Микель Лабоа – баск өнерінің патриархы, әнші-әндер авторы. «Bat Hiru» альбомы тарихындағы ең ұлы баск альбомы деп танылды. Баск тіліндегі музыка туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Микель Лабоа Манцисидор (15 маусым 1934 – 1 желтоқсан 2008) – Баск елінің ең көрнекті әнші-әндер авторы болды. Баск музыкасының патриархы саналатын оның шығармалары жас буынға зор әсер етті. Мұны растайтын дерек – 1991 жылы жас буынның түрлі рок және фольклорлық музыка топтары шығарған «Txerokee, Mikel Laboaren Kantak» («Черроки: Микель Лабоа әндері») атты құрмет альбомы. Оның «Bat Hiru» («Бір-үш») альбомы жергілікті «Diario Vasco» газетінің оқырмандары жүргізген дауыс берудегі сауалнамада тарихтағы ең ұлы баск альбомы деп танылды. Оның әндерінің көбі баск тілінде орындалған.
Mikel Laboa Mancisidor (15 June 1934 – 1 December 2008) was one of the Basque Country's most important singer songwriters. Considered the patriarch of Basque music, his music has had an influence on younger generations. A testament to this is the tribute album Txerokee, Mikel Laboaren Kantak ("Cherokee: Songs of Mikel Laboa"), published in 1991 by various younger generation rock and folk music groups. His album Bat Hiru ("One Three") was chosen in a reader poll by the local Diario Vasco newspaper as the greatest Basque album in history. Nearly all of his songs are sung in Basque.
Өмірбаян
Микель Лабоа 1934 жылдың 15 маусымында Гипускояның Пасая қаласында дүниеге келді. Балалық шағының шамамен екі жылын Лекэтийо қаласында өткізді. 1950 жылдары Памплона Ируньяда медицина және психиатрияны оқыды. Ол өнер мансабын медициналық мансабымен үйлестіре берді, ол Сан-Себастьян қаласындағы Патронато Сан-Мигельдегі балалар нейропсихиатрия бөлімінде басталды, онда ол шамамен 20 жыл жұмыс істеді. Студенттік жылдарында Атауалпа Юпанки және Виолетта Парра сияқты суретшілердің ықпалымен музыкаға қызығушылық танытты. Олардың жолын жалғап, Лабоа өзін де «саяси суретші» деп санады. 1958 жылы Памплонадағы Гаярре театрында алғаш рет өнер көрсетті. 1960 жылдары ол басқа баск суретшілерімен бірге, оның ішінде әнші Лурдес Ириондо, Ксабиер Лете және Бенито Лертсунди, «Ez Dok Amairu» («13 жоқ») атты мәдени топты құрды. Бұл топ Франко режимі кезінде ұзақ уақыт тоқырап келген баск мәдениетін жандандыруға тырысты. Олар баск тілінің қайта жаңғыруы мен әлеуметтік мәртебесіне баса назар аударды. Осы топтың ішінде Лабоа өзінің ерекшелігін танытып, Бенито Лертсундимен бірге «жаңа баск музыкасының» көрнекті үлгісі болды. Лабоаның музыкасын 1960-1970 жылдардағы ән жазу стиліне сай дәстүр, поэзия және эксперименттердің үйлесімі деп сипаттауға болады, бірақ ол ерекше жеке стильмен және бірегей дауыспен ерекшеленеді. Оның шығармаларында қазіргі заманғы стильде қайта жаңартылған ескі үлгілер, Бертольд Брехт сияқты авторлардың лирикалық өлеңдері және сәйкес келетін композициялар орын алған. Оның «Лекейтиоак» атты айқайлар мен дыбырларға негізделген эксперименттік әндері ерекше атауға лайық. Лабоа 35 жыл бойы шығармашылықпен өмір сүрді, қартайған шағына дейін денсаулығына байланысты сахнадан шеттеді. Ол джаз музыканты Иняки Сальвадормен жиі жұмыстасты және Баск елінің «Orfeón Donostiarra» және басқа оркестрлік топтарымен де өнерлесті. Оның ең танымал әндері Хулио Медемнің «La pelota vasca» («Баск доп») атты деректі фильмінде орын алған. 