Кіріспе

Ағылшын және кейін Британ армиясының кәсіби басшысы (1660–1904)

Күштердің Бас қолбасшысы, кейін Британ армиясының Бас қолбасшысы немесе жай ғана Бас қолбасшы (C in C) 1660 жылдан 1707 жылға дейін Ағылшын армиясының (1645 жылы құрылған, 1707 жылы қолдағы шотланд полктерін қосып, жаңа Британ армиясы құрылды) кәсіби басшысы болды, ал 1707 жылдан 1904 жылға дейін Британ армиясының кәсіби басшысы болды. 1904 жылы бұл лауазым Армия Кеңесінің құрылуымен және Бас штаб бастығының тағайындалуымен алмастырылды.

Республикалық шығу тегі

Бұрын әскерге билік етуді монарх жеке өз қолымен жүзеге асырған. 1645 жылы, ағылшын азамат соғысы басталғаннан кейін, Парламент Томас Фэрфаксты «Англия одақтастығында құрылған және құрылатын барлық әскерлер мен күштердің Бас қолбасшысы және Бас серкері» деп тағайындады. Томас Фэрфакс ең жоғары әскери шенді офицер болды, одан жоғары билік ешкімнің болған жоқ, және армия мен оның офицерлеріне үлкен жеке бақылау жүргізді. Лорд Фэрфакс «Лорд-генерал» атағын алды. Оның кейінгі ілескендері бұл атақты пайдаланбады. 1650 жылы Фэрфакс Шотландия жорылысының басталмас бұрын қызметінен кетті. Фэрфакстың генерал-лейтенанты Оливер Кромвелл оның орнына әскердің Бас қолбасшысы болды. 1660 жылдың 21 ақпанында қайта құрылған Ұзақ Парламент «генерал Джордж Монк Англия, Шотландия және Ирландияның барлық құрлық әскерлерінің Бас капитаны және Парламент алдындағы Бас қолбасшысы болып тағайындалсын» деп шешім қабылдады.

Қайта қалпына келтіруден кейінгі тарих

Монк қайтыс болғаннан кейін, иеленушіге маңызды әскери билік берген лауазым, Джеймс Скотт, Монмут герцогы, Карл II-ге өтініш білдіріп, 1674 жылы берілгенше жойылды. Монмуттың өлім жазасына кесілгеннен кейін бұл лауазым қайтадан 1690 жылға дейін толтырылмады, ол Джон Черчилльге, Марлборо герцогына, корольдің Ирландияда болмаған кезінде берілді. (Бұл екі атау алғашқы жылдары жиі алмастырылып қолданылған және/немесе тағайындамалар бір уақытта жүзеге асырылған). Бұл лауазым әрқашан толтырылмаған: мысалы, Джеймс II және Уильям III екеуі де өзі бас қолбасшылық қызметін атқарды; басқа уақыттарда тағайындама жай ғана тоқтатылды (әсіресе, бірден-бір әскери қауіп болмаса). Көп жағдайда, Қарулы күштердің Бас қолбасшылары Министрлер кабинетінің мүшелері болған жоқ (тек Конвей мен Веллингтон ғана осы лауазымды иеленгендіктен Кабинетте орын алды; Лигонье мен Гранби де қызмет еткен кезеңінде Кабинетте болды, бірақ екі жағдайда да Орудие Бас директоры болып тағайындалды). Эшер есебінің ұсыныстары бойынша, 1904 жылы Армия кеңесі құрылып, Бас штаб бастығы тағайындалды. Атақ монархқа қайтарылды, ол қазірде (титулдық) "Британ қарулы күштерінің Бас қолбасшысы" болып табылады.

Күштер

Британдық әскери күштері (яғни, қарулы күштердің құрлықтағы соғысқа бағытталған бөлігі, теңіз күштерімен шатастырылмауы керек) бастапқыда бірнеше күштен тұрды, оның ішінде Британдық армия, ал қалғандары: Орднанс кеңесінің қару-жарақ әскери корпусы (Корольдік артиллерия, Корольдік инженерлер және Корольдік саперлер мен кеншілерді қамтиды, бұл армия сияқты кәсіби немесе тұрақты күш болатын); Милиция күштері (немесе Конституциялық күш), төтенше жағдайларда елді қорғау үшін шақырылатын резервтік жаяу әскер күштері; Емендік атты әскер, оған ұқсас атты күш; және Еріктілер корпусы, әдетте соғыс уақытында ғана құрылатын ерікті резервтік бөлімшелерден тұратын. 1855 жылы Орднанс кеңесі таратылып, оның әскери корпусы, комиссариат дүкендері, көлік құралдары, казармалар және басқа да бөлімдері Британдық армиясына қосылды (ол Регулярлы күш немесе Регулярлы армия деп те аталатын). Резервтік күштер сондай-ақ Көмекші күштер және Жергілікті күштер деп те белгілі болды (өйткені олардың қызметкерлерін бастапқыда жергілікті аудандардан тыс жерде қызмет етуге мәжбүрлеуге болмады) және 1850 жылдары қайта ұйымдастырылды, Милиция ерікті негізде жұмыс істей бастады (бірақ жалдаушылар міндетті түрде аяқтауға міндетті қызмет мерзіміне келісім жасады), ал Еріктілер күштері тұрақты түрде құрылды. Бұл күштер ХІХ ғасырдың соңғы онжылдықтары мен ХХ ғасырдың алғашқы онжылдықтарында Британдық армиямен біріктірілді (Емендік атты әскер және Еріктілер күштері 1908 жылы Аумақтық күшке айналды, ал Милиция Арнайы резервке айналды (және Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін таратылды)).