Кіріспе
Левилер (/l/iː/v/aɪ/t/ LEEvyte; לְוִיִּם) – Жақып пен Леяның үшінші ұлы Левиден тараған еврей ер адамдары. Леви руы Левиден тараған. Халеви тегі, «ה» (Ha – «the») және «Леви» сөздерінен тұрады, левилік екенін нақты көрсете бермейді; «Халеви» аталымын қолдану левилік екенін білдіреді. Левидің қызы – (Бат – еврейше «қыз»). Леви руы израильдіктер үшін арнайы діни қызметтер атқарды, сондай-ақ саяси (паналық қалаларды басқару) және білім беру міндеттерін де орындады. Қарсылығында, жер иелері рулары левилерді оннан бір бөлікпен, әсіресе «маасер ришон» деп аталатын бірінші оннан бір бөлікпен қолдау көрсетуге міндетті болды. Коханим, левилердің бір бөлігі, ғибадатханада қасиетті жұмыстарды атқаратын дін қызметкерлері болды. Левилер (Коханим емес) мыналарға арнайы тағайындалды:
ғибадатханада ән салу және/немесе музыка ойнау
қорғаушылар ретінде қызмет ету
тасымалдау
Levites ('/l//iː//v//aɪ//t/ LEEvyte; לְוִיִּם) or Levi are Jewish males who claim patrilineal descent from the Tribe of Levi. The Tribe of Levi descended from Levi, the third son of Jacob and Leah. The surname Halevi, which consists of the Hebrew definite article "ה" Ha ('the') plus Levi ('Levite'), is not conclusive regarding being a Levite; a titular use of HaLevi indicates being a Levite. The daughter of a Levite is a (Bat being Hebrew for 'daughter'). The Tribe of Levi served particular religious duties for the Israelites and had political (administering cities of refuge) and educational responsibilities as well. In return, the landed tribes were expected to support the Levites with a tithe , particularly the tithe known as the First tithe, ma'aser rishon. The Kohanim, a subset of the Levites, were the priests, who performed the work of holiness in the Temple. The Levites, referring to those who were not Kohanim, were specifically assigned to:
Singing and/or playing music in the Temple
Serving as guards
Carrying
When Joshua led the Israelites into the land of Canaan (Joshua 13:33 (63)), the Sons of Levi were the only Israelite tribe that received cities but were not allowed to be landowners "because the Lord the God of Israel Himself is their inheritance" (Deuteronomy 18:2 (63)). In modern times, Levites are integrated in Jewish communities, but keep a distinct status. There are estimated 300,000 Levites among Ashkenazi Jewish communities, and a similar number among Sephardic and Mizrahi Jews combined. The total percentage of Levites among the wider Jewish population is about 4%.
Ешуа израильдіктерді Қанаан жеріне бастап келгенде (Ешуа 13:33 (63)), Леви ұлдары қалалар алған жалғыз израильдік руы болды, бірақ оларға жер иеленуге рұқсат берілмеді, «өйткені олардың мұрасы – Израильдің Құдайының Өзі» (Заңды қайталау 18:2 (63)). Қазіргі уақытта левилер еврей қауымдастықтарына біріктірілген, бірақ ерекше мәртебесін сақтайды. Ашкенази еврей қауымдастықтарында шамамен 300 000 леви бар, ал сефард және мизрахи еврейлерінде де осындай көрсеткіш байқалады. Барлық еврей халқының арасында левилердің үлесі шамамен 4% құрайды.
Levites ('/l//iː//v//aɪ//t/ LEEvyte; לְוִיִּם) or Levi are Jewish males who claim patrilineal descent from the Tribe of Levi. The Tribe of Levi descended from Levi, the third son of Jacob and Leah. The surname Halevi, which consists of the Hebrew definite article "ה" Ha ('the') plus Levi ('Levite'), is not conclusive regarding being a Levite; a titular use of HaLevi indicates being a Levite. The daughter of a Levite is a (Bat being Hebrew for 'daughter'). The Tribe of Levi served particular religious duties for the Israelites and had political (administering cities of refuge) and educational responsibilities as well. In return, the landed tribes were expected to support the Levites with a tithe , particularly the tithe known as the First tithe, ma'aser rishon. The Kohanim, a subset of the Levites, were the priests, who performed the work of holiness in the Temple. The Levites, referring to those who were not Kohanim, were specifically assigned to:
Singing and/or playing music in the Temple
Serving as guards
Carrying
When Joshua led the Israelites into the land of Canaan (Joshua 13:33 (63)), the Sons of Levi were the only Israelite tribe that received cities but were not allowed to be landowners "because the Lord the God of Israel Himself is their inheritance" (Deuteronomy 18:2 (63)). In modern times, Levites are integrated in Jewish communities, but keep a distinct status. There are estimated 300,000 Levites among Ashkenazi Jewish communities, and a similar number among Sephardic and Mizrahi Jews combined. The total percentage of Levites among the wider Jewish population is about 4%.
Коханиммен қарым-қатынасы
Коханимдер дәстүрлі түрде Леви тайпасының Киелі кітаптағы Һароннан тікелей әкелік желісі бойынша туындаған деп есептеледі және халахия бойынша талап етіледі. Еврей тіліндегі "Леви" атауының шығу тегі әлі анық емес. Кейбір гипотезалар бойынша, бұл атау еврейше "лхв", арамейше "лви" немесе арабша "лви" түбірімен байланысты болуы мүмкін. Торада "кохен" сөзі дін қызметкерлеріне, израильдіктерге де, израильдік емес дін қызметкерлеріне де, тіпті Израиль ұлтының барлығына, сондай-ақ Баалдың дін қызметкерлеріне (ивритше коханим) қатысты қолданылады. Иерусалимдегі ғибадатхана болған кезде Коханимдер күнделікті және мерекелік (Йом Тов) құрбандық шалу рәсімдерін орындаған. Бүгінде коханимдер яһуди дінінде бұрынғыдан азырақ, бірақ ерекше мәртебеге ие және православие бойынша қосымша шектеулерге бағынады. Дін батысында левиліктер дәстүр бойынша Израиль үйін баталау алдында Коханимдердің қолын жуады. ("Егер левилік болмаса, тұңғыш ұл Кохеннің қолын жуады".)
