Кіріспе

Синчи Рока, Синчи Рока, Синчи Рока (испаншаластырылған жазуда), Синчи Рук'а немесе Синчи Рук'а Инка (кечуа тілінде "батыл, жомарт Инка") (шамамен 1230 – 1260 ж.ш.) – Куско Корольдігінің екінші Сапа Инкасы (шамамен 1230 жылы, бірақ кейбір деректер бойынша 1105 жылға дейін) және Хурин әулетінің (алғашқы әулет) мүшесі.

Отбасы

Алғашқы инка бауырлары Манко Капак пен Мама Оклоның ұлы болып туған деген әңгіме бар, олар оны Хуайнаканчада дүниеге әкелген. Ол Манко Капақтың ізбасары болды және әкесі қайтыс болғаннан кейін билікті жалғастырды. Локе Юпанкидің әкесі. Оның әйелі – Ситик Уаманның қызы, Сану тегінен шыққан Мама Кура. Олардың Сапака есімді ұлы болды. Манко Капак, Мама Уако, Синчи Рокка және Манко Сапака Күн үйін салды.

Билік

Кейін Куско патшалығы Пачакути билігінде Тауаантинсуй (Инка империясы) атанды. Инканың құрылу мифтерінің бірінде Синчи Рока отбасын Куско алқабына бастап келді. Ол өзінің иеліктерін аумақтық бөліктерге бөлгендігі және инка халқының алғашқы санағын ұйымдастырушы болғандығы айтылады. Сондай-ақ, ол өзінің этностық тобының (инка) барлық мүшелеріне асыл тектің белгісі ретінде құлақтарын тесуді бұйырды. 16-ғасыр испан жазушылары, оның ішінде Мария Ростоворовски сілтеме жасайтын Кабельо де Балбоа да, Синчи Роканың Инка егемендігінің ерекше белгісі болған Маскапайча немесе Маскайпачаны (кечуа: Маскай іздеу; Пача – жер, әлем немесе кеңістік-уақыт) қолданған алғашқы инка болғанын куәландырды. Инкалар арасында императорлық тәж бірнеше элементтен тұрды: ең маңыздысы – маскапайча, ол маңдайға орнатылған қызыл жүннен жасалған жиек болды, себебі оның әр талшығы "кішкентай алтын құбырдан өткен". Бұл жиектің үстінде қасиетті құс – Корекенке (немесе Анд тауларындағы қарақара) қауырсындарының екі-үші орналасқан. Бұл жиек пен қауырсындарды лауту немесе ллауту деп аталатын, "өте жұқа викунья жүнінен" тоқылған көп түсті баумен, басты бірнеше рет орап бекітілген. Маскапайча – абсолютті императорлық биліктің белгісі болды, сондықтан "маскапайчаны алу" немесе "маскапайчаны кию" немесе "қызыл жиекті иелену" – жаңа императордың немесе Сапа Инканың келуін білдіретін тіркес сөздер болды. Ол, Виллақ Умудан (инка дінінің бас жұмасы немесе жоғары рухани қызметкері) оны алған кезде өткізілетін салтанатта қолданылды. Синчи Рока туралы айтылатын әңгімелердің бірінде, оның билік кезінде лама бағушысы оның үйіне кіріп, оған өте ұнаған жас әйелді алып кеткен. Инка оларды тұтқындап, ол неліктен осындай күнә жасағанын білу үшін азаптады; жас әйел, шаруаның әрі қарай азапталуын қаламай, ламамичиге (лама бағушысы) көздері түскен сәттен бастап ғашық болғанын айтты, ал бағушы өз кезегінде, осындай затты бір үңгірдегі демоннан алғанын мойындады.

Құрылыс бағдарламасы

Хроник Педро Цьеса де Леон Синчи Роканың жартастарды тіктеп, аңғардың құнарлылығын арттыру үшін көптеген топырақтарды тасымалдағанын мәлімдейді. "Синчи" атауы соғыс басшыларына, ал оның әкесінің есімі болған "Капак" атауы - билеушілерге берілді.