Кіріспе
Жанрдағы міндетті элемент
Scène à faire (француз тілінен аударғанда "істелуге тиіс көрініс" немесе "міндетті көрініс"; көпше түрі: scènes à faire) – бұл белгілі бір жанрдағы кітапта немесе фильмде дербес түрде кездесетін, сол жанр үшін шартты түрде қажетті көрініс. АҚШ-та бұл авторлық құқық саласындағы принципті білдіреді, онда шығарманың кейбір элементтері жанрдың талаптарына сәйкес келуі немесе оған тән болуы себепті қорғауға жатпайды деп есептеледі.
Түрлі жанрлардағы мысалдар
Мысалы, тыңшы романында швейцариялық банк шоттары, тәуелсіз әйел және білезіктер, белбеулер, аяқ киімдер және басқа да жеке заттарға жасырылған түрлі тыңшы құралдары болуы керек деп күтіледі. АҚШ-тың Екінші апелляциялық округінің соты "scènes à faire" доктринасын кеңінен түсіндіріп, Оңтүстік Бронкстағы полиция жұмысы туралы фильмде маскүнемдер, проституциямен айналысатындар, зиянкестер және құлай бастаған көліктер болуы тиіс екенін мәлімдеді, осылайша оны шынайы деп қабылдауға болады. Сондықтан, осы элементтерді көшірген келесі фильм авторлық құқықты бұзбады. Бұл элементтер авторлық құқықпен қорғалмайды, бірақ олардың нақты тізбегі мен композициясы қорғалуы мүмкін.
Саясат
Scènes à faire доктринасының саяси негіздемесі – бірінші кез келгенге scènes à faire эксклюзивті құқығын беру, басқалардың кейіннен басқа шығармашылық туындыларды жасауына елеулі кедергі келтіреді. Бұл авторлық құқық заңдарының конституциялық талабына – шығармашылықты дамытуға жәрдемдесуге – қайшы келеді, сондай-ақ бұл қоғамның одан әрі шығармашылық туындылардан ләззат алуына бөгет жасайды. Сол сияқты, scènes à faire-ға авторлық құқық беруден қоғамға көп пайда болмайды. Бизнес және компьютерлік бағдарламалар контекстінде scènes à faire доктринасы, берілген компьютерлік бағдарламаға қызмет көрсететін бизнес пен салалардың тәжірибесі мен қажеттіліктеріне қатысты түсіндіріледі. Осылайша, идея мен көрініс (бірігу доктринасы) және scènes à faire ұғымдары бизнес функционалдығының қолжетімділігін арттыруға тікелей байланысты. CMM Cable Rep., Inc. v. Ocean Coast Properties, Inc., 97 F.3d 1504 (1-ші айналым, 1996) ісінде сот бірігу және scènes à faire доктриналарын салыстырды. Сот екі доктринаның да саясаты ұқсас екенін, олардың екеуі де идеяларды монополиялауға жол бермеуге бағытталғанын айтты. Алайда, бірігу идея мен көрініс ажырамас болған жағдайда қолданылады, ал scènes à faire, идеяны бөліп қарауға болатын жағдайларда да қолданылады, егер сыртқы ортақ жағдай ортақ элементтерді пайдалануға және осылайша көріністің ұқсастығына себеп болса.
