Кіріспе
Тізелердің ішке қарай иілуі деп белгілі медициналық жағдай – гену вальгум, бұл тізелер түзу тұрғанда бір-біріне қарай бұрылып, жанасатын жағдай. Ауыр вальгус деформациясы бар адамдар аяқтарын бір уақытта түзеп, біріктіре алмайды. Бұл термин латын тіліндегі "genu" – "тізе" және "valgus" – "сыртқа қарай иілген" сөздерінен шыққан, бірақ тізе буынының сыртқа қарай иілген дистальді бөлігін сипаттау үшін де қолданылады, сондықтан проксимальді бөлігі ішке қарай иілгендей көрінеді. Жеңіл гену вальгум диагнозы тік тұрғанда аяқтары жанасқан адамның тізелері де жанасқан кезде қойылады. Бұл 2-ден 5 жасқа дейінгі балаларда кездеседі және көбінесе бала өскен сайын өздігінен түзетіледі. Бұл жағдай жас ұлғайған сайын жалғасуы немесе нашарлауы мүмкін, әсіресе рахит сияқты аурулардың нәтижесінде. Идиопатиялық гену вальгум – туа біткен немесе себебі белгісіз формасы. Гиперлипидемиямен жиі байланысты болатын аутосомалық доминантты жағдай – Шнайдер кристалды мүйіз қабығының дистрофиясы сияқты басқа жүйелік аурулар да болуы мүмкін.
Genu valgum, commonly called "knock knee", is a condition in which the knees angle in and touch each other when the legs are straightened. Individuals with severe valgus deformities are typically unable to touch their feet together while simultaneously straightening the legs. The term originates from the Latin genu, 'knee', and valgus which means "bent outwards", but is also used to describe the distal portion of the knee joint which bends outwards and thus the proximal portion seems to be bent inwards. Mild genu valgum is diagnosed when a person standing upright with the feet touching also shows the knees touching. It can be seen in children from ages 2 to 5, and is often corrected naturally as children grow. The condition may continue or worsen with age, particularly when it is the result of a disease, such as rickets. Idiopathic genu valgum is a form that is either congenital or has no known cause. Other systemic conditions may be associated, such as Schnyder crystalline corneal dystrophy, an autosomal dominant condition frequently reported with hyperlipidemia.
Себептер
Genu valgum түрлі себептерден туындауы мүмкін, оның ішінде тамақтану, генетикалық, жарақаттық, себепсіз, физиологиялық және жұқпалы факторлар.
Рахит
Тамақ рахиті – әлемнің кейбір аймақтарында балалардың тізелерінің ішке қарай бұрылуының (вальгус деформациясы) маңызды себебі. Тамақ рахиті, негізінен, D витаминінің көзі болып табылатын күн сәулесіне жеткіліксіз толу сияқты денсаулыққа зиянды өмір салтының салдарынан пайда болады. Кальцийдің жеткіліксіз мөлшерде қабылдануы да осыған себепші фактор болып табылады.
Диагностика
Геновальгумның дәрежесін клиникалық тұрғыдан Q бұрышы арқылы бағалауға болады, ол алдыңғы жоғарғы ильиак омыртқасынан тізеқаптың ортасы арқылы және тізеқаптың ортасынан тізе бунағының ортасына дейін жүргізілген сызықтардың арасындағы бұрыш. Әйелдерде тізе толық созылғанда Q бұрышы 22 градустан кем, ал тізе 90 градусқа иілгенде 9 градустан кем болуы тиіс. Ерлерде тізе толық созылғанда Q бұрышы 18 градустан кем, ал тізе 90 градусқа иілгенде 8 градустан кем болуы тиіс. Әдеттегі Q бұрышы ерлер үшін 12 градус, ал әйелдер үшін 17 градусқа тең.