Кіріспе

Рим саясаткері және генералы

Гней Папирий Карбо (шамамен б.з.д. 129 – 82 жж.) Рим Республикасында б.з.д. 85, 84 және 82 жылдары үш рет консул болды. 84 жылы Циннаның қайтысынан кейін ол Мариандықтардың басшысы болды және азамат соғысы кезінде Суллаға қарсы тұрды. Сулла оны жазалау тізіміне енгізіп, 82 жылдың соңында Сицилияда Помпей бас кесті.

Өмір

Гай Папирий Карбоның (б.з.д. 120 жылы консул) туысы, ол Мариандық топтың жақтаушысы болды және Римді қоршауға қатысты (б.з.д. 87 жылы). 85 жылы Луций Корнелий Цинна оны консулдықтағы өзінің серігі етіп таңдады, ал Италияға қайту ниетін жариялаған Луций Корнелий Суллаға қарсы Грецияда соғыс жүргізуге кең ауқымды дайындықтар жасалды. Цинна мен Карбо келесі жылға консулдар деп жарияланды және үлкен әскерлер Адриатика теңізі арқылы тасымалданды; бірақ үлкен кеме апаттарынан кейін Цинна өз әскерлерімен өлтірілгенде, Карбо оларды қайтаруға мәжбүр болды. Ол 84 жылдың көп бөлігін Италиядағы күштерін нығайтумен өткізді. Италиялықтарды Сулла олардың азаматтығы мен дауыс беру құқығын қайтаруға тырысатынына көндіргеннен кейін Карбоға әскер жинау қиын болмады. Сонымен қатар, қалалық халық Сулланың екінші азаматтық соғысқа қалай жауап беретінінен қорқып, грек қалаларын жаулап алғаннан кейін алаңдады. Ол өзінің ізбасарлары Сципион Азиатикус пен Гай Норбанды б.з.д. 83 жылы консулдыққа сайлауға ықпал етті және жақын орналасқан Цизальпин Галлия провинциясының проконсулдығын иеленді. Одан кейін ол Сенатты Сенаттың ең жоғары қаулысын (senatus consultum ultimum) қабылдауға итермеледі, Сулланы мемлекетке қарсы жау деп жариялады және консулдар Азиатикус пен Норбанға Италия провинциясын берді. Сулла 83 жылдың көктемінде шығыстан оралғанда, ол Тифата тауының шайқасында Норбанды жеңіп, оның әскерін Капуяға қашуға мәжбүр етті және Азиатикус әскерінен көптеген дезертирлерді тудырды. Сулла Азиатикусты тұтқындап, оны мейірімділік таныту үшін босатты, ал Норбан Капуядан қашып құтылды. Осы сәтсіздіктерге жауап ретінде Карбо Цизальпин Галлиядан оңтүстікке қарай жорық жасады, бірақ Мариандық одақтас күштер Сулла мен оның одақтастарына қарсы тиімді қорғаныс ұйымдастыра алмады. Карбо Ассамблеяны оны және Гай Мариус Кішіні б.з.д. 82 жылы консулдыққа сайлауға итермеледі. Карбо солтүстікке, Этрурияға, Сулланың одақтастары Метелл мен Помпеймен күресу үшін аттанды, ал Мариус Кіші Сулланың өзіне қарсы жорық жасады. Мариус әскерін Кампанияға қарай оңтүстік-шығысқа қарай жылжытып, Сулланың әскерімен Сакрипортта (Сигнияның жанында) кездесті. Сакрипорт шайқасы Мариус әскерінің жеңілісімен аяқталды (Мариус 28 000 адамын жоғалтты; олар өлтірілді, тұтқындалды, жауынгерлік киімдерін ауыстырды немесе қашып кетті. Сулла тек 23 адамын жоғалтқанын мәлімдеді). Мариус шайқастан аман қалды және 7 000 адамымен Праенестеге шегінді. Оның әлі де үлкен әскері болды және самниттер оған адал болды, бірақ Карбо Сулла шайқаста жеңіске жеткенін түсінді. Праенестенде көмектесе алмағандықтан, ол Италиядан кетуге шешім қабылдады, Африкада күш жинау үшін, бірақ Сицилиядан әрі жылжуға үлкермеді. 81 жылы Сулла Помпейді үлкен күшпен (алты легион, 120 әскери кеме және 800 көлік кемесі) Сицилияға жіберді. Карбо көп ұзамай табылып, Помпей тұтқындады, ол "Карбоны бақытсыздықтарында табиғаттан бөгде немқұрайлылықпен қабылдады", Карбоны тізбекте ұстап, өзі төрағалық еткен сотқа алып барды, оны "көргендердің қайғысына және ашуына" ұшыратып тексерді және, соңында, оны өлім жазасына кесті. 80 жылдардағы хаостық оқиғалардағы рөлімен танымал болғанымен, Карбо бұл кезеңге дейін де өзін таныстырды, әсіресе 92 жылы Плебс трибуны болған кезінде. Оның басшылығымен және көңіл көтеруімен халықтың жиналысы тәртіпсіздікке ұшырады. Бұл оқиға Сенат тарапынан Луций Лициний Красс қолдаған жарлықты қабылдауға жеткілікті деп саналды, ол қоғамдық тәртіпсіздікке жауапкершілікті төрағалық етушіге жүктеді; бұл жарлық Цицеронның заманында, қырық жылдан кейін де күшінде болған көрінеді. 90 және 80 жылдардағы танымал саясаткерлер сияқты, Публий Сульпиций, Марк Антоний Оратор және Луций Красс сияқты, Карбо тиімді шешендік өнерге ие болды. Мысалы, Цицерон Карбоның белгілі бір клаузуланы (дихорей немесе қос трохей – u – x) қолданған бір оқиғасын жазған, ол соншалықты тиімді болды, сондықтан көрермендердің бәрі дауыс көтерді.