Кіріспе
Исаның кереметтері – христиандық және исламдық мәтіндерде Исаға жатқызылатын керемет оқиғалар. Көбінесе олар сенім арқылы емдеу, зұлым рухтарды қуу, өлгендерді қайта тірілту және табиғатты бақылау сипаттарын қамтиды. Жаңа өсиеттегі Жохан ішінде Исаның өзінің қызметінің басынан (суды шарапқа айналдыру) соңына дейін (Лазарды өлімнен қайта тірілту) сипатталатын жеті керемет белгі жасағаны айтылады. Көптеген христиандар мен мұсылмандар үшін бұл кереметтер нақты тарихи оқиғалар деп есептеледі. Ал басқалары, оның ішінде либералды христиандардың көпшілігі, оларды метафоралық түсіндіреді. Ағарту дәуірінен бері көптеген ғалымдар кереметтер туралы айғақтарға күдіспен қарап, бұрынғыдан гөрі келіспеушілік көбейді. "Исаның кереметтері" еңбегінде Х. Ван дер Лус Исаға жатқызылатын кереметтердің екі негізгі санаттарын сипаттайды: адамдарға әсер ететіндер (мысалы, Исаның Бетсайдадағы соқыр адамды емдеуі), яғни "емдеулер", және "табиғатты бақылайтындар" (мысалы, Исаның су үстінде жүруі). Емдеудің үш түрі бар: аурудың керемет түрде жазылуы, зұлым рухтарды қуу және өлгендерді қайта тірілту. Карл Барт айтқандай, осы кереметтердің арасында Исаның өзіне орын алған Трансфигурация кереметі ерекше. Крейг Бломбергтің сөзіне сәйкес, Жаңа өсиеттегі Исаның барлық кереметтерінің ортақ белгісі – Ол өзінің емдеу кереметтері үшін ешқашан төлем талап етпеді және қабылдамады, сол заманғы кейбір бас діни қызметкерлерден өзгеше, олар емделгендерден ақы алды. Кейде екі хабарланған кереметтің бір оқиғаны білдіріп тұрғаны анық емес. Мысалы, жүзбасының қызметшісін емдеу туралы хабарда Матай және Лұқа ішіндегі Жаңа өсиеттер Исаның Қапарнаумдағы жүзбасының қызметшісін алыстан емдегенін айтады. Ал Жохан ішіндегі Жаңа өсиетте осыған ұқсас, бірақ сәл өзгеше оқиға баяндалады, онда алыстан емделген адам патшалық шенеуніктің ұлы болды.
The miracles of Jesus are miraculous deeds attributed to Jesus in Christian and Islamic texts. The majority are faith healings, exorcisms, resurrections, and control over nature. In the Gospel of John, Jesus is said to have performed seven miraculous signs that characterize his ministry, from changing water into wine at the start of his ministry to raising Lazarus from the dead at the end. For many Christians and Muslims, the miracles are believed to be actual historical events. Others, including many liberal Christians, consider these stories to be figurative. Since the Age of Enlightenment, many scholars have taken a highly skeptical approach to claims about miracles, with less consensus than in former times. In The Miracles of Jesus, H. Van der Loos describes two main categories of miracles attributed to Jesus: those that affected people (such as Jesus healing the blind man of Bethsaida), or "healings", and those that "controlled nature" (such as Jesus walking on water). The three types of healings are cures, in which an ailment is miraculously remedied, exorcisms, in which demons are cast out of victims, and the resurrection of the dead. Karl Barth said that, among these miracles, the Transfiguration of Jesus is unique in that the miracle happens to Jesus himself. According to Craig Blomberg, one characteristic shared among all miracles of Jesus in the Gospel accounts is that he delivered benefits freely and never requested or accepted any form of payment for his healing miracles, unlike some high priests of his time who charged those who were healed. It is not always clear when two reported miracles refer to the same event. For example, in the healing the centurion's servant, the Gospels of Matthew and Luke narrate how Jesus healed the servant of a centurion in Capernaum at a distance. The Gospel of John has a similar but slightly different account at Capernaum and states that it was the son of a royal official who was cured at a distance.
