Кіріспе

1910 жылы Ральф Вон Уильямс жазған шығарма

Томас Таллистің тақырыбындағы фантазия, сондай-ақ Таллис Фантазиясы деп белгілі, Ральф Вон Уильямстың скрипкалық оркестрге арналған бір бөлімдік туындысы. Тақырыбы 16 ғасырдың ағылшын композиторы Томас Таллиске тиесілі. Фантазия алғаш рет 1910 жылғы Үш хор фестивалі аясында Глостер соборында орындалды және оркестр репертуарына еніп, түрлі елдердің дирижерлері мен оркестрлері оны жиі концерттерде орындайды және жазбаларын шығарады.

Бастапқы және алғашқы орындалу

Воган Уильямс композиторлық мансабының бастапқы кезеңінде кең танылуға ие болмады, бірақ 1910 жылы, отыздан асып қалған шағында, оның беделі арта бастады. Сол жылы Үш хор фестивалі оған Глостер соборында тұңғыш рет орындалатын шығарма тапсырды; бұл оның мәртебесін едәуір көтерді. Ол өмірбаясын жазған Джеймс Дей бұл туындыны "күдіссіз, Воган Уильямстың ешкімге емес, тек оған ғана тән, бірінші шығармасы" деп атады. Ол 16 ғасырдың ағылшын композиторы Томас Таллистің әуеніне негізделген, оны Воган Уильямс 1906 жылы жарық көрген «Ағылшын әнұраны» жинағын редакциялау кезінде тапқан. Воган Уильямс 6 қыркүйек 1910 жылы Глостер соборында өткен концерттің бірінші бөлігі ретінде «Фантазия» туындысының алғашқы орындалуын Лондон симфониялық оркестрімен бірге жүргізді, одан кейін композиторы басқарған Эльгардың «Геронтий арманы» орындалды.

Тақырып

Воган Уильямстың көптеген шығармалары сияқты, «Фантазия» да ағылшын Ренессансының музыкасына сүйенеді. Таллис мелодиясы фригийлік ладта, жарты тондық екінші, үшінші, алтыншы және жетінші интервалдарымен сипатталады; Таллис тақырыбы 1567 жылы Кентербери архиепископы Мэтью Паркердің Забур кітабы үшін жазған тоғыз әуеннің бірі болды. Бұл Паркердің 2-Забурдың метрикалық нұсқасын қойды, ол Король Джеймс нұсқасында «Неге жұрттар ашуланып, халықтар бекер ойлар жасап жүр?» деп басталады, ал Паркер оны «Неге көз алдында тұман: жұрттардың ашуы, ызамен күшті?» және «Неге қолға алады: ақылсыз халық, пайдасыз істер жасау үшін?» деп береді. Әуен Double Common Metre (D. C. M. немесе C. M. D.) түрінде орындалады. Оның өмірбаянаушысы Майкл Кеннедидің айтуынша, Воган Уильямс Таллис тақырыбын Джон Буньянның христиандық аллегориясы «Саяхатшының жолы» тақырыбымен байланыстырды, бұл композитордың өмір бойы қызығушылығын тудырды; ол 1906 жылы кітаптың сахналық қойылымына жазған музыкасында осы әуенді пайдаланды. Гимн үшін ол Джозеф Аддисонның «Өлім төсегінен тұрғанда» гимнін орындау үшін әуенді бейімдеді. «Гимн» кітабында Хораций Бонардың «Мен Иисус дауысын естідім» гимні және көптеген басқа D. C. M. гимндері де осы әуенмен орындалуы мүмкін екені айтылған. Воган Уильямстың фантазиясы осы қағидаға сүйенеді, бірақ оны қатаң түрде сақтамайды, материал өзара байланысты, бірақ толықтай еліктеу жазбалары аз, және тақырыптардың контрапункттік қайталауына қарағанда антифонияға басымдық беріледі. Басылған нотада I оркестрдегі орындаушылардың саны көрсетілмейді; II оркестр екі бірінші скрипкадан, екі екінші скрипкадан, екі альттан, екі виолончельден және бір контрабастан тұрады. Композитордың метрономы 11½ минуттық ойнау уақытын көрсетеді, бірақ жазылған орындалуларда ұзақтығы 12 минут 40 секундтан (Дмитрий Митропулос, 1958) 18 минут 12 секундқа (Леонард Бернштейн, 1976) дейін өзгерді, әдеттегі уақыт 15-16½ минут аралығында. Шығарма кіріспемен, тақырыптардың ашылуымен (Таллис әуенінің түпнұсқалық гимн әуені оның төрт бөлігіне бөлініп, «тербелгіш аккорд» мотивімен араласады), төрт эпизодпен (осы тақырыптардың әртүрлі вариацияларын және үш ансамбльдегі әртүрлі дыбыстарды зерттейді), содан кейін тақырыптардың қайталануы және кодамен құрылған. Кіріспе B-flat мажорда басталады, үш топ бірге орындайды, ppp molto sostenuto екі такт бойы, содан кейін төменгі сымды аспаптар Таллис тақырыбының алғашқы екі фразасының ишараларын, тербелгіш мотивпен араласа ойнайды. Кеннеди кіріспеді «Таллис гармониясының толық мәлімдемесін естігенге дейін әдемі поэтикалық кіріспе» деп сипаттайды. Бірінші скрипкалар төртінші фразаны қайталау үшін қосылады. 30-шы тактта такт өлшемі қайтадан өзгереді және музыка кульминацияға жетеді. Шварц былай дейді: «Октавалық екі дауыс (әрбір скрипка орындаушысы бірден екі нотаны орындайды), жоғары динамика және шыдамдылық белгісі бар!» Мәлімдеме аяқталып, аяқталған бөлімде өледі. Бірінші эпизодта екі оркестр бөлінеді, тональность C мажорға ауысады және такт өлшемі (бірақ музыканың импульсі емес) жылдам өзгереді. Бөлімде екінші және үшінші Таллис фразалары ырғақты мотивпен кезектеседі. Екінші эпизодты соло альт бастайды, E фригийлік ладта Poco più animato деп белгіленген үшінші Таллис фразының вариациясымен. Қалған үш мүше қосылады, содан кейін екі оркестр, ал «квартет полифониялық медитациясын жалғастырады». Үшінші эпизод тербелгіш мотивті зерттейді. Квартет және 1-оркестр 2-оркестрмен қарама-қарсы тұрып, бірге орындайды және poco a poco animando-дан crescendo-ға fortissimo-ға дейін қозғалады. Кульминациясы pianissimo «жарыққа» дейін төмендейді. Төртінші және ең қысқа эпизодта, molto adagio деп белгіленген, тербелгіш мотив бөлінеді. Шварц оны «бүкіл шығарманың терең жүрегі, қиялдың кереметі» деп сипаттайды. Музыка қайталаудың бастапқы такт өлшемі мен тональдығына оралады. Тақырыптар қайтадан төменгі сымды аспаптарда орындалады, содан кейін соло скрипка мен альт орындайды, ал қайта біріккен оркестрлер «жұмсақ төсек» сияқты дыбыс береді. Хауз талдауында «кода арқылы соло скрипка көтеріледі [және] шығарма G мажор аккордымен аяқталады», 1910 жылғы бастапқы ойнау уақытынан шамамен екі минутты қысқартады.