Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мексикадағы мемлекеттік қызметтерге саяси сайлаулар
Political elections for public offices in Mexico
Мексикада президент сайлауы 6 жылда бір рет, ал заң шығарушы орган сайлауы 3 жылда бір рет өтеді. Бұл сайлаулар ұлттық деңгейде мемлекет басшысы – президенттің – және заң шығарушы органның кімге тиесілі екенін анықтайды.
Elections in Mexico are held every 6 years to elect a president and every 3 years to elect a legislature. These elections determine who, on the national level, takes the position of the head of state – the president – as well as the legislature.
Федералды деңгей
Мексиканың федералды үкіметі үш билік тармағынан құралған: атқару, заңнамалық және сот биліктері. Атқару билігіне мемлекет басшысы және қарулы күштердің бас қолбасшысы болып табылатын президент жетекшілік етеді. Заңнамалық билік – Одақ Конгресі, ол екі палатадан тұрады: жоғарғы және төменгі палаталар. Сот билігіне Ұлттың Жоғарғы Соты басшылық етеді және федералды сайлауларға қатыспайды.
The federal government of Mexico is made up of three branches of government: the executive, legislative, and judicial branches. The executive branch is headed by the president who is also the chief of state and of the army. The legislative branch consists of the Congress of the Union and is divided into an upper and lower chamber. The judicial branch is headed by the Supreme Court of Justice of the Nation and does not participate in federal elections.
Атқарушы билік
Мексика президенті халықтың тікелей сайлауымен алты жылдық мерзімге сайланады. Дауыстардың көпшілігін жинаған кандидат президент болып сайланады. Ешбір президент бір мерзімнен артық қызмет ете алмайды, демек Мексикадағы барлық президенттік сайлаулар қайта сайланатын емес сайлау болып табылады.
The president of Mexico is elected for a six year term by direct election of the population. The candidate who wins a plurality of votes is elected president. No president can serve more than a single term in office, therefore every presidential election in Mexico is a non incumbent election.
Заң шығарушы билік
Мексиканың заң шығару билігі Одақ Конгресінде (Congreso de la Unión) шоғырланған, ол екі палатадан құралған.
The lawmaking authority of Mexico is vested in the Congress of the Union (Congreso de la Unión) which is composed of two chambers.
Депутаттар палатасы
Депутаттар палатасы (Cámara de Diputados) үш жылдық мерзімге сайланатын 500 мүшеден тұрады. 300 депутат бір мандатты округтерде көп дауыс алғандық бойынша сайланады. Округтер халық санына сәйкес 32 штат арасында бөлінеді. Қалған 200 депутат бес штаттық, 40 орындық көп мандатты округтерде пропорционалды сайлау арқылы сайланады. Көп мандатты округтерде кандидаттарды тіркеу үшін партия 300 бір мандатты округтің кемінде 200-інде кандидаттарды ұсынуы керек және осы сайлауда кемінде 2% дауыс жинауы тиіс. 200 пропорционалды сайлау орыны партиялардың жинаған жалпы ұлттық дауыстарының пайызына сәйкес бөлінеді, бірақ 300 көп дауыс алған орындар ескерілмейді (параллель дауыс беру). Дегенмен, 1996 жылдан бері партия жалпы ұлттық нәтижесінен 8% артық орын ала алмайды (яғни, заң шығарушы органдағы орынның 50% -ын жеңу үшін партия бүкіл ел бойынша кемінде 42% дауыс алуы керек). Бұл ережеге үш ерекшелік бар: біріншіден, партия осы ережеге байланысты пропорционалды сайлау орындарынан ғана айырылуы мүмкін (көп дауыс алған орындардан емес); екіншіден, партияның жалпы саны 300 орыннан аспауы керек (егер ол ұлттық деңгейде 52% -дан астам дауыс алса да); үшіншіден, партия бір мандатты округтерде жеңіске жетсе, бұл 8% ереженің шегінен асып кетуі мүмкін.
