Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын әдебиетінің реалистік, сатирикалық жанры
Realistic, satirical genre of English literature
Ағылшын әдебиетінде «әдеп комедиясы» (сондай-ақ, антисентиментальді комедия) термині Реставрация дәуірінің (1660–1710) реалистік, сатирикалық комедия жанрын сипаттайды. Бұл жанр өте күрделі, жасалма қоғамның әдеп-ғұрыптары мен әлеуметтік нормаларын сынап, оларға баға береді. Әлеуметтік топтардың сән-салтанатына, әдеп-ғұрыптарына және өмірге деген көзқарасына қатысты сатира, ежелгі грек комедиясының мақтансақ сарбазы сияқты стереотиптік кейіпкерлер арқылы жүзеге асырылады, сондай-ақ ағылшын Реставрация комедиясының фоп және гребняк кейіпкерлері де қолданылады. Әдеп комедиясының (көбінесе дау-жанжал) шебер сужеті кейіпкерлердің өткір диалогы арқылы тақырыптық тұрғыдан ұсынылатын әлеуметтік сынға қарағанда екінші орында тұрады. Мысалы, Оскар Уайльдтың «Адал болудың маңыздылығы» (1895) пьесасы викториялық моральдың сексуалдық екіжүзділігін сатиралайды. Әдеп комедиясы жанры классикалық Грекияның Жаңа комедия дәуірінде (б.з.д. 325–260 жж.) пайда болды және драматург Менандрдың шығармаларының фрагменттері арқылы белгілі. Оның жазу стилі, күрделі сюжеттері мен стереотиптік кейіпкерлері Ренессанс кезеңінде комедиялары танымал болған және қойылған Плавт және Теренций сияқты рим драматургтарына үлгі болды. 17 ғасырда әдеп комедиясы Мольердің «Күйеулер мектебі» (1662), «Адамшы» (1664) және «Кісіге жеккөрініш» (1666) сияқты пьесаларында ең жақсы көрініс тапты, олар Францияны 15 ғасырдың соңынан 18 ғасырға дейін басқарған ежелгі режимнің екіжүзділігі мен мақтаныштарын сатиралық тұрғыдан бейнелейді.
In English literature, the term comedy of manners (also anti sentimental comedy) describes a genre of realistic, satirical comedy of the Restoration period (1660–1710) that questions and comments upon the manners and social conventions of a greatly sophisticated, artificial society. The satire of fashion, manners, and outlook on life of the social classes, is realised with stock characters, such as the braggart soldier of Ancient Greek comedy, and the fop and the rake of English Restoration comedy. The clever plot of a comedy of manners (usually a scandal) is secondary to the social commentary thematically presented through the witty dialogue of the characters, e. g. The Importance of Being Earnest (1895), by Oscar Wilde, which satirises the sexual hypocrisies of Victorian morality. The comedy of manners genre originated in the New Comedy period (325–260 BC) of Classical Greece (510–323 BC), and is known from fragments of works by the playwright Menander, whose style of writing, elaborate plots, and stock characters were imitated by Roman playwrights, such as Plautus and Terence, whose comedies were known to and staged during the Renaissance. In the 17th century, the comedy of manners is best realised in the plays of Molière, such as The School for Wives (1662), The Imposter (1664), and The Misanthrope (1666), which satirise the hypocrisies and pretensions of the ancien régime that ruled France from the late 15th century to the 18th century.
Алғашқы мысалдар
Әдеп-ахлақтың комедиясы б.з.б. бірінші ғасырдан бері римдік сатириктерде қолданылып келеді. Горацийдің "Сатира 1.9" оның айқын мысалы, онда кейіпкер серігінің кетіп қалуын тікелей айта алмай, әзіл-қалжың арқылы ишаратпен білдіреді. Уильям Шекспирдің "Көп нәрседен шу" пьесасы Англиядағы әдеп комедиясының алғашқы үлгісі саналады, бірақ бұл жанр Реставрация дәуірінде гүлденді. Бен Джонсонның "әзіл-қалжың комедиясының" ықпалымен пайда болған Реставрация комедиясы, сол заманғы жасанды әзіл-қалжың мен кемшіліктерді сатиралайтын. Жанрдың шедеврлері – Уильям Уайчерлидің ("Ауыл әйелі", 1675) және Уильям Конгревтің ("Әлем жолы", 1700) пьесалары. 18 ғасырдың соңында Оливер Голдсмит ("Жеңіске жету үшін құлдырау", 1773) және Ричард Бринсли Шеридан ("Бәсекелестер", 1775; "Скандал мектебі", 1777) осы форманы қайта жаңғыртты.
The comedy of manners has been employed by Roman satirists since as early as the first century BC. Horace's Satire 1.9 is a prominent example, in which the persona is unable to express his wish for his companion to leave, but instead subtly implies so through wit. William Shakespeare's Much Ado about Nothing might be considered the first comedy of manners In England, but the genre really flourished during the Restoration period. Restoration comedy, which was influenced by Ben Jonson's comedy of humours, made fun of affected wit and acquired follies of the time. The masterpieces of the genre were the plays of William Wycherley (The Country Wife, 1675) and William Congreve (The Way of the World, 1700). In the late 18th century Oliver Goldsmith (She Stoops to Conquer, 1773) and Richard Brinsley Sheridan (The Rivals, 1775; The School for Scandal, 1777) revived the form.
