Апаттар социологиясы: әлеуметтік байланыстар мен салдары
Sociology of disaster
Апаттар социологиясы: табиғи және техноген апаттардың әлеуметтік байланыстарын, салдары мен әсерін зерттейді. Тәуелсіздік, зиян және басқару мәселелері қарастырылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Апаттар социологиясы немесе социологиялық апаттар зерттеуі – әлеуметтанудың табиғи және адам тудырған апаттар арасындағы әлеуметтік қатынастарды зерттейтін саласы. Оның құрамына жергілікті, ұлттық және жаһандық апаттар кіреді, олар адамдардың көші-қоны, психикалық жарақаттар мен жоғалтулар арқылы байланысты болатын ерекше оқиғалар ретінде қарастырылады. Апаттан аман қалған, апатты басқаруда жұмыс істеген немесе апатқа қатысқан адамдардың тәжірибесі дискретті емес, күрделі және осы сала арқылы түсінуге ұмтылады. Өзінің мәні жағынан салааралық болып табылатын бұл ғылым экологиялық социологиямен және әлеуметтік-мәдени антропологиямен тығыз байланысты.
Sociology of disaster or sociological disaster research is a sub field of sociology that explores the social relations amongst both natural and human made disasters. Its scope includes local, national, and global disasters highlighting these as distinct events that are connected by people through created displacement, trauma, and loss. These connections, whether that is as a survivor, working in disaster management, or as a perpetrator role, is non discrete and a complex experience that is sought to be understood through this sub field. Interdisciplinary in nature, the field is closely linked with environmental sociology and sociocultural anthropology.
Шолу
Апаттар социологиясы саласындағы көптеген зерттеулер әлеуметтік ынтымақтастық пен апаттардың ашатын осалдық арасындағы байланысты қарастырады. Осы саладағы ғылыми еңбектер мұндай оқиғалардың әлеуметтік ынтымақтастық пен әлеуметтік қақтығыстарды тудыруға қабілетті екенін, ал ең бастысы – әлеуметтік тәртіптегі теңсіздіктерді оның салдары арқылы үлкендей түсіріп, ашыққа шығаратынын көрсетеді. Апаттың эмоционалдық әсерін зерттейтін зерттеулер осы жағдайлардағы эмоционалдық реакциялардың табиғатынан бері адаптивті екенін айтады. Бұл сезімдерді ой елегінен өткізіп, түсіну арқылы посттравматикалық өсімге, жандануға, жомарттықты арттыруға және қоғамдық өмірге қатысуға болады. Апаттарды зерттеудің бастапқы кезеңдері осындай зерттеулерді жүргізудің негізгі параметрлерін белгіледі, атап айтқанда, апаттан кейін туындайтын ынтымақтастыққа назар аудару және апаттардың қауіпті ортаға бейімделудің жетіспеушілігінен туындайтын салдар екендігі анықталды.
Many studies in the field of sociology of disaster focus on the link between social solidarity and the vulnerabilities exposed by disasters. Scholarship in this field has observed how such events can produce both social solidarity and social conflict, and more importantly, expose inequalities inherent in the social order by exponentially exacerbating its effects. Studies investigating the emotional impact of disaster state that the emotional responses in these contexts are inherently adaptive. These emotions, when reflected on and processed, lead to post traumatic growth, resilience, increased altruism, and engagement with community. Early disaster research established the mainstream parameters of what it is to do such research i. e. a focus on solidarity arising in the aftermath of disasters and that disasters are a consequence of human maladaptation to the hazardous environment.