Кіріспе

Валенсиядағы мәдени кешен, Испания

Өнер және ғылымдар қаласы ( ; lang es θjuˈðað ðe las ˈaɾtes i las ˈθjenθjas) – Испанияның Валенсия қаласында орналасқан мәдени және сәулеттік кешен. Бұл Валенсия қаласындағы ең маңызды заманауи туристік орын және Испанияның 12 қазынасының бірі. Өнер және ғылымдар қаласы 1957 жылы болған апатты су тасқынынан кейін құрғатылып, жаңа бағытқа бұрылған Турия өзенінің бұрынғы арнасының оңтүстік-шығыс жағында орналасқан. Ескі арна әдемі, көрікті суасты паркіне айналдырылды. Сантьяго Калатрава және Феликс Кандела жобалаған бұл жобаның құрылысы 1996 жылдың шілдесінде басталды және 1998 жылдың 16 сәуірінде L'Hemisfèric ашылуымен пайдалануға берілді. Өнер және ғылымдар қаласының соңғы маңызды бөлігі – Королева София атындағы Өнерлер сарайы 2005 жылдың 9 қазанында, Валенсия қауымдастығының күнінде ашылды. Кешендегі ең соңғы ғимарат, L'Àgora, 2009 жылы ашылды.

Жобаның бастамасы

1989 жылы Валенсия автономиялық үкіметінің президенті Жоан Лерма Париждегі жаңа Ғылым және өнеркәсіп қалашығына (Cité des Sciences et de l'Industrie) сапардан оралғаннан кейін, Валенсияның Бас дирекциясының жоспарлау және зерттеулер жөніндегі бас директоры Хосе Мария Бернабе арқылы ғалым Антонио Тен Росқа Валенсия үшін Ғылым және технология қаласына арналған алғашқы ұсынысты дайындауды ресми тапсырды. Тен Рос "Валенсия үшін Виланова, ғылым қаласы" деген атпен алғашқы жобаны жасады, ол 1989 жылдың мамырында Generalitat-қа ресми түрде ұсынылды. Содан кейін, 1990 жылы Валенсия университеті басқаратын 92 650 000 песета (556 000 евро) көлеміндегі жалпы жобаны құруға ресми түрде тапсырылды. Антонио Тен Рос 56 ғалым, музей қызметкерлері және дизайнерлерден команда құрды, оның ішінде профессор Хосе Мария Лопес Пиньеро "Тарихқа саяхат" алаңына жауапты болды. Тен Рос 32 томдық жобаны 1991 жылдың 21 желтоқсанында Generalitat сарайында президент Лермаға ұсынды. Жоба даусыз болған жоқ. Консервативті халықтық партия Ғылым қаласын "фараондардың салған туындысы" деп қарастырды, бұл бастаманы итермелейтін социалистердің ғана мақтанышын арттыруға қызмет етеді деп санды.

Сауықтыру

1998 жылдың сәуірінде кешен L'Hemisfèric арқылы көпшілікке есігін ашты. Он бір айдан кейін Валенсия президенті Эдуардо Заплана Príncipe Felipe Аталымындағы Ғылым мұражайын (Museu de les Ciències Príncipe Felipe) ашты, бірақ мұражай толықтай дайын болмаған еді. Мұражай жиырма айдан кейін жұртшылыққа ашылды. 2002 жылдың 12 желтоқсанында Еуропадағы ең ірі аквариум – L'Oceanogràfic ашылды. 2005 жылдың 8 қазанында Королева София Валенсияның опера театры болған Королева София атындағы өнер сарайын (Palau de les Arts Reina Sofía) ашты.

