Кіріспе

Ағыздалған цилиндрлік құлып – есікке екі дөңгелек тесік бұрғылап орнатылатын құлып жиынтығы. Есік тұтқаларын орнату үшін де осы әдіс қолданылуы мүмкін.

Орнату

Есікке бір-біріне перпендикуляр екі тесік жасалады. "Беттік тесік" – есіктің бетіне жасалатын үлкен тесік, ал кіші "шеттік тесік" – есіктің шетіне жасалады. Құлып жинағын орнату үшін шетіне қосымша дайындық қажет болуы мүмкін, әдетте, беткейге ойыс жасау немесе арнайы кескішпен ойық қазу арқылы. Саудада сатылатын кейбір есіктер бір немесе бірнеше цилиндрлі құлыптарды орнатуға дайын күйде келеді, мысалы, кіреберіс есіктері, оларға әдетте есік тұтқасы және құлып қажет болады. АҚШ-та, әдетте, беттік тесіктің диаметрі белгіленеді және есіктің алдыңғы жиегінен ортасы анықталады. Бұл қашықтық "қайыру" деп аталады. Басқа, сирек қолданылатын, қайыру шамалары бар. Тұрғын үй есіктері әдетте қайырумен дайындалады, ал коммерциялық есіктерде қайыру болады. Шеттік тесік әдетте шетімен ортаға қойылады.

Тарих

Цилиндрлі құлыпты 1923 жылы неміс тегінен шыққан инженер Уолтер Шлаге ойлап тапты. Тесілген цилиндрлі құлып есіктерді құлыптаудың арзан әдісіне деген қажеттіліктен туындады. Бұрынғы қалыпты жағдай (қазір де Еуропада қолданылады), яғни мортты құлып, күрделі құрылғы болып табылады, ал оның жоғары өндіріс құны және орнатуға көп еңбек жұмсалуы бағасы мен мүмкіндіктері тұрғысынан тозығы бар цилиндрлі құлыпты идеалды алмастырады. Мортты құлыптың корпусы үлкен болғандықтан, оны орнату үшін есіктен үлкен және күрделі бөліктерді алып тастау қажет, бірақ мортты құлып цилиндрлі құлыпқа қарағанда қосымша мүмкіндіктер ұсынуы мүмкін; мысалы, мортты құлып бір құрылымда құлыптағыш механизмді қамтуы мүмкін, ал цилиндрлі құлыпқа құлыптағыш механизм мен есік тұтқасы үшін жеке тесіктер қажет болады. 1923 жылғы патент 1920 жылы тіркелген Schlage-тің бұрынғы патентинен дамыды, ол құлыпты орнату үшін беттік тесік пен жиек тілімін қажет етті, бұл мортты құлыппен салыстырғанда есікті дайындауды жеңілдетті.