жасайды. Химозин өндіретін, қарынды жануарларға жатпайтын түрлерге шошқалар, мысықтар, етесіп жүретін түлендер және тауық балалары жатады. Бірақ басқа зерттеушілер бұл нәтижені қайталай алмады. Адамдарда химозиннің 1-хромосомада орналасқан, протеин өндірмейтін псевдогені бар. Адамдар сүтті қорыту үшін пепсин және липаза сияқты басқа да ақуыздарды пайдаланады. Адамға дейінгі приматтардың тегінен басқа, кейбір басқа сүтқоректілер де химозин генін жоғалтқан.

Рекомбинантты химозин

Микробтық және жануарлар тұқымдас торлардың жетілмегендігі мен сиректігіне байланысты өндірушілер оларды алмастыруға тырысты. Генетикалық инженерияның дамуымен жануарлардың асқазанынан химозин өндіретін гендерді алып, оларды белгілі бір бактерияларға, саңырауқұлақтарға немесе ашытқыларға енгізу арқылы ферментация кезінде химозин өндіруге мүмкіндік туды. Генетикалық модификацияланған микроорганизм ферментациядан кейін өлтіріледі және ферментациялық ортадан химозин бөлінеді, сондықтан ірімшік өндірушілер қолданатын ферментация арқылы алынған химозинде (ФПК) гендік модификацияланған компонент немесе ингредиент болмайды. FPC – АҚШ-тың Тамақ және Дәрі-дәрмек басқармасы тіркеген және рұқсат берген алғашқы жасанды фермент. 1999 жылы АҚШ-тағы қатты ірімшіктің шамамен 60% FPC-мен жасалды және оның әлемдік нарықтағы үлесі 80%-ға жуық. 2008 жылға қарай АҚШ және Ұлыбританиядағы коммерциялық өндірістегі ірімшіктердің шамамен 80-90% FPC қолданылып жасалды. Ферментация арқылы өндірілетін ең көп қолданылатын химозин Aspergillus niger саңырауқұлағын немесе Kluyveromyces lactis-ті пайдалану арқылы өндіріледі. FPC құрамында тек химозин B бар, бұл жануарлардың тұқымдас торларымен салыстырғанда тазалығының жоғары деңгейін қамтамасыз етеді. FPC жануарлар немесе микробтық тұқымдас торларымен салыстырғанда ірімшік өндірушіге бірнеше артықшылықтар ұсынуы мүмкін, мысалы, өндірістің жоғары шығымы, қамырдың жақсы текстурасы және ащы дәмнің азаюы.