Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грекияда мемлекеттік қызметтерге саяси сайлаулар өтеді.
Political elections for public offices in Greece
Ұлттық деңгейде Грекия заң шығарушы органы – Грекия Парламентіне сайлаулар ұйымдастырылады.
At a national level, Greece holds elections for its legislature, the Hellenic Parliament.
Заң шығарушы органды сайлау
Грекия Парламенті (Voulí ton Ellínon) 300 мүшеден тұрады, олар "күшейтілген" пропорционалдық сайлау жүйесі бойынша төрт жылға сайланады. 300 орынның 285-і 59 сайлау округіне бөлінген, оның 50-сі көпмандатты және 9-ы бірмандатты. Қалған 15 депутат бүкіл ел бойынша партиялық тізімдер бойынша сайланады, оның 3-і грек диаспорасын өкілдік етуі тиіс. Жеке партияларға орын бөлу олардың жалпыұлттық дауыс үлесіне сәйкес жүзеге асырылады, егер олар 3% сайлау шегіне жеткен болса. Әрбір сайлау округінде сайлаушылар партиялық бюллетеньде өздері қалаған кандидаттың немесе кандидаттардың атына белгі қойып, таңдай алады. 2016 жылы бұрынғы парламент солшыл көпшілікпен 2004 жылдан бері қолданылып келген күшейтілген пропорционалдық жүйені жойды. Бұрынғы жүйеде бірінші партияның орын саны 50 "бонус" орынға артырылып, парламентте бір партияның абсолютті көпшілігін қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. Ол партиялық тізімдер бойынша пропорционалдық өкілдік жүйесімен алмастырылды, онда бұрынғы сайлау жүйелерінде бірінші партиялар қол жеткізген бір партиялық парламенттік көпшілікке енді кем дегенде 45% дауыс жинау арқылы ғана қол жеткізуге болады, бұл коалициялық үкіметтердің қалыпты жағдайға айналуына әкелді. Осы негізде және пропорционалдық өкілдік саяси тұрақсыздыққа алып келеді деген аргументтермен, жаңа заң консервативті оппозиция тарапынан қатты қарсылыққа ұшырады және жаңа сайлау жүйесін келесі сайлауда дереу қолдану үшін конституцияда көзделген үштен екінің көпшілігін ала алмады. Сондықтан, бұрынғы жүйе 2019 жылғы сайлауда қолданылды, онда оппозиция жеңіске жетті, ал жаңа жүйе 2023 жылғы сайлауда алғаш рет қолданылды. 2020 жылы парламент жаңа консервативті көпшілікпен партиялық тізімдегі пропорционалдық өкілдікті жойды және жүйені жылғы бонус жүйесіне қайтарды. Жаңа жүйе 2016 жылға дейінгі күшейтілген көпшілік жүйесіне ұқсас, тек айырмашылығы көпшілік бонусының мөлшері ең үлкен партияның ұлттық дауыс үлесімен байланысты, 25% дауыс үлесі үшін кемінде 20 орыннан бастап, 40% және одан жоғары дауыс үлесі үшін ең көп 50 орынға дейін; егер бірінші партияның дауыс үлесі 25%-дан төмен болса, көпшілік бонусы берілмейді. Қалыпты жағдайда, бірінші партия 38% дауыспен абсолютті көпшілікке қол жеткізе алады. Алайда, 2016 жылы бұрынғы парламент қабылдаған пропорционалдық сайлау жүйесі сияқты, келесі сайлауда (2023 жылдың мамырында) жаңа сайлау жүйесін дереу қолдану үшін конституцияда көзделген үштен екінің көпшілігіне қол жеткізілмеді, сондықтан жаңа жүйе тек 2023 жылдың маусым айында өткен келесі сайлауда қолданыла бастады. Сайлау жылы 17 және одан жоғары жастағы грек азаматтары дауыс беруге құқылы, ал 25 және одан жоғары жастағы азаматтар Парламентке сайлануға құқылы. Әйелдерге сайлау құқығы 1952 жылы берілді.