Емдеу
Жаңа өсиетте еске алынған кереметтердің ең ірі тобы – емдеулерге қатысты. Інжілдер әрбір оқиғаға қатысты әртүрлі деңгейде мәлімет береді; кейде Иса жай ғана бірнеше сөз айту арқылы емдейді, ал кейде сілекей мен лай сияқты материалдарды пайдаланады. Лұқа 4:40 бойынша, "барлық аурулар Оған әкелінді, және Ол әрбір адамның үстіне қолын қойып, оларды жазып жіберді."
Соқыр адамдар
Киелі кітапта Исаның соқырларды емдегені туралы бірнеше оқиға жазылған. Ең ертесі – Марк Ізгі хабарындағы Бейтсаидадағы соқыр адамды емдеу туралы әңгіме. Марк Ізгі хабары Исаның Иериходан шығып бара жатқанда Бартимей есімді соқыр адамды емдегенін баяндайды. Матай Ізгі хабарында осы оқиғаға негізделген, бірақ бір емес, екі аты-жөні айтылмаған соқыр адам туралы қарапайым әңгіме бар (бұл "қос нұсқа" Матайдың Марк мәтінін өңдеу ерекшелігі) және оқиғаның сәл өзгеше нұсқасы, ол оқиғаның басында Галилеяда орын алады. Лұқа Ізгі хабары да Исаның аты-жөні айтылмаған соқыр адамды емдегенін айтады, бірақ оқиғаны Иса Иерихоға жақындаған кезде орын алғандай көрсетеді. Жохан Ізгі хабары Исаның туғаннан соқыр адамды емдегенін сипаттайды, бұл оқиға Шатырлар мерекесінде, айқышқа шегеленуге алты ай бұрын болған. Иса сілекейін топырақпен араластырып, одан жасалған қоспаны адамның көзіне жағады. Ол оған Силоам көліне барып, көзін жууды бұйырады. Адам осылай істегеннен кейін көру қабілеті қайта оралады. Шәкірттері соқырлықтың себебі адамның өзінің, әлде оның ата-анасының күнәсі ме деп сұрағанда, Иса бұл ешқайсысының да себебі емес екенін айтады.
Ауырулар
Исаның күйгенді сауықтырғаны туралы оқиғада кездеседі, және сол адамды сауықтырғаннан кейін Иса оған Ескі өсиеттегі Заңдар жинағы мен Құдай қызметкерлерінің кодексінде белгіленгендей, тиісті діни құрбандықтар шалуды және кім оны сауықтырғанын ешкімге айтпауды бұйырды. Бірақ ол адам бұйрыққа бағынбады, соның нәтижесінде Исаның даңқы артты, және одан кейін Иса адамдардан жасырын, шөл далаға тартылды, бірақ оны сол жерге де іздеп келді. Лұқа Ізгі хабарында, Иса Иерусалимге жол тартқанда, оған көмек сұраған он күйгенді дін қызметкерлеріне жіберді, және олар жол жүріп сауығып кетті, бірақ Исаға алғыс айту үшін қайтып келген жалғыз адам самариялық болды.
Паралич ауруы
Матай 9:1–8-де Қапарнаумдағы сал адамның айығуы туралы айтылады, ал Синоптик Евангелияларында сал адамның төсек үстінде Исаға әкелінгені айтылады; Иса оған тұрып, жүре берді деді, және ол тұрып жүрді. Иса сондай-ақ оның күнәлары кешірілгенін айтты, бұл парисейлерді ашуландырды. Иса олардың ашуына жауап ретінде, кімнің күнәлары кешірілді деу оңай, әлде адамға тұрып, жүре бер деу оңай ма деп сұрады. Марқ және Лұқа Иса сол кезде үй ішінде болғанын, ал көпшілік есікті жапқандықтан оның достары оны төбеден түсіруге мәжбүр болғанын айтады. Осыған ұқсас айығу туралы Жохан Евангелиясында да, Бетесдадағы сал адамның айығуы ретінде айтылады және Бетесда тоғанында орын алады. Осы айығуда Иса сол адамға төсегін жинап алып, жүре бер деді.
