Кіріспе

1968 жылы Роберт Сильвербергтің романы

«Хоксбилл станциясы» – американдық жазушы Роберт Сильвербергтің ғылыми фантастикалық романы. Роман 1967 жылғы тамызда «Galaxy Science Fiction» журналында алғаш жарияланған әңгіменің кеңейтілген нұсқасы болып табылады. Роман 1968 жылы жарық көрді және Ұлыбританияда «Уақыттың балғасы» деген атпен шықты.

Қысқаша мазмұны

Хоксбилл станциясы – кембрий кезеңінде АҚШ-тың авторитарлық үкіметі құрған, бүлікшілер мен саяси диссиденттерді өткенге жер аудару үшін уақыт саяхатын пайдаланған жаза орындары колониясы. Колонияда тек ер адамдар ғана отыр, олар өлім жазасының орнына "адамгершілік" жолмен осы жерге жіберіледі. Машина бір бағытта ғана жұмыс істейді, ол тұтқындарды өткенде тастап кетеді. Түрме шөлейтті жағалау аймағында орналасқан. Роман негізгі кейіпкер, колонияның де-факто басшысы мен үкіметтегі өзінің жауы, Джейкоб “Джек” Бернштейн арасындағы қарым-қатынастарға баса назар аударады. Екеуі де бұрынғы жетекші диссиденттер еді. Сондай-ақ, тұтқындар арасындағы ұсақ идеологиялық айырмашылықтар мен авторитарлық үкіметтің құрылуына әкелген жағдайлар да зерттеледі. Орта және егде жастағы тұтқындардың барлығы, күтпеген жерден келген жас тұтқынның келуіне таңғалады. Жаңа келген адам, экономист екендігі айтылады, оған экономикалық теория және саяси идеология туралы сұрақтар қойылады. Оның жауаптары екеуін де білмейтінін көрсетеді. Бұл білмеушілігі мен жастығы тұтқындарды оның саяси тұтқын ба, әлде қорқынышты қылмыс үшін жер аударылған қарапайым қылмыскер ме деп ойландырады. Жаңа келген адам екінші рет уақыт машинасымен келгенде, ол авторитарлық үкіметті құлатқан, бірақ жер аударылғандардың диссиденттік қозғалыстарына қатысы жоқ жаңа үкіметтің полиция қызметкері екені белгілі болады. Жаңа үкімет Хоксбилл станциясының бар екенін және өткеннен болашаққа саяхаттаудың жолын тауып, колониядан тұтқындарды қайтаруға мүмкіндік алды. Жаңа келген адам тұтқындарды бағалау және оларды қайтаруға лайықты екенін анықтау үшін жіберілді. Енді оралу мүмкін болғандықтан, жер аударылғандардың басшысы өзінің басқаша уақыт саяхатшысы екенін түсінеді. Авторитарлық үкіметке қарсы күресі, өмірінің жұмысы аяқталды. Оның қозғалыстағы ең жақын достары мен ең қатал жауы да қайтыс болды. Ол жаңа келгеннің болашағына баруға құштар, бірақ Хоксбилл станциясы енді оның білетін жалғыз өмірі.

Қабылдау

Алжис Будрис "Хоксбилл станциясы" Сильвербергтің ең жақсы әңгімесі екенін айтты. Шағын инди-ойын жасаушы Джефф Фогель өзінің "Exile: Escape from the Pit" ойынының дизайнына осы әңгіменің үлкен әсер еткенін мәлімдеді. Ойын сюжеттерінің көп бөлігі оның өзі құрағанымен, бұл классикалық қысқа әңгіме оның идеяларын қалыптастыруға көмектескен.