The Greek Parliament (Voulí ton Ellínon) has 300 members, elected for a four year term by a system of "reinforced" proportional representation. Of the 300 seats, 285 are allocated to 59 constituencies, 50 of which are multi seat and 9 single seat. The remaining 15 MPs are elected from nationwide party lists, of which 3 are required to represent the Greek diaspora. Seat allocation to individual parties is done on the basis of their nationwide vote share, provided they have reached the electoral threshold of 3%. In each constituency, voters may select the candidate or candidates of their choice by marking their name on the party ballot. In 2016, the previous parliament, under a left wing majority, abolished the reinforced proportionality system, which had been in effect since 2004. The previous system had been boosting the first party's seat count with 50 "bonus" seats, in order to facilitate single party absolute majorities in parliament. It was replaced by a party list proportional representation system, under which single party parliamentary majorities, commonly achieved by first parties under previous electoral systems, could now only be achieved with a vote share of at least 45%, effectively making coalition governments the norm. On those grounds, and arguing that proportional representation would cause political instability, the new law was strongly contested by the conservative opposition and failed to get the two thirds supermajority required by the constitution for a new electoral system to be immediately applied in the next election. Hence, the previous system was still applied in the 2019 election, which the opposition won, whereas the new system was applied in the 2023 election for the first time. In 2020, parliament, under its new conservative majority, repealed party list proportional representation and reverted the system to a sliding scale majority bonus system. The new system is similar to the pre 2016 reinforced majority system, with the only difference being that the size of the majority bonus is now tied to the largest party's national vote share, ranging from a minimum of 20 seats for a vote share of 25% to a maximum of 50 seats for vote shares of 40% and above; no majority bonus is awarded to the first party if its vote share is below 25%. Under normal circumstances, an absolute majority can be achieved by the first party with 38% of the vote. However, as was the case with the proportional representation system voted by the previous parliament in 2016, the two thirds supermajority required by the constitution for a new electoral system to be immediately applied in the next election (in May 2023) was not met, and, therefore, the new system only started to be applied to the next election after that, which was held a month later in June 2023. Greek citizens aged 17 and over on the year of the election are eligible to vote, and at the age of 25 and over are also eligible to be elected to Parliament. Women's suffrage was adopted in 1952.
Сайлау округтері
Грекиядағы сайлау округтері дәстүрлі түрде көпмандатты болып келеді және олар көбінесе префектуралармен сәйкес келеді. Орындықтар саны он жылда бір рет, он жылдық халық санағынан кейін түзетіледі. Префектуралық сайлау округтері өкілдіктен айырылмайды, сондай-ақ екінші бір префектурамен біріктірілмейді; алайда, халық саны пропорционалды емес өскен жағдайда, олар кішірек округтерге бөлінуі мүмкін: осылайша, 2019 жылы Афина B округі үш кішірек округке бөлінді. Халық санының өзгеруі салдарынан тоғыз (Кефалония, Лефкас, Эвритания, Гревена, Самос, Теспротия, Кастория, Фокис және Закинтос) префектурасының әрқайсысы бір парламенттік орынға ие болды, ал кейбір қалалық немесе қала маңындағы округтер жылдар бойы олардың орындықтарының саны айтарлықтай артты. 2021 жылғы санақ бойынша ең ірі округтер Афина және Салониканың қалалық аймақтарында орналасқан. Олар: Афина B3 (19 орын), Салоника A (17 орын), Афина B1 (16 орын), Афина A (13 орын), Афина B2 (12 орын) және Шығыс Аттика (12 орын). Қалған округтер бір таңбалы сандармен депутаттар сайлайды. Афина мен Салоникадан тыс ең ірі округ – Ахея, онда 9 орын бар.
Constituencies in Greece have traditionally been multi seat, and they mostly coincide with prefectures. The number of seats is adjusted once every ten years, following the decennial population census. Prefecture constituencies may not be deprived of representation, nor may they be merged with another prefecture; they may however be split into smaller constituencies if their population increases disproportionately: this was the case with the Athens B constituency which was split into three smaller constituencies in 2019. Population changes have left nine (Kefalonia, Lefkas, Eurytania, Grevena, Samos, Thesprotia, Kastoria, Phocis and Zakynthos) prefectures with a single parliamentary seat each, whereas some urban or suburban constituencies have seen large increases in their seat allotment over the years. Following the census of 2021, the largest constituencies can be found in the metropolitan areas of Athens and Thessaloniki. These are Athens B3 (19 seats), Thessaloniki A (17 seats), Athens B1 (16 seats), Athens A (13 seats), Athens B2 (12 seats) and East Attica (12 seats). The remaining constituencies elect single digit numbers of MPs. The largest constituency outside Athens and Thessaloniki is Achaea which has 9 seats.