Бэт Леви
Православтық иудаизмде Бат Левидің балалары, Бат Кохен балалары сияқты, баланың әкесінің руына немесе анасының некелік жағдайына қарамастан, өз балаларын Пидён ХаБен арқылы құтқару қажеттілігінен дәстүрлі босату құқығын сақтайды. Консервативті иудаизм Бат Левиге ер Левидің атқаратын барлық қызметтерін атқаруға рұқсат береді, соның ішінде дәстүрлі рулық рөлдерді сақтап, дәстүрлі гендерлік рөлдерді өзгерткен консервативті синагогтарда левит әлиясы үшін Тораға шақыру да осыған жатады. Израильде консервативті/Мазорти иудаизмі Бат Кохенге де, Бат Левиге де Тора құрметін көрсетпейді.
Леуіліктер мен Холокост
1938 жылы «Кристалл түн» деп аталатын зорлық-зомбылықтың басталуымен, американдық православие раввині Менахем Хакоен Рискофф яһуди және әлемдік жауап ретінде, ғибадатта, литургияда және тешувада – өкініште діни қызметкерлер мен леуіліктердің орталық рөлі туралы жазды. «Діни қызметкерлер мен леуіліктер» (1940) еңбегінде ол осы топтардың мүшелері тарихтың (төмендегі) және құтқарылудың (жоғарыдағы) арасындағы кеңістікте өмір сүретінін, сондай-ақ басқаларды дұғаға және іс-қимылға жетелеу үшін және азап-тозақты тоқтатуға көмектесу үшін ерекше әрекет етуі керектігін баса көрсетті. Ол былай деп жазды: «Біз де қазір тасқын заманында өмір сүріп жатырмыз. Бірақ бұл су тасқыны емес, жарық оттың тасқыны – ол жағып, яһуди өмірін қиратып жатыр. Қазір біз қан тасқынына батып жатырмыз. Соның арқасында Коханим мен Левиимдердің көмегімен күллі Израиль құтқарылатын болады».
Левиттік Y-хромосомалық зерттеулер
2003 жылғы Бехар және авторлар тобының Y хромосомасы бойынша жүргізген зерттеуі Ашкенази леуіттерінің бірнеше тегіне нұсқады, олар Ашкенази еврейлерінің шамамен 4% құрайды. Зерттеу көрсеткендей, Таяу Шығыста немесе сефард яһудилері арасында сирек кездесетін R1a1a (R M17) гаплогруппасы Ашкенази леуіттерінің 50% астамында кездеседі, ал Ашкенази леуіттерінің қалған аталық тегі белгілі бір Таяу Шығыс тегіне жатады, оның ішінде Y хромосомалық гаплогруппалары E3b, J2, F, R1b, K, I, Q, N және L. Оңтүстік Азияда R1a1a жиі түрде көптеген демографиялық топтарда кездеседі, Үндістандағы Батыс Бенгалия брахмандарының арасында 70% астам және Пәкістанның Синд провинциясындағы Мохани халқы арасында. Бехардың деректері Ашкенази қауымының алғашқы қалыптасуы мен қоныстану кезеңіне жақын уақытта болған, бірден елуге дейінгі яһуди емес еуропалық ер адамдардың «интрогрессиясын» қамтитын бастапқы оқиғаны ұсынады. Небель, Бехар және Голдштейн болжағандай:
2013 жылғы Сири Руотси және авторлар тобының мақаласы барлық Ашкенази леуіттерінің, соның ішінде R1a Y хромосомасын тасымалдаушылардың Таяу немесе Таяу Шығыс тегінен шыққандығын растады және Ашкенази тегінің хазарлық гипотезасын жоққа шығарды:
Кейінгі 2017 жылғы зерттеуде Бехар және авторлар тобы бастапқыда сақтықпен бағалаған позицияларын қайта қарастырып, «бұрын салыстырмалы түрде шектеулі үлгілерге негізделген Ашкенази леуіттерінің Таяу Шығыс тегі қазір толық расталды» деген қорытындыға келді, сондай-ақ «Еуропадан тыс R1a гаплогруппасының бай вариациясы, ол әдеттегі еуропалық R1a тармақтарынан филогенетикалық тұрғыдан бөлек» екенін, R1a Y2619 субкладына сілтеме жасай отырып атап өтті. Леуіттік мәртебе отбасылық дәстүрдің бір бөлігі ретінде әкеден еврей анасынан туған балаға беріледі. Леуіттік рулық мәртебе әкелік тектің арқасында анықталады, сондықтан биологиялық әкесі леуіт болған бала (асырап алу немесе жасанды ұрықтандыру жағдайында мәртебе генетикалық әкесімен анықталады) да леуіт саналады. Яһудилік мәртебе аналық тектің арқасында анықталады, демек, балаға леуіттік мәртебе беру үшін екі ата-анасы да израильдік және биологиялық әкесі леуіт болуы керек. Осыған сәйкес, қазіргі таңда левиттік мәртебені аналық тектің арқасында беруге болатын иудаизмнің ешқандай бағыты жоқ. Ол дәстүрлі жолмен еврей анасы арқылы әкелік тектің арқасында беріледі немесе ол мүлдем берілмейді.