Кіріспе

Ирк өзені – Ұлы Манчестерде орналасқан, Солтүстік-Батыс Англиядағы Ланкашир тарихи округі арқылы ағатын өзен. Ол Ройтонның шығысында басталып, Чаддертон, Миддлтон және Блэкли қалаларының батысынан өтеді, содан кейін Манчестер орталығында Ирвелл өзенімен бірігеді.

Тарих

Ирк атауының этимологиясы белгісіз, бірақ оның британдық тегі болуы мүмкін және валлий тіліндегі iwrch сөзімен, яғни едік (roebuck) сөзімен байланысты. Денбигширдегі Афон Иурх өзені де осы сөзден атын алған. 1381 жылы Ирк өзені үстінен көпір салынғаны туралы жазбалар бар. Өзеннің зиянды су тасқындарымен әйгілі болғаны белгілі. 1480 жылы Манчестер қаласының тұрғындары Манчестер мен Коллихерст арасындағы жолды "Ирк суы тоздырып жіберген" деп сипаттаған. 1816 жылы Ирк өзеніндегі жеті көпірдің алтауы ауа райы нашарлағанда суға бату қаупі бар еді, ал жетіншісі, 1814 жылы салынған Дуси көпірі, су деңгейінен жоғары орналасқан. "The New Gazetteer of Lancashire" (1830) газетінің мәліметінше, Ирк өзенінде "өзінің ұзындығымен салыстырғанда, басқа өзендерге қарағанда көбірек диірмен орналасқан" және "бұл өзендегі шабақтардың майлылығы бұрын ерекше болған, бұл диірмендерден жүн маталарынан алынған майлар мен майлы заттардың суға араласуымен байланысты болды". Алайда, 20 ғасырдың басында Крампсал мен Блэкли арасындағы Ирк аңғары ешкімге қарамастан, "барлық өзендердің ең қарасы және ең баяуы" болып қалды. Фридрих Энгельс Манчестердегі қаланың өнеркәсіптік өркендеуінің шағында Ирк өзенінің жағалауын сипаттаған. Қазіргі кезде өзен қала орталығына жеткенде жер астына түсірілген. Ол Манчестер Виктория теміржол станциясының астындағы Дуси көпіріндегі кірпіш туннельге кіріп, теміржол виадугының астында Ирвелл өзеніне құяды. 1953 жылдың 15 тамызында Манчестерден Бьюриге бағытталған электр поездің алдыңғы вагоны, жергілікті бу поезбен соқтығысқаннан кейін Ирк өзені үстіндегі виадуктен құлап кетті. Осы оқиғада, "Ирк Вэлли Джункшн" апаты деп белгіленген, 10 адам қаза тауып, 58 адам жарақат алды.