Америка Азамат Соғысы: Форт Сандерс шайқасы

Кіріспе

1863 жылы АҚШ Азамат соғысы шайқасы

Форт-Сандерс шайқасы – 1863 жылғы 29 қарашада Теннесси штатының Ноксвилл қаласында болған АҚШ Азамат соғысының Ноксвилл науқанының шешуші шайқасы. Конфедерацияның генерал-лейтенанты Джеймс Лонгстриттің шабуылдары Одақтың генерал-майоры Амброз Бернсайдтың қорғаныс шебін бұзуға сәтсіз аяқталды, нәтижесінде ауыр қаза тапқандар саны күрт өсті және Ноксвилл қамалының соңғы күндері басталды.

Өмірбаян

Конфедерация ешқашан Шығыс Теннессидің үлкен аумақтарын тиімді бақылауға алмаған. Шығыс Теннессиде құлдық штаттың басқа бөліктеріндегідей кеңінен таралмаған. Бұл, қалған штаттардан өзгеше, Форт-Самтер шайқасынан бұрын да, кейін де Одаққа деген ықыласқа әкелді. Шығыс Теннессиде құлдардың саны аз болғандықтан, олар көбінесе сән-салтанатқа арналған үй шаруалары болды. Сондықтан Шығыс Теннесси тұрғындары плантациялық құлдықтың экономикалық негізін сезінуге мүмкіндік алған жоқ. Көптеген Шығыс Теннесси тұрғындары шаруалар ретінде белгілі болды және Одаққа деген жоғары рухта сақталды. Шындысынан, Теннесси штаты Одақ үшін басқа конфедерациялық штаттардың бәрінен де көп еріктілер берді, олардың көп бөлігі Шығыс Теннессиден келді. Сондықтан, 1863 жылдың қыркүйегінде Бернсайд Ноксвиллді басып алғанда, Одақ әскерлері жергілікті халықтан ешқандай қарсылық көрмеді. Бірақ аймақтың таулы жолдары арқылы Ноксвиллге жету Армия үшін әлдеқайда қиын болды. Капитан Орландо М. По басқаратын Одақ инженерлері Ноксвилл маңында бастиондық нығайтулар түрінде бірнеше бекіністер салды. Олардың бірі – Форт Сандерс, Ноксвиллдің батысында, шағын өзен аңғарының арғы бетінде орналасқан. (Форт Сандерс, бастапқыда «Форт Лаудон» деп аталған, Лорел мен Клинч көшелері арасындағы Он жетінші көшеде салынды және Лорел мен Клинч бойымен шығысқа қарай Он алтыншы көшеге дейін созылды). Ол Бригадный генерал Уильям П. Сандерстің құрметіне аталды, ол 1863 жылдың 18 қарашасында Ноксвиллдің сыртындағы шайқаста қаза тапты. Қаланың үш жағын қоршап тұрған нығайтулардың бірі болған бұл қамал айналасындағы жазықтан 21 метр биіктікке көтерілді және ені 4 метр, тереңдігі 2 метр болатын ормен қоршалған. Ордан 5 метр биіктікте вертикальді қабырға тұрды. Форттың ішінде 12 зеңбірек және Нью-Йорк пехотасының 79-шы полкінен 440 сарбаз орналасқан. Генерал Брэкстон Брэгг басқаратын Конфедерация әскері Теннесси штатының Чаттануга қаласында Одақ әскерлерін қоршағанда, Роберт Лидің сенімді серігі генерал-лейтенант Джеймс Лонгстрит басқаратын жасақ Бернсайдтың Огайо армиясының Чаттанугаға көмек көрсетуіне кедергі келтіру үшін Ноксвиллге жіберілді. Бернсайд Кэмпбелл станциясы шайқасында тұзақтан құтылғаннан кейін, оның әскері Ноксвилл маңында қорғаныс позициясын алды және 1863 жылдың 17 қарашасында Ноксвиллді қоршау басталды. Лонгстрит Форт Сандерстің Одақ қорғанысын бұзуға ең қолайлы орын деп шешті. Ол бастапқыда 20 қарашада шабуыл жасауды жоспарлаған, бірақ күш-жігер жинағаннан кейін оны кейінге шегерді. Оның шабуылын үш жаяу әскер бригадасы жүзеге асырды: Бригадный генерал Бенджамин Г. Хамфрис, Бригадный генерал Гуд Брайан және полковник Солон З. Рафф (Воффорд бригадасын басқаратын).