Дауыс беру
Дауыс беру жексенбі күні мектеп ғимараттарында өтеді, бұл оқушылар үшін мерекелік жағдай және төрт күндік демалысқа мүмкіндік береді. Процедураны жергілікті адвокаттар алқасы тағайындаған төреші немесе заңгер жүргізеді, ал оған жергілікті азаматтар лотерея арқылы таңдалып, жюри міндетін атқаруға ұқсас процесте көмектеседі. Жергілікті партия өкілдеріне дауыстарды санауды бақылауға рұқсат етіледі; олардың теориялық міндеті – ашықтықты қамтамасыз ету. Полиция күштерінің қатысуы әртүрлі болуы мүмкін, өйткені полицейлер жеке дауыс беру орталығында күзетке немесе, яғни, бірнеше дауыс беру орталығының айналасын патрульдеуге (әсіресе ауылдық жерлерде) тағайындалуы мүмкін. 1998 жылға дейін дауыс беру учаскелерін күзету жауапкершілігі Грекия Қарулы Күштері мен Грекия Полициясы арасында бөлінген, ал бірнеше дауыс беру орталықтарын бақылауға рұқсат беру ережесі болмаған. 2019 жылғы Еуропалық парламент және жергілікті сайлау кезінде күзеттегі полицейлерге сайлау күнінің таңғы және кешкі ауысымдарында ғана қарусыз болуға бұйрық берілді, бұл бұрынғы тәжірибелермен қарама-қайшы болды, ал полиция кәсібуақтары бір ауысымда бір полицейдің дауыс беру орталығын күзетуі дұрыс емес екенін атап өтті. 2021 жылы парламентте «Жаңа демократия» партиясының депутаты сайлау орталықтарында қарулы Грекия армиясының әскери қызметкерлерінің болғанын айтқандығын «Авги» басылымы сынап көрсетті.
Polling takes place in school buildings on a Sunday, a festive occasion for students who are then given a four day weekend off. The procedure is run by a presiding judge or attorney at law appointed by the local Bar association, and secretarially assisted by local citizens selected by lot in a process resembling jury duty. Local party representatives are allowed to monitor tallying; their theoretical role is to ensure transparency. Police presence varies as police officers might be allocated to stand guard at an individual polling centre or supervise that is, to patrol the general vicinity of more than one polling centre (especially in the countryside). Up until 1998, the responsibility of guarding polling stations was shared between the Hellenic Armed Forces and the Hellenic Police, while there was no provision for laissez faire supervision of multiple polling centres. During the 2019 European Parliament and local elections, police officers on guard received orders not to be armed only during the morning and afternoon shift of the day of the election, something in sharp contrast with past practices, while police unionists noted that the duty of guarding a polling centre should not fall on a single officer per shift. In 2021, the mention of the past presence of armed Hellenic Army soldiers in polling centres by a New Democracy MP in parliament was decried by Avgi.
Еуропалық парламент сайлауы
Грекия 1984 жылы Еуроодаққа (ЕО) қосылғаннан бері Еуропа Парламенті депутаттарының делегациясы Еуропа Парламентінде өкілдік етіп келеді. Бастапқыда грек делегациясы 25 депутаттан тұрған, бірақ 2004 жылдан кейін Еуроодақ мүше елдерінің санының өсуіне байланысты 24 депутатқа дейін азайтылды. 2009 жылы бұл көрсеткіш 22-ге, ал 2014 жылы 21 депутатқа дейін төмендеді.
Greece has had a delegation of Members of the European Parliament in the European Parliament since Greek accession to the EU in 1984. Originally, the Greek delegation numbered 25, but after 2004 that was reduced to 24 (due to the increase of the EU member countries). In 2009, it was further reduced to 22, and in 2014 to 21 MEPs.
Сайлау жүйесі
Еуропалық сайлауда бүкіл ел бір сайлау округін құрайды және дауыс берудің шекті деңгейі 3% белгіленген. Үкімет мүшелері мен Грек Парламентінің сайланған депутаттары лауазымынан кеткеннен кейін ғана сайлауға түсе алады. 2014 жылға дейін Еуропарламент депутаттары партиялық тізімдер бойынша пропорционалды сайлау жүйесімен сайланды. 2014 жылғы Еуропалық Парламент сайлауынан бастап кандидаттар жеке дауыс беру арқылы сайланады, әр сайлаушыға ең көп дегенде төрт дауыс беріледі.
