Кіріспе

Фокус – психотерапевт Юджин Гендлин әзірлеген ішкі бағдарланған психотерапиялық процесс. Оны кез келген терапиялық жағдайда қолдануға болады, тіпті әріптестермен жүргізілетін сессияларда да. Ол өзінде ашық, бағалаусыз, ішкі сезімге, оны түйсінуге, бірақ әлі сөзбен жеткізе алмайтын назарды ұстауды қамтиды. Фокус, басқа нәрселермен қатар, адамның не сезініп тұрғанын немесе не қалағанын анықтауға, өзінің жағдайы туралы жаңа түсініктер алуға және жағдайды өзгертуге немесе жазылуына көмектесу үшін пайдаланылуы мүмкін. Фокус өзге де ішкі санаға бағытталған әдістерден үш ерекшелікпен ажыратылады: "сезімдік сезім" деп аталатын нәрсе, қабылдауға және құрметпен қарауға дайын назар сапасы, сондай-ақ өзгерісті жеңілдететін, зерттеулерге негізделген техника.

Шығу тегі

Чикаго университетінде 1953 жылдан бастап Юджин Гендлин психотерапияның неден сәтті немесе сәтсіз болатынын талдау үшін 15 жыл бойы зерттеу жүргізді. Оның қорытындысы, психотерапияның сәттілігін терапевттің қолданатын әдісі емес, пациенттің қалай әрекет ететіні және терапия сеанстары кезінде өзімен іштей не істейтіні анықтайды. Гендлин табысты пациенттердің өте нәзік және тұманды ішкі денелік сезімге немесе "сезімдік сезімге" интуитивті түрде назар аударатынын анықтады – бұл сезімде пациенттің бастан кешіп жатқан проблемаларын шешудің кілті бар, егер оған көңіл бөлінсе немесе шоғырланса. "Фокустау" – Гендлин жасаған, үйренуге болатын процесс және дағды, ол басқа пациенттерге үйрету үшін осы сәтті пациенттік мінез-құлқын қайта жасайды.

"Сенімділік" және "Сенімділік ауысуы"

Гендлин "бір нәрсенің" түсініксіз, сөзбен айтуға келмейтін сезімін "денелік сезім" деп атады. Бұл денеде сезіліп жатқан ішкі білім немесе сана, ол әлі толыққанды ойланып немесе айтылмаған. Бұл эмоциядан өзгеше. Денеде сезіліп жатқан бұл "бір нәрсе" жағдайдың өзі, ескі жара немесе "келіп жатқан" нәрсе болуы мүмкін – мүмкін идея немесе түсінік. Гендлин анықтағандай, осы түсініктің маңызды ерекшелігі – оның түсініксіздігі мен бұлыңғырлығы, және оны сөзбен жеткізуге тырысудан әлдеқайда толық болуы. Гендлин оны "жасырын күрделілікті сезіну, адам немен айналысып жатқанының толыққанды сезімі" деп сипаттады. Гендлиннің сөзіне қарағанда, Фокус процесі денелік сезімді анықтап, онымен жұмыс істеуді жеңілдетеді. Жеке процесс ретінде Фокус сессиясы орташа есеппен 10 минуттан бір сағатқа дейін созылуы мүмкін, онда "фокус берушіге" құлақ береді және оның айтқан ойлары мен сезімдері "тыңдаушы" тарапынан қайта жаңғыртылады. Көбінесе, бірақ әрқашан емес, фокус беруші көздерін жұмып, ішкі "денелік сезіміне" және одан болатын өзгерістерге жақсырақ назар аудару үшін тырысады.

Кейінгі дамуы

1996 жылы Гендлин Фокусқа бағытталған психотерапия туралы толыққанды кітап жариялады. Фокусингпен жұмыс істейтін психотерапевт клиенттің өзінің "сезімдік түйсігіне" (felt sense) және оның сөздері мен бейнелерінің мәніне қабілетті болуына ерекше мән береді. Клиент әлі қалыптаспаған сезімдер мен мағыналарды сезінуге ынталандырылады. Фокусингтің басқа да элементтері терапиялық практикаға енгізіледі, осылайша Фокусинг процесінің негізі болып қалады – бұл идеялар мен сезімдердің ішкі үйлесім табуына және тексеруге, сондай-ақ клиенттің ішкі әлемінен жаңа түсініктер пайда болуына мүмкіндік береді. Гендлиннің бастапқы алты қадамдық Фокусинг процесіне бірнеше өзгеріс енгізілді. Олардың ең танымал және кең таралғаны – Энн Вайзер Корнелл ұсынған Ішкі қарым-қатынас Фокусингі (Inner Relationship Focusing). Фокусингтің басқа да түрлеріне журнал немесе эскиздерді пайдаланып жеке шоғырлану жатады. Балалармен жұмыс іскерде сурет салу және бояу Фокусинг процесімен бірге қолданылуы мүмкін. Фокусинг тек терапияда ғана емес, басқа да салаларда қолданылады. Сезімдік түйсікке назар аудару, жаңа нәрсе қалыптасатын кез келген процесте табиғи түрде орын алады: мысалы, шығармашылық процесте, оқу, ойлау және шешім қабылдауда.