The Chamber of Deputies (Cámara de Diputados) has 500 members, elected for a three year term. 300 deputies are elected in single seat constituencies by plurality. The constituencies are divided among the 32 states based on population. The remaining 200 deputies are elected by proportional representation in five multi state, 40 seat constituencies. To be eligible to place candidates in the multi seat districts a party must have candidates in at least 200 of the 300 single seat districts and must win at least 2% of the vote in those elections. The 200 PR seats are distributed based on the percentage of the total national votes earned by each party without taking into account the 300 plurality seats (parallel voting). However, since 1996, a party cannot get more seats overall than 8% above its result nationally (i. e., to win 50% of the legislative seats, a party must win at least 42% of the vote nationwide). There are three exceptions on this rule: first, a party can only lose PR seats due to this rule (and no plurality seats); second, a party can never get more than 300 seats overall (even if it has more than 52% of the vote nationally); and third, a party can exceed this 8% rule if it wins the seats in the single member districts.
Мемлекеттік және муниципалдық деңгейде
Жергілікті деңгейде Мексиканың 31 құрамына кіретін штатының әрқайсысы алты жылдық мерзімге губернатор сайлайды; олар сондай-ақ штаттық конгресте отыратын заң шығарушы депутаттарды және муниципалдық президенттерді (президент муниципалистері немесе қала әкімдері) сайлайды. Мексика қаласы, ұлттық астана, қала әкімі орнына үкімет басшысын, штаттық конгресс депутаттары орнына қалалық кеңес мүшелерін және муниципалдық әкімдер орнына аудан әкімдерін сайлайды.
At the local level, each of Mexico's 31 constituent states elects a governor to serve a six year term; they also elect legislative deputies who sit in state congresses, and municipal presidents (presidentes municipales, or mayors). Mexico City, the national capital, elects a head of government in lieu of a mayor, city assemblymen in lieu of state congressional deputies, and borough mayors in lieu of municipal mayors.
Саяси партиялар
Мексикада көппартиялық жүйе бар, онда үш үлкен саяси партия басым. 2000 жылға дейін Мексика институционалдық-революциялық партияның үстемдігімен және бірнеше кіші оппозициялық партиялармен үстемдік партиялық жүйеге ие болды. Альянстар мен коалициялар көп кездеседі: көбінесе олар жергілікті (штаттық) мәселелер болып табылады және үлкен үштің бірі мен кез келген ұсақ партияны қамтиды, бірақ ерекше жағдайларда үлкен үштің екеуі үшіншісіне қарсы бірігеді (мысалы, 2003 жылғы Колима штатының сайлауы немесе 2004 жылғы Чиуауа штатының сайлауы).
Mexico has a multi party system, with three dominant political parties. Prior to 2000 Mexico had a dominant party system under the Institutional Revolutionary Party, and a number of smaller opposition parties. Alliances and coalitions are common: normally, they are local (state) affairs and involve one of the big three and any number of minor parties, though in extraordinary occasions two of the big three will ally themselves against the third (e. g., 2003 Colima state election or 2004 Chihuahua state election).
Жергілікті қоғамдастықтар
Мексика конституциясының 2-бабы жергілікті халықтардың өздерінің "дәстүрлі әдет-ғұрыптарына" (испан тілінде: sistema de usos y costumbres) сәйкес өзін-өзі басқару құқығын қарастырады. Осының нәтижесінде Мексикадағы бірнеше жергілікті қауымдар жергілікті жүйелерді сақтап келеді, оның ішінде әсіресе Черан және Ізгі Үкімет Кеңестері бақылауындағы аумақтарды атауға болады.
Article 2 of the Mexican constitution provides for the self government of indigenous communities according to their 'traditional customs' (Spanish: sistema de usos y costumbres). This has resulted in several indigenous communities in Mexico maintaining local systems, notably those of Cherán, and areas under Councils of Good Government control.