Кіріспе

Обон фестивалі Жапонияның Токусима қаласында

Ава би фестивалі (阿波踊り) 12-15 тамыз аралығында Жапонияның Сикоку аймағындағы Токусима префектурасындағы Обон фестивалінің аясында өтеді. Ава Одори – Жапониядағы ең ірі би фестивалі, жыл сайын 1,3 миллионнан астам туристі қызықтырады. Рен (連) деп аталатын хореографиялық бишілер мен музыканттар тобы көшелермен билейді, көбінесе шамисен домбырасы, тайко барабандары, шинобу сырнайы және кане қоңырауымен сүйемелденеді. Орындаушылар дәстүрлі Обон би киімдерін киіп, көшелермен шеру кезінде ұрандар айтып, ән салады. Ава – Токусима префектурасының бұрынғы феодалдық әкімшілік атауы, ал одори – «би» деген мағынаны білдіреді.

Билеу

Күндіз Нагаши деп аталатын тыныш би орындалады, ал түнде бишілер Зомеки деп аталатын құмарлы биге көшеді. Әннің мәтінінде айтылғандай, көрермендер жиі биге қосылуға шақырылады. Ерлер мен әйелдер әртүрлі стильде билейді. Ерлер биінде: оң аяқ пен оң қолды алға жылжытып, аяқ бармақтарымен жерге тигізіп, содан кейін оң аяқпен сол аяқты кесіп өтеді. Бұл сол аяқ пен қолмен қайталанады. Осы кезде қолдар білектерімен қозғалып, әртүрлі нүктелерден бастап ауада үшбұрыштар салады. Ерлер тізелері сыртқа қарай бұрылып, қолдары иықтарынан жоғары ұсталып, төмен қарай иіліп билейді. Әйелдер биінде де сол қадамдар қолданылады, бірақ дене тұрқы мүлдем өзгеше. Кимононың шектеулілігі алға қарай минималды қадамдарға ғана мүмкіндік береді, бірақ артқа күшті соққы жасауға болады, ал қол қимылдары көбірек ұстамды және әдемі, аспанға қарай созылады. Әйелдер әдетте тығыз формацияда, гета сандалдарының ұштарына ден қойып билейді. Балалар мен екі жыныстағы жасөспірімдер әдетте ерлер биін билейді. Соңғы жылдары, ересек әйелдердің, әсіресе 20 жастағылардың ерлер стилінде билеуі жиі кездеседі. Кейбір үлкен рен (би топтарының) құрамында якко-одори, яки желкен биі де болады. Бұл әдетте жарқын киінген, акробатикалық бишінің артқа-алға шапқындап, арба дөңгелектері мен айналымдар жасап, еркін хореографиямен өнер көрсетуін қамтиды. Кейбір нұсқаларда, басқа бишілер иілгіш сызық құрып, жіпті бейнелейді, ал екінші жағындағы адам желкенді басқаруды көрсетеді.

Басқа жерлерде Ава би фестивалі

Токионың Коэнжи ауданында да Токусима үлгісіндегі Awa Dance Festival өтеді. Оны 1956 жылы Токусима префектурасынан көшіп келген қала тұрғындары бастаған. Бұл Жапониядағы екінші ірі Awa Dance Festival, орташа есеппен 188 топтан және 12 000 бишіден тұрады, және 1,2 миллион адамды тартады. 2015 жылы жапондық "Токио Стори" өндіріс компаниясы "Ава Одори" биін насихаттау және жапондық "матсури" мәдениетін шетелге тарату мақсатымен Парижде жапон бишілерін арнайы шақырып көрсетті.

Танымал мәдениетте

Ава биі – 2007 жылы шыққан жапон фильмі, онда Нана Эйкура басты рөлде ойнайды. Фестиваль 2007 жылы Мацусима Нанаконың қатысуымен түсірілген "Бизан" фильмінде де маңызды орын алады. "Алтын уақыт" романдары мен анимесінде басты актерлер мен олардың колледж клубындағы достары, Япон фестиваль мәдениетін зерттеу қоғамы, оқиға барысында бірнеше рет Ава биін орындайды. Фестиваль үшін жыл сайын Ава биін орындайтын танымал аниме кейіпкерлерінің суреттері бар плакаттар да басылады. Мысалы, 2014 жылы олар "Fate/stay night" анимесін көрсетті. 1994 жылы Studio Ghibli студиясы түсірген "Хейсей Тануки Гассен Понпоко" (ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде "Pom Poko" деп таныстырылды) фильмінде, фильмдегі танукилер өздерінің трансформациялық сиқырын йокай шеруін ұйымдастыру үшін қолданатын сахнада, олардың көрсетілімінің бір бөлігі кішкентай Ава бишілерінің шеруін қамтиды.