The Confederacy had never had effective control of large areas of East Tennessee. Slavery wasn't practiced as widely in East Tennessee as in the other portions of the state. This led to, unlike the rest of the state, pro Union sentiment before and after the Battle of Fort Sumter. Because the few slaves there were in East Tennessee were household slaves for luxurious purposes, East Tennesseans felt disconnected from the economic practice of plantation slavery. Many East Tennesseans were classified as Yeoman farmers, and held a high spirit for the Union. In fact, Tennessee would furnish more volunteers for the Union than all other Confederate states combined; the majority of these volunteers were from East Tennessee. Therefore, Union forces had little trouble from the local populace when Burnside occupied Knoxville in September 1863; the Army had considerably more difficulty reaching Knoxville over the rugged mountainous roads of the region. Union engineers commanded by Captain Orlando M. Poe built several fortifications in the form of bastioned earthworks near Knoxville. One was Fort Sanders, just west of downtown Knoxville across a creek valley. (Fort Sanders, originally "Fort Loudon" was an earthen fort that spanned Seventeenth between Laurel and Clinch, and continued along Laurel and Clinch eastward to Sixteenth Street). It was named for Brig. Gen. William P. Sanders, mortally wounded in a skirmish outside Knoxville on November 18, 1863. The fort, a salient in the line of earthworks that surrounded three sides of the city, rose 70 feet (21 m) above the surrounding plateau and was protected by a ditch 12 feet (4 m) wide and 8 feet (2 m) deep. An almost vertical wall rose 15 feet (5 m) above the ditch. Inside the fort were 12 cannons and 440 men of the 79th New York Infantry. As a Confederate army under General Braxton Bragg besieged Union forces at Chattanooga, Tennessee, a detachment under the command of Lt. Gen. James Longstreet, a trusted subordinate of Robert E. Lee, was sent to Knoxville to prevent Burnside's Army of the Ohio from moving in support of Chattanooga. After Burnside escaped a trap at the Battle of Campbell's Station, his men took up defensive positions around Knoxville and the Siege of Knoxville began on November 17, 1863. Longstreet determined that Fort Sanders was the most appropriate place to attempt a breakthrough of the Union defenses. He initially planned an assault on November 20, but chose to delay while he received reinforcements. His eventual assault was conducted by three infantry brigades, under Brig. Gen. Benjamin G. Humphreys, Brig. Gen. Goode Bryan, and Col. Solon Z. Ruff (commanding Wofford's Brigade).

