Кіріспе

Өсімдік түрі

Populus nigra, қара тополь – Еуропа, Оңтүстік-Батыс және Орталық Азия, сондай-ақ Солтүстік-Батыс Африкаға тән, мақта ағаштарының бір түрі және Populus туысының Aigeiros бөлімінің типтік түрі.

Сипаттама

Қара тополь – 20–30 м биіктікке жететін, кейде 40 м-ге дейін өсетін орташа және ірі жапырақты ағаштар. Жапырақтары ромб тәрізді немесе үшбұрышты, ұзындығы 5–8 см, ені 6–8 см, екі беті де жасыл түсті. Көбінесе діңдерінің диаметрі 1,5 м-ге жетеді, бірақ Франциядағы кейбір ерекше ағаштардың диаметрі 3 метрден асып кетеді. Бұл түр екі жынысты (еркек және әйел гүлдері әртүрлі өсімдіктерде) болып келеді, гүлдері сырға тәрізді шоғырларда орналасқан және жел арқылы тозаңданады. Қара тополь ылғалды, көлемі аз жерлерде өседі. Көптеген пионерлік түрлер сияқты, бұл ағаш тез өседі және ашық кеңістіктерді жылдам мекендей алады. Кейбір мамандар бұл түрді P. afghanica деп санайды; қабығы тегіс, көбінесе ақ түсті; жапырақтары мен жаңа өршілдері subsp. caudina-ға ұқсас (төмендегі сорттарды да қараңыз). P. n. betulifolia түршесі Ұлыбритания мен Ирландиядағы ең сирек кездесетін ағаштардың бірі болып табылады, оның барлық саны шамамен 7000 ағашқа жетеді, олардың тек 600-ы ғана әйел ағаш ретінде расталған.

Тарату

Қара тополь Еуропаның ішінде кеңінен таралған, сондай-ақ Солтүстік Африка, Орталық және Батыс Азияда да кездеседі. Оның таралу аймағы оңтүстікте Жерорта теңізінен басталып, солтүстікте 64° ендікке дейін, батыста Британ аралдарынан шығыста Қазақстан мен Қытайға дейін созылады. Кавказ аймағы мен Таяу Шығыстың көп бөлігі де осы таралу аймағына кіреді.