Сәулетшілер: Сантьяго Калатрава мен Феликс Кандела

Сантьяго Калатрава 1951 жылғы 28 шілдеде Испанияның Валенсия қаласында дүниеге келген. Ол сурет салу және мүсін жасаудағы шеберлігімен танымал архитектор және инженер. 1960-шы жылдардың ортасында Валенсиядағы өнер академиясына түсті, содан кейін архитектура саласында диплом алып, Escuela Tecnica Superior de Arquitectura-да қала құрылысы бойынша аспирантураны бітірді. Цюрихтегі Федералды политехникалық университетінде азаматтық инженерияны оқыды және кеңістіктік каркастардың бүктелуін зерттеуге қатысты. Калатраваның архитектурасы құрылым мен қозғалысты біріктіруге бағытталған. Мансабының басында Калатрава Цюрихтегі Штадельхофен станциясын жобалады. Ол қозғалыстың поэзиясын жасауда және қоғамдық көлікті табиғи және қалалық ортамен үйлестірудегі жетістіктері үшін танылды. Оның жұмысындағы тағы бір тақырып – ғимараттарындағы жылжымалы құрылғылар; мысалы, Берлиндегі Рейхстаг реконструкциясы конкурсына ұсынылған күмбезі гүл сияқты ашылып, жабылады, ал Валенсиядағы Өнер мен ғылымдар қаласындағы планетарий қабақшалар сияқты ашылып, жабылады. Феликс Кандела 1910 жылғы 27 қаңтарда Мадридте дүниеге келді және 1997 жылғы 7 желтоқсанда қайтыс болды. Оның архитектуралық жобалары жұқа, иілген қабықшаларымен ерекшеленетін темір бетоннан жасалған құрылымдардан тұрады. Оның танымалдылығы Мексикадағы Космикалық сәулелер павильонын (1951) Жорхе Гонсалес Рейнамен бірлесіп жасаған дизайнынан бастау алды. Ол 5/8 дюймнен 2 дюймға дейін қалыңдығы өзгеріп отыратын темір бетоннан жасалған ерекше шатыр дизайнын қолданды. Сондай-ақ, ол Мексикадағы Ла Вирхен Милагроса және Сан-Висенте-де-Пауль шіркеулерін салды. Оның жобалары қисық қабықшалы өнеркәсіптік ғимараттарды, жіңішке қабықшалы ғимараттарды және аркалы зауыттар мен қоймаларды қамтыды. Кандела Гарвард және Иллинойс университеттерінде де оқытушы болып жұмыс істеді. Феликс Кандела Валенсиядағы Өнер мен ғылымдар қаласындағы L'Oceanogràfic су асты қаласын жобалады, ол Антони Гаудидің Барселонадағы жұмыстарын еске түсіреді.

Танымал мәдениетте

2007 жылы шыққан "Сиважи" үнді фильміндегі "Style" музыкалық номерінің бір бөлігі Өнер және ғылымдар қаласында түсірілді. Аймақтың кейбір бөліктері 2013 жылғы Gran Turismo 6 ойынында фотосуретке түсірілу орны ретінде пайдаланылды. 2015 жылғы "Tomorrowland" фильміндегі болашақ қаланың сыртқы түсірілімдері кешен маңында жүзеге асырылды. 2016 жылы (2017 жылы көрсетілді) ол британдық ғылыми-фантастикалық телесериал "Doctor Who" түсірілімдеріне арналған орын ретінде қолданылды, он серияның екінші эпизодында "Smile" көрсетілді. Бұл орын HBO "Westworld" сериалының үшінші маусымында DELOS компаниясының штаб-пәтері ретінде пайдаланылды. 2023 жылы "Жұлдыздық соғыстар: Andor" сериалының екінші маусымының түсірілімдері үшін қолданылды. Кешеннің әртүрлі сыртқы кадрлары National Geographic арнасындағы "Cosmos: Possible Worlds" сериалының финалында 2039 жылғы Нью-Йорк әлемдік көрмесін бейнелеу үшін пайдаланылды. Сайттан алынған сәулет элементтері 2020 жылғы "Bill & Ted Face the Music" фильміндегі болашақ 2720 жылғы қаланың жасыл экран фоны ретінде қолданылды. Сондай-ақ, ол 2020 жылғы "Brave New World" телесериалының декорациясы ретінде пайдаланылады. 2021 жылғы "Intergalactic" телесериалының түсірілімдерінің бір бөлігі де Өнер және ғылымдар қаласында жүргізілді.

Экономикалық әсері

2019 жылы кешеннің экономикалық әсері жылына 113 миллион еуроны құрап, 3509 жұмыс орнын жасайды деген хабарлама тарады.