Шайқас

1863 жылғы 29 қарашада жасалған шабуыл нашар жоспарланған және орындалған. Лонгстрит өз жауынгерлері кездесетін қиындықтар мен кедергілерді ескермеді. Ол далалық көзілдірік арқылы одақ әскерінің арықтан өтіп бара жатқанын көрді және ол адамның тақтайшамен өткенін түсінбей, арық тым терең емес деп ойлады. Сондай-ақ, тік қабырғаларды баспалдақтарсыз, еңістеп қазу арқылы басып өтуге болады деп сендірді. Конфедерация әскерлері мұз жауған және қар жауған түнінде соқпақтың 120-150 ярды қашықтығына жақындап, шабуылға бұйрық күтті. Олардың таңғы шабуылы "19 ғасырдың стандарттары бойынша қатыгез және қорқынышты" деп сипатталды. Ноксвилл, Теннесси. Лонгстрит Ноксвиллге жорық ұйымдастырды, ол тым ерте екенін түсінді, мақсаты – одақ әскерлерін Чаттанугадан аударғанда, генерал Брэкстон Брэггпен ашық соғысқа түсуден қашу еді. Лонгстрит күтпеген шабуыл деп ойлаған жоспардың нашарлығын және орындалуын қайта бағалады. Салыстырмалы шығындарға сүйенсек, бұл соғыста одақтың ең бір жақты жеңістерінің бірі болды. Артиллериялық оқ жаудырған сәттен бастап, конфедерация әскерлері шайқастан бас тартып, шегінгенге дейін, Форт-Сандерске жасалған шабуыл қырық минутқа созылды. Шамамен жиырма минут, немесе осы уақыттың жартысы, парапетті бақылау үшін күреске жұмсалды. 20 минут ішінде генерал Бернсайдтың бас инженері Орландо М. По әскери тарихта шабуыл жасаған топтың осылай толыққанды құрылымын көрмегенін жазды. Конфедерация әскерлері 813 адамнан зардап шекті – 129 адам қаза тапты, 458 адам жарақат алды және 226 адам жоғалып кетті. Форт-Сандерс ішіндегі одақтың шығындары шамамен 20 адамды құрады, ал форттың сыртында конфедерация артиллериясынан 30 адам қаза тауып, жарақат алды. Лейтенант Бенджамин форттағы одақтың шығындарын бес қаза тапқан және сегіз жарақат алған адамдар деп хабарлады, бұл жеңілген қарсыластарынан едәуір аз болды. 250-ге жуық тұтқын мен үш ту одақтың қолына түсті. Лонгстрит шегінуге дайындалып жатқанда, Бернсайд оның өлгендері мен жараланғандарын алаңнан алып кетуге мүмкіндік беру үшін бітім туралы хабарлама жіберді. Бұл конфедерация тарапынан жоғары бағаланған гуманитарлық әрекет болды. Одақ әскерлері қаза тапқандарды жамылғыларға салып, ешкімнің жеріне дейін жартылай жеткізіп, конфедерация әскерлеріне тапсырды. Көптеген денелер осы уақытқа дейін қатып қалғандықтан, одақ әскерлері оларды қанға боялған арықтың қабырғасына сүйеп қойды. Олар тоқсан алты денені тауып алды, көбісі арық ішінде, сондай-ақ бастионнан бірнеше ярд қашықтықтағы жерден. Одақ әскерлері конфедерация әскерлеріне осыдан сәл көп жараланғандарды жеткізді, барлығы 197 адамды құрады. Конфедерация әскерлері бірнеше жоғары шенді офицерлердің денелерін анықтады, мысалы, Солон З. Рафф және Кеннон МакЭлрой. 29 қараша күні түстен кейін Лонгстрит Джозеф Уилерден келген хабарламалардан кейін Ноксвиллде конфедерация әскерлерінен кету туралы ойынан бас тартты. Кавалерия генералы 25 қарашада Рингголдқа (Джорджия штаты) жетіп, Теннесси армиясына қайтып бара жатқанда, Брэггтың Чаттанугада ауыр жеңіліске ұшырағанын білді. Брэгг одан Лонгстритке жеңіліс туралы хабарлап, Далтондағы Теннесси армиясына қайта қосылуын немесе мүмкін болмаса Вирджинияға қайтуын сұрады. 4 желтоқсанда Лонгстрит Ноксвилльден шегініп, солтүстік-шығысқа қарай 65 миль қашықтықта орналасқан Роджерсвиллге бет алды. Лонгстриттің Ноксвиллді басып алуға сәтсіздігі оның мақсатын жоққа шығарды және Ноксвилл науқаны аяқталды, қала соғыс аяқталғанға дейін одақтың қолында қалды. Конфедерацияның жеңілісі, сонымен қатар 25 қарашадағы Чаттануга шайқасында жеңілгендіктен, Шығыс Теннессидің көп бөлігі одақтың бақылауына көшті.