Әйелдер
Ол жерде қан кетуден сауыққан әйелдің жазылуы және Жайырдың қызының кереметпен қайта тірілуі де кездеседі. Ілтебіштерде Иса Жайырдың үйіне бара жатқанда, 12 жылдан бері қан кетіп ауырып келген әйел оған жақындасып, Исаның киімінің шетіне тиіп, дереу жазылғаны айтылады. Иса кері бұрылып, әйел алға келгенде: «Қызым, сенің имандылығың сені жазды, аман-есен кет», – деді. Синоптиктер Исаның Симон Петірдің қатынының ауруын жазғанын баяндайды, ол Симонның үйіне Капернаумға барғанда болды, шамамен Иса Симонды өзінің шәкірті ретінде таңдаған кезде (Марк бұл оқиғаны Симонды шақырудан кейін, ал Лұқа оны бұрын жазған). Синоптиктер бұл оқиғаның басқа адамдарды да Исаны іздеуге жетелегенін көрсетеді. Исаның дені сау емес әйелді жазылуы туралы оқиғасы Иса сенбі күні синагогта сабақ беріп жүргенде, он сегіз жылдан бері рухтан зардап шегіп, мүлдем тік тұра алмай қалған әйелді жазды.
Басқа емдеу
Бұл керемет Исаның беделді парызшылдың үйінде, демалыс күні болған оқиғаны сипаттайды. Иса оны емдеу арқылы әділдеді, сұрақ қойып: "Егер біріңіздің балаңыз немесе өгізіңіз демалыс күні құдыққа түсіп кетсе, оны бірден шығармайсыз ба?" Синоптик Евангелияларында Исаның құрғақ қолды емдеуі туралы айтылады, онда Иса демалыс күні мәжілісханаға кіріп, құрғақ қолы бар адамды тапты және оны емдеді. Бұрын, қатысушылардан демалыс күні не істеу дұрыс екенін шешуді сұрады – жақсылық жасау ма, әлде жамандық жасау ма, өмірді сақтау ма, әлде жою ма? Марк Евангелиясы бұл оқиғаның парызшылдарды қатты ашуландырып, Исаны өлтіруді жоспарлауға итергенін қосады. Декаполистегі саңырау және сөйлей алмайтын адамды керемет түрде емдеу туралы оқиға тек Марк Евангелиясында ғана кездеседі. Марк Исаның Декаполиске барып, онда саңырау және сөйлей алмайтын адамды кездестіріп, оны емдегенін айтады. Иса алдымен оның құлағына тиді, содан кейін сілекейленіп тіліне тигізіп, "Еффата!" деді, бұл арамей тілінде "ашыл!" деген мағына береді. Малхтың емделуі – Мәсіхтің қайта тірілуінен бұрынғы соңғы кереметі болды. Ғайсария бағында болған оқиғада Шимон Петір бас діни қызметкердің қызы Малхтың құлағын кесіп алған. Иса қолын тигізіп, құлағын қайта қалпына келтірді.
Басқа
Бұл екі Ізгі хабарда Исаның Қапарнаумдағы жүзбасының қызметшісін қалай емдегені айтылады. «Матфей» да осыған ұқсас оқиғаны келтіреді, бірақ ол жерде патшаның бір шенеунігінің ұлы емделгені туралы баяндалады. Екі жағдайда да емдеу алыстан жүргізілді. Исаның Генесарет жеріндегі емдеуі «Матфей» мен «Марк» еңбектерінде кездеседі. Иса Генесареттен өтіп бара жатқанда, Оның киіміне тигендердің бәрі сауығып кетті. «Марк» сондай-ақ Исаның бір соқырды емдегеннен кейін, барлық қалалар мен ауылдарды аралап, синагогтарда үйреткенін, Құдайдың патшалығы туралы жақсы жаңалықты жариялағанда және барлық ауру мен сырқатты емдегенін хабарлайды.
