Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2 ғасырдағы Ариан Никомедиялықтың еңбегі
2nd century AD work by Arrian of Nicomedia
Александрдың Анабазисі (Alexándrou Anábasis; Anabasis Alexandri) Ариан Никомедиялықтың 2-ші ғасырда, ең болмаса Адриан билік еткен кезеңде жазылған. Анабазис (жеті кітаптан толығымен сақталған) – Ұлы Александрдың жорықтарының тарихы, атап айтқанда б.з.д. 336 және 323 жылдар аралығындағы Парсы империясын бағындыруы. "Анабазис" (сөзбе-сөз "теңізден ішкі аймаққа саяхат") деген ерекше атауы да, еңбектің жеті кітаптан тұратын құрылымы да Арианның грек тарихшысы Ксенофонтты (құрылымы, стилі және мазмұны тұрғысынан) үлгі еткенін көрсетеді. Ксенофонттың жеті кітаптан тұратын Анабазисі б.з.д. 401 жылы Кіші Кирдің "ішкі аймаққа" жасаған алғашқы жорығына арналған. "Анабазис" – Александрдың Парсы империясын бағындыруы туралы ең толық сақталған мәлімет. Бұл, негізінен, әскери тарих болып табылады және Арианның үлгісі – Ксенофонттың Анабазисінің мазмұнын көрсетеді. Еңбек Александрдың б.з.д. 336 жылы Македония тағына отыруымен басталады және Александрдың ерте өмірі туралы ештеңе айтпайды (мысалы, Плутархтың Александр туралы өмірбаянынан өзгеше). Сондай-ақ, Ариан Александрдың билік ету кезеңінде грек тілінде сөйлейтін халықтардың толық тарихын жазуды көздемеген. Арианның Анабазисті жазудағы негізгі деректері – Птолемей мен Аристобулдың жорықтары туралы жоғалған замандас тарихтары және оның кейінгі кітаптары үшін – Неарх болды. Арианның тарихын жазудағы басты мақсаттарының бірі – өз заманында кең таралған, негізінен тарихшы Клейтархтың жоғалған еңбектерімен байланысты Александрдың билігі туралы стандартты "Вулгата" баяндамасын түзету болды.
The Anabasis of Alexander (, Alexándrou Anábasis; Anabasis Alexandri) was composed by Arrian of Nicomedia in the second century AD, most probably during the reign of Hadrian. The Anabasis (which survives complete in seven books) is a history of the campaigns of Alexander the Great, specifically his conquest of the Persian Empire between 336 and 323 BC. Both the unusual title "Anabasis" (literally "a journey up country from the sea") and the work's seven book structure reflect Arrian's emulation (in structure, style, and content) of the Greek historian Xenophon, whose own Anabasis in seven books concerned the earlier campaign "up country" of Cyrus the Younger in 401 BC. The Anabasis is by far the fullest surviving account of Alexander's conquest of the Persian empire. It is primarily a military history, reflecting the content of Arrian's model, Xenophon's Anabasis; the work begins with Alexander's accession to the Macedonian throne in 336 BC, and has nothing to say about Alexander's early life (in contrast, say, to Plutarch's Life of Alexander). Nor does Arrian aim to provide a complete history of the Greek speaking world during Alexander's reign. Arrian's chief sources in writing the Anabasis were the lost contemporary histories of the campaign by Ptolemy and Aristobulus and, for his later books, Nearchus. One of Arrian's main aims in writing his history seems to have been to correct the standard "Vulgate" narrative of Alexander's reign that was current in his own day, primarily associated with the lost writings of the historian Cleitarchus.
Сын
Арианның "Анабазисі" дәстүрлі түрде Александрдың жорықтары туралы ең сенімді қолда бар баяндама ретінде есептелді. Бірақ, 1970-ші жылдардан бері Арианға қатысты сын көзқарас кеңінен тарады, бұл бастысы А. Б. Босворттың еңбегіне байланысты болды. Ол ғалымдардың назарын Арианның қастерлеуге және қорғауға бейімділігіне, тіпті басқа көне дереккөздермен салыстырғанда, Арианның тікелей жаңылыстыратын бірнеше бөлімдеріне аударды.
Arrian's Anabasis has traditionally been regarded as the most reliable extant narrative source for Alexander's campaigns. Since the 1970s, however, a more critical view of Arrian has become widespread, due largely to the work of A. B. Bosworth, who has drawn scholars' attention to Arrian's tendency to hagiography and apologia, not to mention several passages where Arrian can be shown (by comparison with other ancient sources) to be downright misleading.
Қазіргі заманғы басылымдар
Интернетте қолжетімді Арийдің толық ағылшын тіліндегі аудармасы – 1884 жылы жарық көрген Э. Чинноктың бірқатар ескірген аудармасы. Ағылшын тіліндегі ең көп қолданылатын ғылыми аударма – грек тіліндегі мәтінімен қатар берілген Лоэб классикалық кітапханасының екі томдық басылымы. Бұл еңбек алғаш рет 1929 жылы жарық көрді, кейін 1976 жылы П. А. Брунт жаңа кіріспе және қосымшалармен қайта қарады. 1958 жылы Обри де Селинкурттың ағылшын тіліндегі аудармасы «Penguin Classics» басылымында жарық көрді. Бұл басылымды 1971 жылы Дж. Р. Гамильтон қайта қарап, түсіндірмелер қосты. Роберт Б. Страсслер редакциялаған «Ежелгі тарихтар» жинағына Джеймс Ромм (Бард колледжінің классика профессоры, 2010) редакциялаған және Памела Мэнш аударған «Арийдің жорықтары: Александр» кіреді. «Landmark» басылымында әр екінші бетке кеңінен түсіндірмелер мен карталар қосылған. 2013 жылы Джон Аткинсонның кіріспесі мен түсіндірмелерімен бірге Мартин Хаммондтың жаңа аудармасы «Oxford World's Classics» сериясында жарық көрді.
The only complete English translation of Arrian available online is a rather antiquated translation by E. J. Chinnock, published in 1884. Probably the most widely used scholarly English translation is Loeb Classical Library edition (with facing Greek text), in two volumes. The work first appeared in 1929 and was later revised with a new introduction and appendices by P. A. Brunt in 1976. An English translation by Aubrey de Sélincourt appeared in Penguin Classics in 1958. This edition was revised and annotated by J. R. Hamilton in 1971. The Landmark Ancient Histories, edited by Robert B. Strassler, includes The Landmark Arrian: The Campaigns of Alexander, edited by James Romm (Professor of Classics at Bard College, 2010), and translated by Pamela Mensch. The Landmark edition includes extensive margin notes and maps on every other page. A new translation by Martin Hammond with introduction and notes by John Atkinson appeared in the Oxford World's Classics series in 2013.