Кіріспе

Кокоа ұрығынан алынған ашық сары, жеуге жарамды май, Alicia Keys әні. Кокоа майы, сонымен қатар теоброма майы деп те аталады, кокоа ұрығынан (Theobroma cacao) алынған ашық сары, жеуге жарамды май. Ол шоколад жасауға, сондай-ақ кейбір мазьдарға, тұрмыстық тауарларға және фармацевтикалық препараттарға қолданылады. Кокоа майының кокоа дәмі мен хош иісі бар. Оның балқу температурасы адам денесінің температурасынан сәл төмен. Ол шоколад және оған ұқсас кондитерлік өнімдердің маңызды құрамы болып табылады. Кокоа майында май немесе басқа жануарлардан алынған өнімдер жоқ, ол вегетариандық өнім.

Экстракция және құрамы

Шоколад жасау үшін какао бұршақтары алдымен ферменттеледі, содан кейін кептіріледі. Бұршақтар пісіріліп, қабығынан ажыратылып, какао ұштары алынады. Какао майы кейде күшті немесе жағымсыз дәмді жою үшін дезодорацияланады. Какао майында қаныққан майлардың жоғары үлесі бар, сондай-ақ әр триглицеридте моноқанықпаған олеин қышқылы болады. Басым триглицеридтер POS, SOS және POP болып табылады, мұнда P = пальмитин, O = олеин, S = стеарин қышқылының қалдықтары. Какао майы, майсыз какао қатты заттарынан өзгеше, тек кофеин мен теоброминнің аздаған мөлшерін ғана қамтиды. + Типтік май қышқылдарының құрамы (%) Май қышқылы Пайыздық үлесі Арахид қышқылы (C20:0) 1,0% Линол қышқылы (C18:2) 3,2% Олеин қышқылы (C18:1) 34,5% Пальмитин қышқылы (C16:0) 26,0% Пальмитолеин қышқылы (C16:1) 0,3% Стеарин қышқылы (C18:0) 34,5% Басқа май қышқылдары 0,5%

Қосалқы және орнына қосылатын заттар

Кейбір азық-түлік өндірушілер какао майының орнына арзан материалдарды қолданады. Сұйытылған какао майын тексеру үшін бірнеше талдау әдістері бар. Салған какао майы ашық түстілігімен және ультракүлгін сәулелендіру кезінде флуоресценциясының әлсіреуімен анықталады. Какао майынан айырмашылығы, салған майлар жайылып, шайқауға бейім және құрамындағы шайқауға жатпайтын заттардың мөлшері жоғары болады. Какао майының жоғары құнына байланысты, оны алмастыру үшін балама заттар жасалған. АҚШ-та өнім шоколад деп аталуы үшін 100% какао майы қолданылуы тиіс. Еуроодақта балама майлардың жалпы майлылығы 5%-дан аспауы керек, сондай-ақ манго тұқымының майы мен пальма майының қоспасы, және PGPR қолданылады.

Қолданылуы

Какао майы практикалық түрде барлық шоколад түрлерінің (ақ шоколад, сүт шоколад және қара шоколад) маңызды құрамы болып табылады. Осы қолданыс какао майының тұтынылуында басымдық сақтап келеді. Фармацевтикалық компаниялар какао майын кеңінен пайдаланады. Бөлме температурасында уытты емес, ал дене температурасында ерітін қатты зат болғандықтан, ол дәрілік суппозиторийлер үшін өте қолайлы негіз болып есептеледі.

Жеке күтім

Дене температурасында майдың еруіне қакао жақсы тұрақтылық көрсетеді. Осы қасиеті, табиғи антиоксиданттармен қосылғанда, майдың бұзылуына жол бермейді, сондықтан оны екі жылдан бес жылға дейін сақтауға болады. Какао майының жұмсақ текстурасы, жағымды иісі және тері жұмсартатын қасиеттері оны сабындар мен лосьондар сияқты тері күтіміне арналған өнімдердің құрамында кеңінен қолдануға мүмкіндік берді.

Физикалық қасиеттері

Какао майының балқу нүктесі шамамен 30-32 °C, сондықтан шоколад бөлме температурасында қатты болады, бірақ ауызға түскенде тез балқып кетеді. Какао майы полиморфизмді көрсетеді, әр түрлі балқу нүктелері бар әртүрлі кристалдық формаларға ие. Кристалдық формаларын анықтау үшін дәстүрлі түрде Вилле және Латтон номенклатурасы қолданылады, I, II, III, IV, V және VI формаларының балқу нүктелері сәйкесінше әртүрлі. Шоколад өндірісінің мақсаты – шоколадты кристалдастыру арқылы какао майының басым бөлігін ең тұрақты V формасында алу, осы форма балқытылған какао майынан алынады. (VI форма ұзақ сақтау кезінде қатты какао майында пайда болады немесе еріткіштерден кристалдау арқылы қол жеткізіледі). Біркелкі V кристалдық құрылымы тегіс текстура, жылтырлық және сындыруға қабілеттілікке (snap) әкеледі. Бұл құрылым шоколадты қатайту (темперирование) арқылы қол жеткізіледі. Какао майын шоколадта еріту және оны қатайтуды бақыламау какао майының тұрақсыз полиморфты формаларының пайда болуына әкеледі. Бұл шоколадты ыстық бөлмеде ерітуге рұқсат бергенде оңай болады және шоколадтың бетінде май гүлденуі немесе шоколад гүлденуі деп аталатын ақ дақтардың пайда болуына себеп болады.