Балалық шағы туралы Ізгі хабарлар
Исаның кереметтер жасағаны туралы оқиғалар Жаңа Келісімнен басқа да кітаптарда кездеседі. Кейінірек, 2-ғасырда жазылған «Балалық шақ туралы Ізгі хабарлар» деп аталатын мәтіндерде Исаның бала кезінде кереметтер жасағаны айтылады. Кереметтердің көздері:Өлімнен қайта тірілген бай жігіт – Иоанн 11-ге ұқсасЖасырын Марк ішіндегі жақсылық туралы хабарлама 1Суды бақылау және тазартуБалалық Томас 2.2 Балшықтан құстар жасап, оларды тірілттіБалалық Томас 2.3 Өлі досы Зеноны қайта тірілттіБалалық Томас 9 Ағаш кесушінің аяғын емдедіБалалық Томас 10 Шапанында су ұстадыБалалық Томас 11 Бір тұқымнан 100 бұрыш бидай жинадыБалалық Томас 12 Жүмыс істеуге жетпейтін тақтайшаны ұзарттыБалалық Томас 13 Бұрын өлтірген ұстазын қайта тірілттіБалалық Томас 14–15 Өлі баланы қайта тірілттіБалалық Томас 17 Өлі адамды қайта тірілттіБалалық Томас 18 Жақыптың жылан шағуынан емдедіБалалық Томас 19 Босанған әйелдің куәлігімен Құдайдан туғандығы расталдыБалалық Яков 19–20
Исаның жасаған кереметтері Құранның екі бөлімінде (3:49 және 5:110 аяттарында) жалпылама айтылады, егжей-тегжейлі сипаттамасы немесе түсіндірмесі аз.
Мәдениеттік негіз
Исаның заманында кереметтерге кеңінен сенілді. Геракл (римдік аты Геркулеспен әйгілі), Асклепий (грек дәрігері, кейін құдайға айналған) және Египет Изидасы сияқты құдайлар мен жартылай құдайлар ауруларды емдеп, өлімді жеңген (яғни, адамдарды тірілте алған) деп есептелді. Кейбіреулер, егер адам жеткілікті дәрежеде танымал және ізгі болса, осындай нәрсені істей алады деп ойлады; Пифагор мен Эмпедокл сияқты философтар туралы теңіздегі дауылдарды басып, жұқпалы ауруларды жойған және құдайлар сияқты қарсы алынған мифтер бар. Бірінші Інжілдер осы грек-рим және яһудилік сенімдердің аясында, кереметтер мен басқа да ғажайып оқиғаларды – бұл термин Жаңа өсиетте Исаның кереметтерін сипаттау үшін нақты қолданылады – құдайлық білімділіктерінің растығын көрсететін белгілер ретінде жазылды.
The first Gospels were written against this background of Hellenistic and Jewish belief in miracles and other wondrous acts as signs—the term is explicitly used in the Gospel of John to describe Jesus's miracles—seen to be validating the credentials of divine wise men.
