Кіріспе
Швецияның мифологиялық патшасы
Агне (ағылш. Agni), Хогне немесе Агни Скьяльфарбонди – Йнглинг әулетінен шыққан Швецияның жартылай аңызға айналған патшасы. Снорри Стурлусон оның Даг Ұлы екенін, сондай-ақ күшті және әйгілі болғанын айтады. Ол көптеген істе де шебер болған. Бір күні ол әскерімен Финляндияға жорық жасап, ол жерде тонаумен айналысты. Финдер Фрости есімді басшының басшылығымен үлкен әскер жинады. Агне шайқаста жеңіске жетіп, Фростимен бірге көптеген финдерді қаза таптырды. Агне әскерімен Финляндияның барлық жерін бағындырып, көптеген олжамен қатар Фростидің қызы Скьяльфті және оның туысы Логиді тұтқынға алды. Агне Швецияға оралды, олар Стоксундқа (Стокгольм) келді, онда өзен жағасында, тегіс жерге шатыр тікті. Агне Скьяльфке үйленді. Скьяльф Агненің қайтыс болған әкесі Фростиге құрмет көрсету үшін үлкен той ұйымдастыруын өтінді, ол оның тілегін қабылдады. Ол көптеген қонақтарды шақырды, олар Швеция патшасына барып қайтуға қуанды. Олар арақ ішу жарысына қатысты, онда Агне қатты мас болды. Скьяльф мүмкіндігін пайдаланып, Агненің мойнындағы Висбурдың торын сақтауын сұрады. Агне ұйықтамас бұрын оны мойнына байлап қойды. Патшаның шатыры орманның жанында, биік ағаш бұтақтарының көлеңкесінде орналасқан. Агне қатты ұйықтағанда Скьяльф арқанды алып, оны торға байлады. Содан кейін ол әскеріне шатырды алып тастауды және арқанды бұтаққа лақтыруды бұйырды. Олар арқанды тартып, Агнені асып, Скьяльфтің әкесі үшін кек алды. Скьяльф және оның әскері кемелерге мініп, Финляндияға қашып кетті. Агне қазір Агнафит деп аталатын жерге жерленді, ол Тауреннің (Сёдерторнның ежелгі норвег аты) шығысында және Стоксундтың батысында орналасқан. Agna her Skalfar ráð at sköpum þóttu, þar gœðing með gullmeni Loga dís at lopti hóf svalan hest Signýjar vers. Сіз жоғары рухты әйелді қалай бағалайсыз, ол құдайша тағдырдың көмегімен әкесінің өлімінен кек алды? Суиттиод патшасын алтын торымен ауада серуендетті? Агненің адамы, сіздер оны қалай бағалайсыз? Сіздер басқа басшылардың да өздеріңіздің басшыларыңыз сияқты ағаштан жасалған жылқымен тозаққа баратынын ойлайсыз ба? Содан кейін Инглингатал Агненің мұрагерлері ретінде Алрекр мен Эрикрді көрсетеді. Норвегия тарихында Снорридің цитатынан бұрынғы латын тіліндегі "Инглингатал" шолуы бар: Qui [Dagr] genuit Alrik; hunc frater suus Erikr freno percussit ad mortem. Alricr autem genuit Hogna; istum uxor sua juxta locum Agnafit, qui nunc Stokholmr dicitur, propriis manibus interfecit suspendendo ad arborem cum catena aurea. Cujus filius Ingialdr [ ]. Бұл кісі [Дэг] Алректі дүниеге келтірді, оны ағасы Эрик жетекпен өлтірді. Алрек Агнеге әке болды, оның әйелі Агнефит деп аталатын жерде алтын тізбекпен ағашқа іліп өлтірді. Оның ұлы Инджальд [ ]. Агне дұрыс емес Хогне деп аталды. Снорри Стурлусон Агненің қайтыс болған жері ретінде көрсеткен орын Соллентунадағы Лиллхерсбиде Кунг Агнес хог (Патша Агненің обасы) деп аталатын оба. Обаны Оксенстерна қазып шығарды және ол шамамен 400 жылға дейін сонау сағалардың тарихи негізі бар екенін көрсетеді.
Agne (English: Agni), Hogne or Agni Skjálfarbondi was a semi legendary king of Sweden, of the House of Yngling. Snorri Sturluson relates that he was the son of Dag the Wise, and he was mighty and famous. He was also skilled in many ways. One summer, he went to Finland with his army where he pillaged. The Finns gathered a vast host under a chief named Frosti. A great battle ensued which Agne won and many Finns were killed together with Frosti. Agne then subdued all of Finland with his army, and captured not only great booty but also Frosti's daughter Skjalf and her kinsman Logi. Agne returned to Sweden and they arrived at Stocksund (Stockholm) where they put up their tent on the side of the river where it is flat. Agne had a torc which is said to have belonged to his alleged great great great grandfather Visbur. Agne married Skjalf. Skjalf asked Agne to honour her dead father Frosti with a great feast, which he granted. He invited a great many guests, who gladly arrived to visit the now even more famous Swedish king. They had a drinking competition in which Agne became very drunk. Skjalf saw her opportunity and asked Agne to take care of Visbur's torc, which was around his neck. Agne bound it fast around his neck before he went to sleep. The king's tent was next to the woods and was under the branches of a tall tree for shade. When Agne was fast asleep, Skjalf took a rope which she attached to the torc. Then she had her men remove the tent, and she threw the rope over a bough. Then she told her men to pull the rope and they hanged Agne, avenging Skjalf's father. Skjalf and her men ran to the ships and escaped to Finland. Agne was buried at the place, now called Agnafit, which is east of the Tauren (the Old Norse name for Södertörn) and west of Stocksund. Þat tel ek undr,
ef Agna her
Skalfar ráð
at sköpum þóttu,
þar gœðing
með gullmeni
Loga dís
at lopti hóf
svalan hest
Signýjar vers. How do ye like the high souled maid,
Who, with the grim Fate goddess' aid,
Avenged her sire? – made Swithiod's king
Through air in golden halter swing? How do ye like her, Agne's men? Think ye that any chief again
Will court the fate your chief befell,
To ride on wooden horse to hell?. Ynglingatal then gives Alrekr and Eiríkr as Agne's successors. The Historia Norwegiæ presents a Latin summary of Ynglingatal, older than Snorri's quotation:
Qui [Dagr] genuit Alrik; hunc frater suus Erikr freno percussit ad mortem. Alricr autem genuit Hogna; istum uxor sua juxta locum Agnafit, qui nunc Stokholmr dicitur, propriis manibus interfecit suspendendo ad arborem cum catena aurea. Cujus filius Ingialdr [ ]This man [Dag] engendered Alrek, who was beaten to death with a bridle by his brother, Eirik. Alrek was father to Agne, whose wife dispatched him with her own hands by
hanging him on a tree with a golden chain near a place called
Agnafit. His son, Ingjald, [ ]
Agne is incorrectly called Hogne. The location indicated by Snorri Sturluson as the place of Agne's death has a barrow called Kung Agnes hög (King Agne's barrow) in Lillhersby, Sollentuna. The barrow was excavated by Oxenstierna and dated to c. 400. Moreover, this barrow may be proof that there is somewhat of a historical core to King Agne's story as told in the sagas.
Екіншілік көздер
Нерман, Б. Швеция мемлекетінің қалыптасуы. Стокгольм, 1925 жыл.