Діннің шектері
Доктринаның дәрежесі болуы керек, яғни үздіксіз жұмыс істеу керек. Мысалы, Оңтүстік Бронкстегі фильмнің сценарийінде маскүнемдер, жезөкшелер, зиянкестер (айыпталушылар мен авторлық құқыққа ие шығармалардағы егеуқұйрықтар), және тастап кеткен машиналар болуы керек деген Екінші округтің шешімін қарастырайық. Алайда, принциптің шегі болуы керек, сондықтан Оңтүстік Бронкс фильмдері үшін «сцене à faire» доктринасынан тыс қалған нәрсе болуы тиіс. Мүмкін, тарақандар, бандиттік топтар және қарақшылықтар да Оңтүстік Бронкстің «сцене à faire» бөлігі болуы мүмкін, бірақ фильмде «алтын жүректі шұңқыр иесі және гаражда тұратын дзен буддисі полицей» сияқты қосымша ұқсастықтар, әрине, Оңтүстік Бронкстің «сцене à faire» шегінен асып түседі. Клишеге толы жанрда да біраз өрнек болуы керек". Walker v. Time Life Films, Inc., 784 F.2d 44 (2d Cir. 1986) "Форт-Апач, Бронкс" фильмі шыққаннан кейін автор Томас Уокер Time Life Television Films (сценарийдің заңды иесі) продюсерлік компанияларының біріне қарсы сотқа жүгінді, өйткені продюсерлер оның "Форт-Апач" (Нью-Йорк: Crowell, 1976) кітабының авторлық құқығын бұзды. Басқа да мәселелердің арасында, талапкер Уокер: "Кітапта да, фильмде де қара және ақ полицейдің жақыннан оқтан атылуымен басталады; екеуінде де әтеш күресі, маскүнемдер, қираған көліктер, жезөкшелер және егеуқұйрықтар бейнеленген; екеуінде де Куинсте тұратын және жиі ішімдік ішетін үшінші немесе төртінші буын ирланд полицейлері басты кейіпкерлер ретінде көрсетілген; екеуінде де наразы, моральдық тұрғыдан әлсіз полицейлер және қашып бара жатқан қылмыскерлерді сәтсіз қуу көрсетілген" деп мәлімдеді. Бірақ АҚШ-тың екінші апелляциялық соты бұл стереотиптік идеялар екенін және АҚШ-тың авторлық құқығы идеяларды қорғамайтынын шешті. Соттың шешімінде: "Форт-Апач кітабы мен "Форт-Апач: Бронкс" фильмі жалпыға ортақ немесе қорғауға болмайтын идеялар деңгейінен асып кетпегендіктен, соңғысы біріншісінің авторлық құқығын бұзған жоқ" делінген. Joshua Ets Hokin v. Skyy Spirits Inc., 225 F.3d 1068 (9-шы округ, 2000) АҚШ құқығындағы тағы бір маңызды іс – Ets Hokin v. Skyy Spirits (2003), онда «сцене à faire» АҚШ Апелляциялық сотының тоғызыншы округінде оң қорғаныс ретінде қолданылды. Бұл іс коммерциялық фотограф Джошуа Эц Хокинге қатысты, ол SKYY водкасына сотқа жүгінді, өйткені басқа фотограф бұрынғы жұмысына ұқсас жарнамалар жасады. Оның жұмысы мен фотографтың кейінгі жұмыстары арасындағы ұқсастық көбінесе мүмкін болатын өрнектің шектеулі ауқымымен байланысты екені анықталды. Коммерциялық өнімге арналған фотосессия шеңберінде арақ бөтелкесін суретке түсірудің көптеген жолдары бар. Осыған байланысты, авторлық құқық бұзушылықты анықтау үшін екі фотосурет те дерлік бірдей болуы керек еді. Кейінгі жұмыстың түпнұсқалығы әр түрлі көлеңкелер мен бұрыштар сияқты ұсақ айырмашылықтармен расталды. Gates Rubber Co. v. Bando Chemical Industries, Ltd., 9 F.3d 823 (10-шы округ, 1993) Компьютерлік бағдарламалар контекстіндегі маңызды «сцене à faire» ісі – Гейтс пен Бандо. Сот осы ілімнің компьютерлік бағдарламалардың авторлық құқығын бұзу туралы істердегі саясатын және қолданылуын былай түсіндірді: «Сцене à faire» ілімі бойынша, белгілі бір тақырыпқа арналған стандартты, жиынтық немесе ортақ сөздерді немесе ортақ тақырыптан немесе жағдайдан міндетті түрде туындайтын сөздерді қорғаудан бас тартамыз. Идеяның қажетті оқиғаларына авторлық құқықпен қорғау беру, бұл идеяларды бірінші бағдарламалаушыға монополия құруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, белгілі бір сөз айғағы белгілі бір идеяны, процесті немесе ашылуды қарастыру үшін ортақ болған жағдайда, авторлық құқық қорғау үшін қажетті түпнұсқалықтан айырылады. «Сцене à faire» доктринасы бағдарламаның сыртқы факторлармен анықталған элементтерін де қорғаудан алып тастайды. Компьютерлік бағдарламалар саласында осы сыртқы факторларға аппараттық стандарттар мен механикалық ерекшеліктер, бағдарламалық қамтамасыз ету стандарттары мен үйлесімділік талаптары, компьютер өндірушілерінің жобалау стандарттары, мақсатты саланың практикасы мен талаптары және компьютер индустриясының бағдарламалау практикасы кіруі мүмкін. RG Anand v. M/s Deluxe Films'''', AIR 1978 SC 1613 Арыз беруші 1953-1955 жылдары қойылған "Хум Хиндустани" атты пьесаның авторы және продюсері болды. Пьеса провинциализмнің зиянына негізделген. 1956 жылы айыпталушы "Жаңа Дели" атты фильм түсірді. Фильмнің тақырыптарының бірі провинциализм болды. Айыпталушының талапкердің авторлық құқығын бұзғаны туралы мәселені қарастырғанда, Үндістанның Жоғарғы Соты: "Идеяда, тақырыпта, сюжетте, тарихи немесе аңыз деректерінде авторлық құқық болуы мүмкін емес, және мұндай жағдайларда авторлық құқықтың бұзылуы автордың авторлық құқығына ие болған идеяның пішінімен, әдісімен және реттелуімен шектеледі" (күшейтілген) деп шешті. Сондықтан, сот провинциализм тақырыбын қарастырудың стандартты тәсілі бар екенін және осы тақырыпқа авторлық құқық болуы мүмкін емес екенін айтты. Нәтижесінде, бұзушылық туралы мәселе тіпті туындамайды.