Дәстүрлі христиандық түсіндірме
Көптеген христиандар Исаның кереметтері тарихи оқиғалар болды және оның керемет істері оның құдайлық және гипостаттық одақ, яғни Исаның Құдай және Адам ретінде екі табиғаты туралы куәлік беретін өмірінің маңызды бөлігі болды деп санайды. Олар Исаның аштық, шаршау, өлім сияқты жағдайларға тап болуы оның адамгершілігін, ал кереметтері оның құдайлық болғанын дәлелдейді деп есептейді. Христиандық авторлар да Исаның кереметтерін тек қана құдірет пен құдірет іс-әрекеттері ретінде емес, махаббат пен мейірімділік іс-әрекеттері ретінде қарастырады, олар құдіретті құдіретті қорқынышпен емес, күнәкар және зардап шеккен адамзатқа жанашырлық көрсету үшін жасалды. Әр керемет белгілі бір ілімдерді қамтиды. Жоханның Ізгі хабарында Исаның жасаған барлық кереметтерін айту мүмкін емес болғандықтан, "Католик энциклопедиясында" айтылғандай, Ізгі хабарларда баяндалған кереметтер екі себеппен таңдалған: біріншіден, Құдайдың ұлылығын паш ету үшін, екіншісі, олардың дәлелді құндылығы үшін. Иса өзінің "істерін" өзінің құдайлық құлшылығы мен қызметіне дәлел ретінде атап, өзінің кереметтері шомылдыру рәсімін жасаған Жақияның куәлігінен де зор дәлел екенін айтқан. Егер Әкемнің істерін істеп жүрмесем, Маған сенбей-ақ қойыңдар. Ал егер Мен оларды істеп жүрсем, тіпті Өзіме сенгілерің келмесе де, істеген істеріме сеніңдер! Осылай сендер Әкемнің Менімен, Менің Әкеммен тығыз байланыста екенімізді біле түсесіңдер. Мәсіхшілердің ілімінде кереметтер Исаның хабарын да, сөздерін де жеткізген. Көптеген адамдар сенімнің маңыздылығына баса назар аударады. Мысалы, он алапесті сауықтырғанда, Иса: "Менің құдіретім сені құтқарып алды", - деп айтпады, қайта, "Тұрып, жүре бер, сенімің сені құтқарып алды" деді. Сол сияқты, Петір су бетінде жүріп, сенімінің әлсірегенін байқағаннан кейін, суға бата бастайды. Мәсіхшілердің жазушылары Исаның кереметтерін егжей-тегжейлі талқылап, әрқайсысына нақты ниеттерін жазған. Мысалы, авторлар Пятидесятница мен Данильсон су үстінде жүру кереметіне олардың қауіп-қатері немесе кереметтің өзі емес, Исаның елшілерімен қарым-қатынасы назар аударды деп болжайды. Олардың пікірінше, бұл керемет Исаның елшілерін қиындықтарға кезіккенде ең алдымен Мәсіхке деген сенімдеріне сүйену керектігіне үйрету үшін жасаған керемет еді. Авторлар Донахью мен Харрингтон Жайырдың қызының сауығып кетуі, қан кетіп жатқан әйелде бейнеленген сенім, үмітсіз жағдайларда да болуы мүмкін екенін және сенім арқылы сауықтыру мүмкін екенін үйретеді, өйткені әйел сауыққан кезде Иса оған: "Сенің сенімің сені сауықтырды" дейді.
Rise and go; your faith has saved you. Similarly, in the miracle of walking on water, Apostle Peter learns an important lesson about faith in that as his faith wavers, he begins to sink. Christian authors have discussed the miracles of Jesus at length and assigned specific motives to each miracle. For example, authors Pentecost and Danilson suggest that the miracle of walking on water centered on the relationship of Jesus with his apostles rather than their peril or the miracle itself. In their view, the miracle was specifically designed by Jesus to teach the apostles that when encountering obstacles, they need to rely on their faith in Christ, first and foremost. Authors Donahue and Harrington argue that the healing of healing of Jairus's daughter teaches that faith, as embodied in the bleeding woman, can exist in seemingly hopeless situations and that through belief, healing can be achieved, in that when the woman is healed, Jesus tells her, "Your faith has healed you".
