Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шындық шарты семантикасы – табиғи тілдің семантикасына қатысты, мағынаны (немесе кемінде, нақтыламалардың мағынасын) олардың шындық жағдайларымен теңестіретін немесе оған келтіретін көзқарас. Бұл семантикаға қатысты тәсіл негізінен Дональд Дэвидсонмен байланысты, және ол табиғи тілдің семантикасы үшін Тарскидің логиканың семантикасы үшін шындықтың семантикалық теориясы жеткен деңгейге жетуге тырысады. Шындық шарты семантикасының теориялары берілген ұсыныстың мағынасын оның сөйлемнің қашан шын екенін түсіндіру арқылы анықтауға ұмтылады. Мысалы, "қар ақ" сөйлемі қар ақ болғанда ғана шындыққа жататындықтан, "қар ақ" сөйлемінің мағынасы – қар ақ.
Truth conditional semantics is an approach to semantics of natural language that sees meaning (or at least the meaning of assertions) as being the same as, or reducible to, their truth conditions. This approach to semantics is principally associated with Donald Davidson, and attempts to carry out for the semantics of natural language what Tarski's semantic theory of truth achieves for the semantics of logic. Truth conditional theories of semantics attempt to define the meaning of a given proposition by explaining when the sentence is true. So, for example, because 'snow is white' is true if and only if snow is white, the meaning of 'snow is white' is snow is white.
Тарих
Дональд Дэвидсон шындыққа байланысты семантиканың алғашқы нұсқасын "Шындық және мағына" (1967) еңбегінде жасады. Ол Тарскидің шындықтың семантикалық теориясын оған арналмаған мәселеге – сөйлемнің мағынасын анықтауға қолданды.
The first truth conditional semantics was developed by Donald Davidson in Truth and Meaning (1967). It applied Tarski's semantic theory of truth to a problem it was not intended to solve, that of giving the meaning of a sentence.
Қажетті ақиқаттарды жоққа шығару
Скотт Сомс шындыққа сәйкес семантиканы қатаң сынады, себебі ол қате немесе пайдасыз айналма жол болып табылады. Оның дәстүрлі тұжырымы бойынша, шындыққа сәйкес семантика кез келген қажетті шындыққа дәл бірдей мағына береді, өйткені олардың бәрі дәл бірдей жағдайларда (яғни, бәрі де) шын. Кез келген қажетсіз шын мәлімдеменің шындық шарттары сол шындық шарттарының және кез келген қажетті шындықтың біріктірілуіне тең болғандықтан, кез келген мәлімдеме өзінің мағынасымен және қажетті шындықпен бірдей мағынаны білдіреді. Мысалы, егер "қар ақ" дегеніміз қар ақ болса ғана шын болса, онда "қар ақ" дегеніміз қар ақ болса ғана шын, және 2+2=4 болса да шын, демек шындыққа сәйкес семантика бойынша "қар ақ" дегеніміз қардың ақ екендігін де, 2+2=4 екендігін де білдіреді. Сомс одан әрі бұл мәселені шешуге тырысатын жаңа тұжырымдамалар сұрақ тудырады деп мәлімдейді. Мәлімдеменің мағынасын анықтау үшін оның шексіз шындық шарттарының қайсысы есепке алынатынын нақты анықтауда, мәлімдеменің мағынасын басшылыққа алу қажет. Дегенмен, біз мағынаны шындық шарттары арқылы анықтағымыз келді, ал енді шындық шарттарын мағына арқылы анықтап, бүкіл процесті нәтижесіз етіп аламыз.
Scott Soames has harshly criticized truth conditional semantics on the grounds that it is either wrong or uselessly circular. Under its traditional formulation, truth conditional semantics gives every necessary truth precisely the same meaning, for all of them are true under precisely the same conditions (namely, all of them). And since the truth conditions of any unnecessarily true sentence are equivalent to the conjunction of those truth conditions and any necessary truth, any sentence means the same as its meaning plus a necessary truth. For example, if "snow is white" is true if and only if snow is white, then it is trivially the case that "snow is white" is true if and only if snow is white and 2+2=4, therefore under truth conditional semantics "snow is white" means both that snow is white and that 2+2=4. Soames argues further that reformulations that attempt to account for this problem must beg the question. In specifying precisely which of the infinite number of truth conditions for a sentence will count towards its meaning, one must take the meaning of the sentence as a guide. However, we wanted to specify meaning with truth conditions, whereas now we are specifying truth conditions with meaning, rendering the entire process fruitless.
Кемшілікпен дәлелдеу
Майкл Даммет (1975) Дэвидсонның бағдарламасына қарсылық білдірді, себебі мұндай мағына теориясы сөйлеушінің сөйлемді түсінуі үшін не білуі керектігін түсіндірмейді. Даммет сөйлеушінің сөйлемнің мәнін түсіну үшін үш компонентті білуі керек деп санайды: сөйлеушінің ұғатын мағына бөлігін көрсететін сезім теориясы; сөйлемнің әлем туралы қандай мәлімдемелер жасайтынын көрсететін сілтеме теориясы және бұл тіркестің қандай сөйлеу әрекетін орындайтынын көрсететін күш теориясы. Даммет сондай-ақ, дәлелдемелік теориялық семантика сияқты тұжырымға негізделген теория, шындыққа байланысты семантикаға қарағанда осы модель үшін мықты негіз құрайды деп мәлімдейді.
Michael Dummett (1975) has objected to Davidson's program on the grounds that such a theory of meaning will not explain what it is a speaker has to know in order for them to understand a sentence. Dummett believes a speaker must know three components of a sentence to understand its meaning: a theory of sense, indicating the part of the meaning that the speaker grasps; a theory of reference, which indicates what claims about the world are made by the sentence, and a theory of force, which indicates what kind of speech act the expression performs. Dummett further argues that a theory based on inference, such as proof theoretic semantics, provides a better foundation for this model than truth conditional semantics does.
Прагматикалық кірігу
Прагматика саласында жұмыс істейтін кейбір авторлар лингвистикалық мағынаның, сөйлем түрінің таза формалды талдауының нәтижесі ретінде түсінілетін, шындық жағдайларын толық анықтай алмайтынын айтады. Осы авторлар, кейде "контекстуалисттер" деп аталатындар, прагматикалық процестердің рөлі тек семантикалық емес (мәнді ажырату немесе сілтеме беру) және семантикадан кейінгі (қорытындыларды шығару, сөйлеу актілерін анықтау) ғана емес, сонымен қатар нақты бір сөйлемнің шындық жағдайларын анықтауда маңызды екенін дәлелдейді. Сондықтан кейбір контекстуалисттер семантиканың орнына "шындыққа байланысты прагматика" терминін қолдануды ұсынады.
Some authors working within the field of pragmatics have argued that linguistic meaning, understood as the output of a purely formal analysis of a sentence type, underdetermines truth conditions. These authors, sometimes labeled 'contextualists', argue that the role of pragmatic processes is not just pre semantic (disambiguation or reference assignment) or post semantic (drawing implicatures, determining speech acts), but is also key to determining the truth conditions of an utterance. That is why some contextualists prefer to talk about 'truth conditional pragmatics' instead of semantics.