The assault, conducted on November 29, 1863, was poorly planned and executed. Longstreet discounted the difficulties of the physical obstacles his infantrymen would face. He had witnessed, through field glasses, a Union soldier walking across the ditch and, not realizing that the man had crossed on a plank, believed that the ditch was very shallow. He also believed that the steep walls could be negotiated by digging footholds, rather than requiring scaling ladders. The Confederates moved to within 120 150 yards of the salient during the night of freezing rain and snow and waited for the order to attack. Their attack at dawn has been described as "cruel and gruesome by 19th century standards." Knoxville, Tennessee.]] Longstreet undertook his Knoxville expedition, which he came to realize was far too soon, to divert Union troops from Chattanooga and to get away from General Braxton Bragg, with whom he was engaged in a bitter feud. Longstreet reevaluated what was supposed to be a surprise attack and saw how it was poorly planned and executed. Based on comparative casualties, it was one of the most lopsided Union victories of the war. From the beginning of the artillery bombardment until the Confederates broke and retreated, the attack on Fort Sanders lasted about forty minutes. About twenty minutes, or half of that time, were spent in the struggle for control of the parapet. In the brief period of 20 minutes of attacking, General Burnside's chief engineer, Orlando M. Poe, wrote that he was unaware in the annals of military history where a storming party was so nearly annihilated. The Confederate troops sustained 813 casualties – 129 killed, 458 wounded, and 226 missing. Federal losses inside Fort Sanders amounted to only about 20 men, while another 30 were killed and injured outside the fort by Confederate artillery. While Lieutenant Benjamin reported the Union losses in the fort as five killed and eight wounded, significantly less than their defeated opponent. About 250 prisoners and three flags fell into Union hands. While Longstreet arranged to withdraw, Burnside sent a flag of truce to allow him to recover his dead and wounded from the field. It was a humanitarian gesture much appreciated by the Confederates. The Union details pulled the dead out on blankets and carried them to a point halfway across no man's land for delivery to the Confederates. Many of the bodies had stiffened by this time, and the Federals temporarily leaned them up against the side of the blood stained ditch. They recovered ninety six bodies, mostly from inside the ditch, but also from the ground within several yards of the bastion. The Federals delivered slightly more than that number of wounded to the Confederates, for a total of 197. The Confederates identified the bodies of several high ranking officers such as Solon Z. Ruff and Kennon McElroy. On the afternoon of November 29, Longstreet changed his mind about disengaging from the Federals at Knoxville when dispatches arrived from Joseph Wheeler. The cavalry general had reached Ringgold, Georgia, on November 25 while making his way back to the Army of Tennessee, only to find that Bragg had been severely beaten at Chattanooga. Bragg asked him to inform Longstreet of the defeat and let him know to rejoin the Army of Tennessee at Dalton or to go back to Virginia if that was not possible. On Dec. 4 Longstreet withdrew from Knoxville and headed toward Rogersville, 65 miles to the northeast. Longstreet's failure to take Knoxville scuttled his purpose and the Knoxville Campaign was essentially over, with the city remaining in Federal hands for the remainder of the war. This Confederate defeat, plus the loss of the Battle of Chattanooga on November 25, put much of East Tennessee in the Union camp.

Бүгінгі соғыс алаңы

Форт-Сандерс ауданы шамамен үш онжылдықтан кейін салынған көптеген Виктория стиліндегі үйлердің орны болды. Олардың кейбіреулері, әсіресе көшелердің жоғарырақ бөліктерінде орналасқандары, өте әсерлі; кейбіреулері соңғы онжылдықтарда қайта жаңартылды. Бірнешесі 1982 жылғы Дүниежүзілік көрменің аумағына енгізілді. Көптеген үйлер пәтерлерге бөлініп, Теннесси университетінің студенттеріне жалға беріледі. 1919 жылы шайқас алаңының бір бөлігінде Форт-Сандерс аймақтық медициналық орталығының құрылысы басталды, құрылыс кезінде шайқасқа қатысты түрлі заттар табылған. Жазушы Джеймс Эджи осы аймақтың тумасы; "Үйге қайту жолы" фильмінің сыртқы түсірілімдері сол кезде өртеніп кеткен сәнді үйлердің бірінің алдында жүзеге асырылды. Эджидің "Отбасындағы қайғы" романы Эджинің ("Рофус" романда) және оның әйелі Форт-Сандерстің қираған жерлерін қарап тұрып сөйлесуімен аяқталады. Азаматтық соғыс қоры (Америкалық шайқас алаңдары қорының бөлімшесі) және оның серіктестері шайқас алаңының бір бөлігін сатып алып, сақтап қалды.