Ат үстіндегі карокол маневрі: дрессаждағы бұрылыс, әскери тактикадағы қолданысы, тарихы (скифтер, партылар, моңғолдар). Кавалерия тактикасы туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ат үстінде бұрылу маневрі
Turning maneuver on horseback
Караколь немесе каракол (испан тілінен алынған "caracol" – "бұрқақ") – дрессажда және бұрынғы әскери тактикада қолданылатын ат үстінде бұрылу маневрі. Дрессажда аттегендер қаракольді солға немесе оңға бір жарты айналыс ретінде орындайды, бұл әскери қызметте бұрын қолданылған жаппай атты әскер тактикасының қараколінің бейнесі болып табылады.
The caracole or caracol (from the Spanish caracol "snail") is a turning maneuver on horseback in dressage and, previously, in military tactics. In dressage, riders execute a caracole as a single half turn, either to the left or to the right, representative of the massed cavalry tactic of caracole previously used in the military.
Әскери мақсатта
Әскери каракольдің түрлі нұсқалары тарихта, оқ-дәрілік қару қолданған түрлі атты әскерлер үшін ұзақ қолданылып келген. Скифтер мен парфяндықтар оны қолданған деп саналады, ал ежелгі Иберия атты әскері «Кантабрия шеңбері» деп аталатын өзіндік нұсқасын жасады. 13 ғасырда Шыңғыс ханның моңғолдары және одан да ертерек хан қытай әскерлері оны қолданған (мүмкін, оны шионғу көшпелілерімен болған шайқастарында үйренген). Кейіннен, 16 ғасырдың ортасында еуропалық әскерлер оқ-дәрілік қаруды атты әскер тактикасына енгізуге тырысты. Бір немесе бірнеше дөңгелекті пистолеттермен немесе осыған ұқсас қарулармен жабдықталған атты әскер, он екі қатарға дейін тереңдікте, жаяу жүріп нысанаға жақындады. Әр қатар нысанаға жеткенде, әскерлер аттарын сәл бұрып, бір пистолеттен оқ атып, содан кейін екінші пистолеттен оқ ату үшін аттарын қарсы жаққа бұрады. Содан кейін атты әскерлер қайтадан оқ толтыру үшін қатардың соңына шегініп, маневрді қайталайды. Барлық караколь қатары шабуылды күшейту үшін әр қатар оқ атқан сайын баяу жылжуы мүмкін, немесе жаудың шабуылынан қашу үшін баяу артқа жылжуы мүмкін. Осы күрделі маневрлерге қарамастан, қатар тығыз сақталды, өйткені атты әскерлер әдетте жақын шайқасқа дайын қаруланған және жабдықталған және каракольден кейін шабуыл жасауға үміттенеді. Бұл тактика 1540 жылдан бастап батыс әскерлеріндегі неміс ритерінің танымалдылығының артуымен бірге жүрді. Каракольдің тиімділігі талқыланып жүр. Бұл тактика көбінесе сәтті қолданылды, мысалы, Пинки Клеу шайқасында, Дом Педро де Гамбоа басқаратын испандық гергулетьерлері шотландтық шұңғылдарға сәтті шабуыл жасады. Дрю шайқасында да гугеноттар швейцариялық шұңғылдарды бұза алмаса да, оларға үлкен шығын келтірді. 