After the release of the film Fort Apache, The Bronx, author Thomas Walker filed a lawsuit against one of the production companies, Time Life Television Films (legal owner of the script), claiming that the producers infringed on his book Fort Apache (New York: Crowell, 1976. ). Among other things, Walker, the plaintiff, argued that: "both the book and the film begin with the murder of a black and a white policeman with a handgun at close range; both depict cockfights, drunks, stripped cars, prostitutes and rats; both feature as central characters third or fourth generation Irish policemen who live in Queens and frequently drink; both show disgruntled, demoralized police officers and unsuccessful foot chases of fleeing criminals." But the United States Court of Appeals for the Second Circuit ruled that these are stereotypical ideas, and that the United States copyright law does not protect concepts or ideas. The court ruling stated: "the book Fort Apache and the film Fort Apache: The Bronx were not substantially similar beyond [the] level of generalized or otherwise nonprotectible ideas, and thus [the] latter did not infringe copyright of [the] former." Joshua Ets Hokin v. Skyy Spirits Inc., 225 F.3d 1068 (9th Cir. 2000)
Another significant case in United States law was Ets Hokin v. Skyy Spirits (2003), in which scenes à faire was upheld as an affirmative defense by the United States Court of Appeals for the Ninth Circuit. The case involved a commercial photographer, Joshua Ets Hokin, who sued SKYY vodka when another photographer created advertisements with a substantially similar appearance to work he had done for them in the past. It was established that the similarity between his work and the later works of the photographer was largely mandated by the limited range of expression possible; within the constraints of a photo shoot for a commercial product there are only so many ways one may photograph a vodka bottle. In light of this, to establish copyright infringement, the two photos would have been required to be virtually identical. The originality of the later work was established by such minor differences as different shadows and angles. Gates Rubber Co. v. Bando Chemical Industries, Ltd., 9 F.3d 823 (10th Cir. 1993)
A significant scènes à faire case in the computer program context is Gates v. Bando. The court explained the policy and application of the doctrine to computer program copyright infringement cases in these terms:
Under the scènes à faire doctrine, we deny protection to those expressions that are standard, stock, or common to a particular topic or that necessarily follow from a common theme or setting. Granting copyright protection to the necessary incidents of an idea would effectively afford a monopoly to the first programmer to express those ideas. Furthermore, where a particular expression is common to the treatment of a particular idea, process, or discovery, it is lacking in the originality that is the sine qua non for copyright protection. The scènes à faire doctrine also excludes from protection those elements of a program that have been dictated by external factors. In the area of computer programs these external factors may include: hardware standards and mechanical specifications, software standards and compatibility requirements, computer manufacturer design standards, target industry practices and demands, and computer industry programming practices. RG Anand v. M/s Deluxe Films'''', AIR 1978 SC 1613
The plaintiff was the writer and producer of a play called "Hum Hindustani" that was produced in the period of 1953 1955. The play was based on the evils of provincialism. The defendant in 1956 produced a film called "New Delhi". One of the themes of the film was provincialism, too. While evaluating whether or not the defendant had infringed the plaintiff's copyright, the Supreme Court of India held:There can be no copyright in an idea, subject matter, themes, plots or historical or legendary facts and violation of the copyright in such cases is confined to the form, manner and arrangement and expression of the idea by the author of the copyright work. (emphasis supplied)Therefore, the court held that there is a standard way of dealing with the theme of provincialism, and there can be no copyright over that theme. Consequently, a question of infringement does not even arise.