Жақында болған мысалдар
Көркем сюжет пен эпиграммалық диалог дәстүрін ирланд драматургы Оскар Уайльд "Леди Виндермирдің желдеткіші" (1892) және "Адал болудың маңызы" (1895) пьесаларында жалғастырды. ХХ ғасырда әдептік комедия британ драматургтары Ноэль Ковардтың ("Хей Февер", 1925) және Сомерсет Момның пьесаларында қайта жанданды. ХХ ғасырдың басындағы әдептік комедиялардың басқа мысалдары: Джордж Бернард Шоудың 1913 жылғы "Пигмалион" пьесасы (кейіннен "My Fair Lady" мюзикліне бейімделген), Э.М. Форстердің "Көрегі бар бөлме" және П.Г. Вудхаустың "Дживс пен Вустер" әңгімелері. Британдық драма сыншысы Ирвинг Уордл Дэвид Кэмптонның "Айқын көзқарас: Қауіпті комедия" (1958) кітабының тақырыбына сүйене отырып, "қауіпті комедия" терминін қалыптастырды, ол "әдептік комедиядан" (қауіптілік – еврей ағылшын акцентімен айтылған әдептілік) ойыншылық сөздерге негізделген. Гарольд Пинтердің "Үйге оралу" пьесасы ХХ ғасырдың ортасындағы "әдептік комедия" ретінде сипатталған. Жақында Кадзуо Исигуроның "Күннің қалдықтары", Барбара Пимнің "Тамаша әйелдер", Дуглас Картер Биннің "Арналы бал аралары", "Клуб мүшелері" және "Кішкентай иттің күлкісі" сияқты туындылар да бар. "Бостон некесі" (1999) пьесасында Дэвид Мамет екі әйел арасындағы қарым-қатынасты суреттейді, олардың бірі тағы бір жас әйелге қызығушылық танытады (ол ешқашан көрінбейді, бірақ ол азғырудың нысаны). Екі әйел кейде қызметші әйелді келекелеу арқылы сыныптық сатираны көрсетеді. Драматург пен жанрға тән сөздік шеберліктің бар екеніне қарамастан, зиялылықтың сыртын жабатын ақыл-ойы кейде таң қалдыратын дөрекілікке ұшырайды. Әдептік комедия британдық кино мен теледидардағы маңызды элемент болып табылады. "Carry On" фильмдері әдептік комедия стилінің тікелей мұрагерлері, ал стильдің элементтерін The Beatles фильмдерінен – "A Hard Day's Night" және "Help!" фильмдерінен табуға болады. Дэвид Крофттың Джимми Перримен ("Әкелер армиясы") және Джереми Ллойдпен ("Сізге қызмет етеміз бе?") бірлесе жасаған телесериалдары да осы жанрдың үлгілері саналады. "Джордж және Милдред", "Абсолютті түрде керемет", "Жастар" және "Джентльмендер лигасы" сияқты телесериалдарда да жанрдың көптеген элементтері бар. Американдық теледидарда бұл жанр сирек кездессе де, "Фрейзер", "Хиллдің патшасы", "Жарамсыз Бетти", "Сабын" және "Нэнни" сериалдары да әдептік комедиялар болып табылады.
The tradition of elaborate, artificial plotting, and epigrammatic dialogue was carried on by the Irish playwright Oscar Wilde in Lady Windermere's Fan (1892) and The Importance of Being Earnest (1895). In the 20th century, the comedy of manners reappeared in the plays of the British dramatists Noël Coward (Hay Fever, 1925) and Somerset Maugham. Other early twentieth century examples of comedies of manners include George Bernard Shaw's 1913 play Pygmalion (later adapted into the musical My Fair Lady), E. M. Forster's A Room with a View, and the Jeeves and Wooster stories of P. G. Wodehouse. The term comedy of menace, which British drama critic Irving Wardle based on the subtitle of The Lunatic View: A Comedy of Menace (1958), by David Campton, is a jocular play on words derived from the "comedy of manners" (menace being manners pronounced with a somewhat Judeo English accent). Harold Pinter's play The Homecoming has been described as a mid twentieth century "comedy of manners". Other more recent examples include Kazuo Ishiguro's The Remains of the Day, Barbara Pym's Excellent Women, Douglas Carter Beane's As Bees in Honey Drown, The Country Club, and The Little Dog Laughed. In Boston Marriage (1999), David Mamet chronicles a sexual relationship between two women, one of whom has her eye on yet another young woman (who never appears, but who is the target of a seduction scheme). Periodically, the two women make their serving woman the butt of haughty jokes, serving to point up the satire on class. Though displaying the verbal dexterity one associates with both the playwright and the genre, the patina of wit occasionally erupts into shocking crudity. Comedies of manners have been a staple of British film and television. The Carry On films are a direct descendant of the comedy of manners style, and elements of the style can be found in The Beatles' films A Hard Day's Night and Help!. Television series by David Croft in collaboration with Jimmy Perry (Dad's Army) and with Jeremy Lloyd (Are You Being Served?) might also be considered examples of the genre. Television series such as George and Mildred, Absolutely Fabulous, The Young Ones, and The League of Gentlemen also contain many elements of the genre. Though less common as a genre in American television, series such as Frasier, King of the Hill, Ugly Betty, Soap, and The Nanny are also comedies of manners.