Кіріспе

Канада тарихындағы оқиға
Коффин ісі – канадалық тарихтағы оқиға, онда Уилберт Коффин есімді адам үш адамды өлтіргені үшін дарға асылды. Бұл оқиға 1953 жылдың маусым айында Гаспезиде Пенсильваниядан келген үш адамның жоғалып кеткені туралы хабарламадан басталды. Олардың денелері бір айдан соң ең жақын қаладан шалқара орманның тереңінен табылды.

Сот және өлім жазасы

Бұл істің басты күдіктісі Уилберт Коффин еді, оның меншігінде бұл адамдарға тиесілі көптеген заттар табылды. Коффин 1954 жылғы шілдеде сотқа жіберілді және оған қарсы дәлелдер көбінесе тікелей емес болғанымен, ол бір адамды өлтіргені үшін кінәлі деп танылды (пеналды кодекс бір сот отырысында бірнеше кісі өлтіргені үшін бірнеше айыптаманы қабылдауға тыйым салады). 5 тамызда ол асылуға кесімді жазаланды. Квебек Корольдік сотындағы шағымдар қабылданбады. Коффиннің Канада Жоғарғы сотына шағымдануға рұқсат беру туралы өтініші қабылданбады, бірақ федералды кабинет осы сотқа мынадай сауал жолдады: «Егер Уилберт Коффиннің Канада Жоғарғы сотына шағымдануға рұқсат беру туралы өтініші аталған өтініште көрсетілген негіздердің кез келгені бойынша қабылданған болса, сот қазіргі таңда шағымға қатысты қандай шешім қабылдайтын болар еді?» Федералды үкіметтің бұл мәселені Канада Жоғарғы сотына беруі Квебек провинциясы үкіметімен шиеленіске әкелді. Жоғарғы сот Коффиннің сотталғанын күшінде қалдыратынын мәлімдеді: Regina v. Coffin ісі бойынша анықтама, [1956] S. C. R. 191. Коффин 1956 жылғы 10 ақпанда Монреальдегі Бордо түрмесінде сағат 00:01-де асылды. Бірақ оқиға Коффиннің өлімімен аяқталған жоқ. Сот процесі кезінде журналист болған, кейін сенатор атанған Жак Эберт бұл мәселе бойынша екі кітап жариялады: Coffin était innocent (1958) және J'accuse les assassins de Coffin (1963). Эберттің 1963 жылғы кітабы қатты дау туғызғандықтан, провинциялық үкімет осы іс бойынша тергеу комиссиясын құрды. Комиссия төрағасы судья Роджер Броссар, кеңесшісі Жюль Дешенес болды, 200-ден астам куәгерлер тексерілді. Комиссия Коффинге әділ сот болғанын анықтады. 1979 жылы режиссер Жан-Клод Лабрекк бұл оқиғаға арналған «Коффин ісі» атты көркем фильм түсірді. Фильм 1980 жылғы 10 қыркүйекте көрсетілді. Коффин ісіне шабыттанған басқа да құжаттарға Дейл Бойлдің «Уилберт Коффин оқиғасы» әні және Алтон Прайс кітабы «Бұға жасау», бұл кітап Прайстің осы іс бойынша жасаған жан-жақты зерттеулерін көрсетеді.

Соңғы қызығушылық және пікірталастар

2006 жылы Коффинді дарға асуға 50 жыл толған соң, оның отбасының төрт буыны оның қабірі басында оның есін арнады. Сол аптада "Бұрыс айыпталудан қорғау қауымдастығы" осы істі зерттеуді бастағанын мәлімдеді. Қауымдастықтың клиенттермен жұмыс бөлімінің директоры Коффиннің ісін "қылмыстық әділет жүйесіндегі қара дақ" деп сипаттады. Сол кездегі сот медициналық сарапшысы Лионель Риу жақында баспасөз құралдарына Коффиннің кінәсіз деп сенетінін айтты. Риу Квебек провинциясының сол кездегі премьер-министрі Морис Дюплессиді шетелдік туристерді өлтіруде Коффинді сауырғандыққа айыптады. Риу Коффиннің куәлік берген сот тергеуін жүргізді. Риу провинциялық үкімет Коффиннің куәлік протоколын жойғанын мәлімдеді. Коффин өзінің сот процесінде куәлік берген жоқ. 2006 жылы Канаданың танымал қылмыстық адвокаты Эдвард Гринспен Коффиннің адвокаты Раймонд Махерді кінәлады, ол алкоголизмнен зардап шеккен және сот процесінің көп бөлігінде мас күйде болған, соның салдарынан Коффинді куәгерлер тақтасына шығармайды: "Бұл – үлкен әріппен жазылған қабілетсіздік", – деді Гринспен Махер туралы. "Мен көрген заңгерлік қызметтердің ең жаман мысалы". Тергеушілердің қабырғасында Коффиннің мойнына арқан салынған суреті де болған. Уилсон мен Лафлер Монреальде басылған, 384 беттен тұратын "Коффин ісі: әдейі жасалған жала ма?" (аударма: "Коффин ісі: Фрейм-ап?") атты кітабында зейнеткер адвокат және құқық профессоры Клемент Фортин фактілерді қайта қарастырды. 1954 жылы Персе қазылар алдына ұсынылған дәлелдерді ескере отырып, Фортин олардың айыптау бойынша кінәлі деп үкім шығаруының дұрыс болғанын тұжырымдады. 1964 жылы Коффин ісі бойынша Корольдік тергеу комиссиясы да осы қорытындыға келді.