1632 жылы Лютцен шайқасында швед бригадасы 50% шығынға ұшырады және Иоганн фон Готценнің императорлық курассирлері мен Оттавио Пиколоминидің кавалериялық аркебузиер полктерінен шегінді, олар каракольді тиімді пайдаланды. Майкл Робертстен кейінгі кейбір тарихшылар каракольдің құлдырауын Швеция королі Густав Адольфтың (1594–1632) есімімен байланыстырады. Әрине, ол бұл тактиканы тиімсіз деп есептеді және швед басшылығындағы атты әскерге каракольді қолданбауға бұйрық берді; оның орнына, ол олардан поляк-литвалық қарсыластары сияқты агрессивті шабуыл жасауды талап етті. Алайда, 1580 жылдары каракольдің қолданылудан шығып кеткеніне көптеген дәлелдер бар. Генрих IV-тің гугеноттық атты әскері мен голланд курассирлері – каракөлді ертерек тастап кеткен атты әскердің жақсы мысалдары, егер олар оны қолданған болса. Де ла Нуудың айтуынша, Генрих IV-тің пистолетпен қаруланған атты әскеріне жақын арадан оқ ату және содан кейін «шабуылдау» (жауға шабуылдау) нұсқаулары берілген. Саптар он екіден алтыға дейін қысқартылды, бұл ауыр сүңгуірлердің орналастырылған жұқа сызығына тесік жасау үшін әлі де жеткілікті болды. Сол кезден бастап атты әскер көбінесе осы тактиканы қолданды, ал «ритер» атауы «куирассиер» деп өзгертілді. Кейде, көңілі төмен атты әскерлер, шабуыл жасамай, тек оқ атып, жауға жақындамай шегініп кеткенде, бұл қате түрде караколь деп қабылданатын. Бірақ осы әрекеттердің барлығында каракольдің ерекше белгісі – қарсы маневр арқылы үздіксіз оқ ату болмады. Караколь жау атты әскеріне қарсы сирек қолданылды, өйткені маневрді орындау кезінде қарсы шабуылмен оңай бұзуға болатын. Каракольді жау атты әскеріне қарсы қолданудың соңғы тіркелген мысалы 1610 жылы Клушино шайқасында апатқа ұшырады, онда поляк гусарлары ресейлік рейтерлердің бірлігін талқандады, бұл ресей армиясының көп бөлігінің жеңіліске ұшыруына себеп болды. Мокерхейд шайқасы (1574) да қарсыластың агрессивті атты әскеріне қарсы каракольді пайдаланудың нәтижесіздігінің тағы бір мысалы болды, өйткені 400 испандық найзашылар 2000 неміс рейтерлерін (голландтық қызметте) айыптап, екінші қатар пистолеттерін қайта толтырып жатқанда, бүкіл күшті және кейін бүкіл голланд армиясын оңай жеңді. 20 жылдан кейін голланд курассирлері Тёрнхоу мен Ньёвпорт шайқастарында испандықтарды жеңіп, олардың күшін жойды, сондықтан Шарль Оманның айтуынша, 1603 жылы испандықтар испан армиясынан босатылды. Дегенмен, каракольдік тактиканың түрлі нұсқалары 17 ғасырға дейін жау атты әскеріне қарсы қолданыла берді. 1626 жылғы Гнев шайқасында поляк жеңіл атты әскері оны екі рет сәтті қолданды. Бірінші рет Миколай Абрамович басқарған жеңіл атты әскер швед атты әскерінің қатарына оқ атып, қайтадан оқ толтырудың орнына, дереу жауды сабырсыздықпен шабуылдады. Кейіннен осы бөлім де қарақұлақпен шабуыл жасады. 16 және 17 ғасырлардағы дереккөздерде «караколь» термині қазіргі мағынасында қолданылмағанын атап өту керек. Мысалы, Джон Крусо «каракольды» курассирлердің құрамы жаудың шабуылына қарсы тұрып, екі жаққа бұрылып, жаудың арасына кіргенде, содан кейін жаудың қанаттарына шабуыл жасаған маневр ретінде түсіндірді.