Либералды христиандық
Либералды христиандар Исаның өмірімен байланысты керемет оқиғаларға қарағанда оның үйретулеріне көбірек мән береді. Христиандық сенімнен ырым-жырымдарды жоюға жасалған тырастың бастауы 15-17 ғасырлардағы Эразм және деистер сияқты интеллектуалдық реформатор христиандарға дейін барады. 19 ғасырда өздерін либералды христиандар деп санағандар Исаның адамгершілік үйретулерін құлшылық дәстүрлерінен және табиғаттан тыс күштерге сенудің жын-сыйымдық іздерінен азат болған әлемдік өркениеттің үлгісі ретінде көтеруге тырысты. Кереметтерге сенудің қарапайым ырым-жырым ғана ма, әлде Мәсіхтің құдайлығын қабылдау үшін қажетті ме деген тартыс 19 ғасыр шіркеуі үшін дағдарыс тудырды, нәтижесінде теологиялық келісімдер іздестірілді. 19-20 ғасырлардың тоғысында ғажайыптарды ғылыми немесе рационалдық тұрғыдан түсіндіруге жасалған әрекеттер тіпті қысымға ұшырады. 1910 жылы Америка Құрама Штаттарындағы Пресвитериан шіркеуі, нағыз сенушілерді "білімді, 'либералды' христиандар" сияқты сенімге адал емес адамдардан ажырату үшін кереметтердің рас екендігіне сенуді бес сынақтың бірі ретінде белгіледі. Қазіргі либералды христиандар Исаның кереметтерін Құдайдың күшін түсінуге арналған метафоралық баяндар ретінде қарастыруы мүмкін. Либералды көзқарастары бар барлық дінтанушылар кереметтердің мүмкіндігін жоққа шығармайды, бірақ оны жоққа шығару немесе растауға байланысты дау-жанжалдардан қашып қалуы мүмкін. Басқа өзгерістердің қатарында Томас Джефферсон өзінің "Джефферсон Киелі кітабынан" Исаның барлық кереметтерін алып тастады.
Ғылыми көзқарастар
Ғалымдар кереметтер мәселесінде пікірге келмейді және олардың тарихилығы туралы бірлікке келе алмайды; кейбіреулері оларды бастапқыда жоққа шығарады, ал енді біреулері мүмкіндігін қорғайды, енді біреулері оларды жақтауға тырысады. Жаңа өсиет ғалымы Барт Эрман, кейбір тарихшылар кереметтер болғанына сенсе, ал басқалары сенбейтінін, бірақ деректердің шектеулі болуына байланысты тарихшылардың оларды растауы не жоққа шығаруы мүмкін емес дейді. Ол былай деп мәлімдейді: "Бұл мәселе тек бір ғана тарихшыға – атеистерге, агностиктерге, буддистерге, католиктерге, баптистерге, яһудилерге, мұсылмандарға ғана емес, барлық тарихшыларға ортақ мәселе". Майкл Ликонаның сөзіне қарағанда, жалпы тарихшылар арасында кереметтерді зерттеуге ашық болатын постмодернистік тарихнамалық көзқарастар бар. Иса семинарының мәліметінше, Иса, мүмкін, кейбір науқастарды емдеген, бірақ Исаның емдеуін қазіргі заманғы терминдермен түсіндіріп, оларды "психосоматикалық аурулармен" байланыстырды. Олар он тоғыз жағдайдың алтауын "сенімді" деп таныды. Иса семинарының көпшілігі Исаның дұға жасап, зұлым рухтарды қуғандығына сенеді, өйткені Иосиф Флавий, Филострат және басқалар да сол замандағы басқа дұға жасаушылар туралы жазған, бірақ олар Евангелиядағы оқиғалардың нақты есеп екеніне немесе шайтандардың бар екеніне сенбейді. Олар табиғаттағы кереметтердің ешқайсысын тарихи оқиға деп санамады. Джон П. Мейер Исаның емші ретіндегі беделі, тарихи Иса туралы басқа да мәліметтерге қарағанда, дәлелдермен толықтырылған деп санайды. Евангелияда Исаның кереметтер жасауы, оған назар аударуға және оның соңғы заман туралы хабарламасын күшейтуге көмектеседі. Мейердің пікірінше, мұндай іс-әрекеттер биліктің Исаның өліміне әкелген алаңдауын арттырған болуы мүмкін. Е. П. Сандерс және Геза Вермес те Исаның шынымен емші болғанымен және бұл оның замандастары арасында ізбасарларын көбейтуге көмектескенімен келіседі.