2006 жылдың 11 шілдесінде ол Боб Диланға Доностиа Сан-Себастьян қаласында өткен «Бейбітшілікке арналған концертте» ашып берді, ол өзінің соңғы өнері болды. Оның альбомдарының атауларындағы ерекшелік – олардың сандық болып келуі. Бұл дәстүр 1974 жылы оның екі дискінен тұратын «Bat Hiru» (1–3) альбомын шығарғаннан кейін басталды. Брехт өлеңдеріне негізделген «2» альбомы Франко цензурасымен тыйым салынды. Одан кейін «Lau Bost» (4–5) және «6» атты екі LP шықты. Оның «Lekeitios» альбомы «7»-ден «11»-ге дейін саналды, бірақ олардың тек жинағы ғана төмен деңгейдегі насихат арқылы жарық көрді. Одан кейін «12» альбомы шықты, ал Лабоа «Ez Dok Amairu» тобының құрметіне «13» нөмірін өткізіп кетті, себебі олардың аты «13 жоқ» дегенді білдіреді. Содан кейін ол «14» және концерттік альбомдар «15» және «16» шығарды. Жиынтықтар мен өлімнен кейінгі басылымдарды есептемегенде, оның соңғы альбомы «17 (Xoriek)» болды.
Mikel Laboa was born 15 June 1934 in Pasaia, Gipuzkoa. He spent nearly two years of his childhood in the town of Lekeitio, Bizkaia. In the 1950s he studied medicine and psychiatry in Pamplona Iruña. He would constantly balance his artistic career with his medical career, which began at the Children's Neuropsychiatry unit at Patronato San Miguel in San Sebastián, where he worked for almost 20 years. During his student years he became interested in music, influenced by artists such as Atahualpa Yupanqui and Violeta Parra. Following in their footsteps, Laboa would likewise identify himself as a "political artist." In 1958 he made his debut at the Teatro Gayarre in Pamplona. During the 1960s he, along with other Basque artists including singer Lourdes Iriondo, Xabier Lete and Benito Lertxundi, founded the cultural group Ez Dok Amairu ("There is no 13"), which in many ways sought to revitalize Basque culture, long dormant under the Francoist regime. They dedicated their focus on the revival and social status of the Basque language. Within this group Laboa came into his own, emerging along with Benito Lertxundi as a prime example of what was called "new Basque music." Laboa's music can be described as a combination of tradition, poetry and experimentalism, in the songwriting style of the 1960s and 1970s, but endowed with a strong personal touch and a unique voice. His work combines old standards reinterpreted in modern style, lyrical poetry from authors such as Bertolt Brecht, and suitable compositions. Deserving special mention are his Lekeitioak, experimental songs based on shouts and onomatopoetic sounds. Laboa was a creative force for 35 years, continuing well into his old age until his fragile health kept him away from the stage. He would collaborate often with jazz musician Iñaki Salvador and worked with the Orfeón Donostiarra and other orchestral groups from the Basque Country. Some of his most well known songs are featured in La pelota vasca ("The Basque ball"), a documentary by Julio Medem. On 11 July 2006 he gave his final performance, opening for Bob Dylan at a "Concert for Peace" held in the city of Donostia San Sebastián. A curious feature of his album titles is the fact that they are numeric. This custom began in 1974 with the release of his two disc Bat Hiru (1–3). The album 2, with songs based on the writings of Brecht, had been banned by Francoist censorship. This was followed by the double LP Lau Bost (4–5) and 6. His Lekeitios comprised albums 7 through 11, although only a compilation of these was released through low key marketing. These were followed by 12, and Laboa skipped number 13 in homage to the group Ez Dok Amairu, whose name means "There's no 13" in Basque. Afterwards, he released 14, and his live albums 15 and 16. Not including compilations and posthumous editions, his last release was 17 (Xoriek).