Variations of the military caracole has a long history of usage by various cavalry forces that used missile weapons throughout history. The Scythians and Parthians were thought to use it, while ancient Iberian cavalry famously developed their own variation known as the 'Cantabrian circle'. It was noted in the 13th century to be used by the Mongols of Genghis Khan and also by the Han Chinese military much earlier (likely learning it from their battles with the Xiongnu nomads). It was later revived by European militaries in the mid 16th century in an attempt to integrate gunpowder weapons into cavalry tactics. Equipped with one or more wheellock pistols or similar firearms, cavalrymen would advance on their target at less than a gallop in formation as deep as twelve ranks. As each rank came into range, the soldiers would turn their mount slightly to one side, discharge one pistol, then turn slightly to the other side to discharge another pistol at their target. The horsemen then retired to the back of the formation to reload, and then repeat the manoeuvre. The whole caracole formation might move slowly forward as each rank fired to help press the attack, or move slowly backward to avoid an enemy's advance. Despite this complex manoeuvring, the formation was kept dense rather than open, as the cavalrymen were generally also armed and armoured for melee, and hoped to follow the caracole with a charge. The tactic was accompanied by the increasing popularity of the German Reiter in Western armies from about 1540. The effectiveness of the caracole is debated. This tactic was often successfully implemented, for instance, at the battle of Pinkie Cleugh, where the mounted Spanish herguletier under Dom Pedro de Gamboa successfully harassed Scottish pike columns. Likewise, at the battle of Dreux mercenary German reiters in the Huguenot employ inflicted huge casualties on the Royal Swiss pike squares, although they failed to break them. At the battle of Lützen in 1632, the Swedish Brigade suffered 50% casualties and retreated from Johann von Götzen's Imperial cuirassier and Ottavio Piccolomini's cavalry arquebusier regiments who used the caracole effectively. Some historians after Michael Roberts associate the demise of the caracole with the name of Gustavus Adolphus of Sweden (1594–1632). Certainly he regarded the technique as fairly useless, and ordered cavalry under Swedish command not to use the caracole; instead, he required them to charge aggressively like their Polish Lithuanian opponents. However, there is plenty of evidence that the caracole was falling out of use by the 1580s at the latest. Henry IV's Huguenot cavalry and Dutch cuirassiers were good examples of cavalry units that abandoned the caracole early on — if they ever used it at all. According to De la Noue, Henry IV's pistol armed cavalrymen were instructed to deliver a volley at close quarters and then "charge home" (charge into the enemy). Ranks were reduced from twelve to six, still enough to punch a hole into the classic thin line in which heavy lancers were deployed. That was the tactic usually employed by cavalry since then, and the name reiter was replaced by cuirassier. Sometimes it has been erroneously identified as caracole when low morale cavalry units, instead of charging home, contented themselves with delivering a volley and retire without closing the enemy, but in all those actions the distinctive factor of the caracole, the rolling fire through countermarching, was absent. The caracole was rarely tried against enemy cavalry, as it could be easily broken when performing the maneuver by a countercharge. The last recorded example of the use of the caracole against enemy cavalry ended in disaster at the battle of Klushino in 1610, when the Polish hussars smashed a unit of Russian reiters, which served as the catalyst for the rout of much of the Russian army. The battle of Mookerheyde (1574) was also another example of the futility in using caracole against aggressive enemy cavalry, as 400 Spanish lancers charged 2,000 German reiters (in Dutch employ) while the second line was reloading their pistols, easily routing the whole force and later the whole Dutch army as well. It is significant that 20 years later, the Dutch cuirassiers easily routed the same Spanish lancers at the battle of Turnhout and the battle of Nieuwpoort, so that according to Charles Oman, in 1603 lancers were finally disbanded from the Spanish army. Nevertheless, variations of caracole tactics continued to be used well into the 17th century against enemy cavalry. During the battle of Gniew of 1626, the Polish light cavalry used it with success twice. The first time light cavalry units under Mikołaj Abramowicz fired at the Swedish cavalry rank by rank, but instead of withdrawing to reload, it immediately proceeded to charge the enemy with sabres. Later the same unit also tried the caracole using gaps in the line of charging husaria heavy cavalry. It is worth noting that 16th and 17th century sources do not seem to have used the term "caracole" in its modern sense. John Cruso, for example, explained the "caracoll" as a maneuver whereby a formation of cuirassiers received an enemy's charge by wheeling apart to either side, letting the enemy rush in between the pincers of their trap, and then charging inwards against the flanks of the overextended enemy.