In the European elections, the whole country forms a single constituency and an electoral threshold is set at 3% of the vote. Members of the government and elected members of the Hellenic Parliament may only stand for election after having resigned from office. Until 2014, the MEPs were elected on the basis of a party list proportional representation system. Starting with the 2014 European Parliament election, candidates are elected on the basis of individual preference votes with a maximum of four preferences per voter.
Жергілікті сайлау
Грекиядағы жергілікті басқару екі кезеңде кең ауқымды реформадан өтті: бірінші кезең 1997 жылы іске асырылды және бұл "Каподистриас жобасы" деп белгілі болды, ол елдегі көптеген муниципалитеттер мен қауымдастықтарды шамамен 1000-ға дейін азайтты. Екінші кезең, бастапқыда "Каподистриас II" деп аталған, бірақ кейін "Калликрат жобасы" деп өзгертілді, 2010 жылы жүзеге асырылды; ол муниципалитеттерді 370-ке дейін азайтты және елдің 54 префектурасын 13 периферияға біріктірді. Калликрат муниципалитеттері бірнеше принциптер бойынша құрылды; мысалы, әрбір арал (Криттен басқа) жеке муниципалитетке біріктірілді, ал көптеген шағын қалалар орташа муниципалитет халқы 25 000 адамды құрауы үшін қосылды. Алғашқы префектуралық сайлау 1994 жылы өтті; одан бұрын префекттер тағайындалатын. Муниципальдік сайлаулар қазіргі грек мемлекеті құрылғаннан бері, 19 ғасырдың басынан бері өткізіліп келеді. 2010 жылы Калликрат реформасынан кейін сайланған жергілікті басшылар 3,5 жылдық қысқартылған мерзімге ие. 2014 жылдан бастап перифериялық және муниципалдық сайлаулар бес жыл сайын, Еуропалық парламент сайлауларымен бірге өткізіледі. Барлық жергілікті сайлауларда жеңіске жеткен кандидаттар тізіміне тиісті кеңестерде кемінде үштен екі көпшілік кепілдік беріледі.
Local administration in Greece recently underwent extensive reform in two phases: the first phase, implemented in 1997 and commonly called the "Kapodistrias Project", consolidated the country's numerous municipalities and communities down to approximately 1000. The second phase, initially called "Kapodistrias II" but eventually named the "Callicrates Project", was implemented in 2010; it further consolidated municipalities down to 370, and merged the country's 54 prefectures into 13 peripheries. The Callicratean municipalities were designed according to several guidelines; for example each island (except Crete) was formed into a single municipality, while the majority of small towns were incorporated so as to have an average municipal population of 25,000. The first prefectural elections took place in 1994; previously, prefects were executive appointees. Municipal elections were held since the formation of the modern Greek state, in the early 19th century. Local administrators elected in 2010, following the Callicrates reform, are to serve a "rump" 3.5 year term. Starting in 2014, peripheral and municipal elections are to be held every five years, concurrently with elections for the European Parliament. In all local elections, the winning candidacy list is guaranteed a minimum three fifths majority in the respective councils.
Бұрынғы референдумдар
1920 жылдан 1974 жылға дейін Грецияда 7 референдум өтті. Олардың барлығы, біреуін қоспағанда, үкімет түріне қатысты болды, атап айтқанда монархияны сақтау/қайта орнату немесе жою мәселелері. 1974 жылғы референдум парламенттік республиканы бекітті. Үкімет түрінен басқа мәселеге қатысты жалғыз референдум 1968 жылы әскери хунта өткізген конституциялық референдум болды. 1974 жылдан 2014 жылға дейін Грецияда референдумдар өткізілген жоқ. 2015 жылы грек халқы Еуропалық Одақ Орталық Банкі (ЕОБ) мен Халықаралық Валюта Қоры (ХВҚ) ұсынған кезекті көмек пакетіне қарсы дауыс берді, бірақ үкімет бұл ұсынысты қабылдамады.
There were 7 referendums in Greece from 1920 to 1974. All but one had to do with the form of government, namely retention/reestablishment or abolition of the monarchy. The 1974 referendum resulted in confirming of the parliamentary republic. The only referendum not concerning only the form of government was the constitutional referendum in 1968 held by the military junta. There were no referendums in Greece between 1974 and 2014. In 2015, the Greeks voted no on the bailout proposed by the ECB and IMF, which was however rejected by the government.