Кіріспе
Пирс (Пирс, "пирс" деген мағынасы) – сонымен қатар Стыковочный отсек 1 (СО 1; Стыковочный отсек, "докинг модулі") және DC 1 (Докинг компартменты 1) – Халықаралық ғарыш станциясындағы (ISS) ресейлік модуль. Пирс 2001 жылдың 14 қыркүйегінде ұшырылды және станцияның Звезда модуліне орналастырылды. Ол ISS-ке "Союз" және "Прогресс" ғарыш кемелері үшін бір докинг портын қамтамасыз етті, сондай-ақ Ресейдің "Орлан" ғарыш костюмдерін пайдаланатын космонавттардың ғарышқа шығуына және кіруіне мүмкіндік берді. Пирс Звездаға шамамен 20 жыл бойы, 2021 жылдың 26 шілдесіне дейін қосылып тұрды, содан кейін Progress MS 16 арқылы ажыратылды және жаңа "Наука" модуліне орын ашу үшін қызметтен шығарылды.
Pirs (Пирс, meaning "pier") – also called Stykovochny Otsek 1 (SO 1; Стыковочный отсек, "docking module") and DC 1 (Docking Compartment 1) – was a Russian module on the International Space Station (ISS). Pirs was launched on 14 September 2001, and was located on the Zvezda module of the station. It provided the ISS with one docking port for Soyuz and Progress spacecraft, and allowed egress and ingress for spacewalks by cosmonauts using Russian Orlan space suits. Pirs was docked to Zvezda for almost 20 years, until 26 July 2021, where it was decommissioned and undocked by Progress MS 16 to make way for the new Nauka module.
Пойск модулі
Екінші док бөлмесі, Stykovochniy Otsek 2 (SO 2), сол сияқты жобамен жоспарланған болатын. Бірақ 2001 жылы ХҒС-ның ресейлік сегменті қайта жобаланғанда, жаңа жобада SO 2 болмады, сондықтан оның құрылысы тоқтатылды. Келесі жоспар өзгерісінен кейін SO 2 модулі ақыры Poisk модуліне айналып, 2009 жылы ХҒС-ке қосылды.
Дизайн және құрылыс
Пирс док бөлмесінің екі негізгі қызметі болды: келіп тұратын «Союз» және «Прогресс» ғарыш кемелері үшін тұрақтап қою портын қамтамасыз ету және ресейлік ғарыш кеңістігіндегі жұмыстар үшін шлюз ретінде қызмет ету. Тұрақтап қою порты бір «Союз MS» немесе бір «Прогресс MS» ғарыш кемесін қабылдай алатын. Келіп тұратын ғарыш кемелері адамдар мен жүктерді ғарыш стансасына жеткізе де, одан алып та да алатын. Бұдан өзге, док бөлмесі жанасқан «Прогресс» қайта жабдықтау кемесінің жанар май резервуарларынан майын «Звезда» қызметтік модулінің біріктірілген қозғалтқыш жүйесіне немесе «Заря» функционалдық жүк блогына ауыстыруға мүмкіндік берді. Сондай-ақ, ол «Звезда» мен «Заря» кемелерінен жанар майды тұрақтап қойылған «Союз» және «Прогресс» кемелерінің қозғалтқыш жүйесіне беруге қабілетті болды. Екі шлюз орыс «Орлан М» ғарыш костюмдерін киген ғарышкерлерге арналған. Пирс док бөлмесін RKK Energia компаниясы өндірген. Док бөлмесі бұрынғы «Мир» ғарыш стансасында қолданылған «Мир» докинг модуліне ұқсас болды. Док бөлмесінің станса құрамындағы жоспарланған қызмет мерзімі бес жылды құрады.
Іске қосу
Пирс 2001 жылдың 14 қыркүйегінде, ISS Assembly Mission 4R миссиясы аясында, ресейлік "Союз-У" зымыран-тасымалдағыш құралымен, модификацияланған "Progress" ғарыш кемесі "Progress DC 1" жоғарғы саты ретінде пайдаланылып ұшырылды. "Pirs" түйісу бөлімі "Звезда" қызметтік модулінің төменгі (Жерге қараған) портына қосылды.
Қону
Pirs 2001 жылы 17 қыркүйекте 01:05 UTC-де Халықаралық ғарыш станциясына қосылды және 3-ші экспедиция экипажы үш ғарыш серуені барысында жабдықталды. Кейін STS 96 және STS 101 миссияларымен екі Strela жүк краны қосылды, олар Интегралды жүк тасымалдаушыларда жеткізіліп, ғарыш кеңістігіндегі жұмыстар кезінде орнатылды.
Қоймадан шығару және жою
2021 жылдың 14 шілдесінде Роскосмос ХҒС-дегі 65-ші экспедиция мүшелері Пирс модулін 23 шілдеде жөнелтуге дайындалып жатқанын хабарлады. Пирс модулі 52 ғарышқа шығу операциясын қолдады және Ресейдің "Союз" және "Прогресс" ғарыш кемелерінің экипаж бен жүк тасымалдауы үшін түйісу порты ретінде қызмет етті. Халықаралық ғарыш станциясында (ХҒС) шамамен 20 жыл болғаннан кейін, Пирс док бөлімі, SO1, 2021 жылдың 26 шілдесінде Мәскеу уақытымен 13:55-те (ЕЭТ сағат 6:55) Progress MS 16 жүк кемесімен біріктірілген күйде Звезда қызметтік модулінің (SM) Жерге қараған (nadir) портынан ажыратылды. Осы кезде ғарыш кемесі Шығыс Қытайдың үстінен және Ресейдің жер станцияларымен байланыс аймағында Жерді айналып өтіп жатты. Төрт минут ішінде (Мәскеу уақытымен 13:59:00, жоспар бойынша), Progress MS 16 ХҒС-тен қашықтықты арттыру үшін қысқа үзіліс маневрін жасады. Орбитадан түсу маневрі шамамен үш сағат ішінде Пирс/Прогресс тобының Тынық мұхиты үстінен қайтадан атмосфераға енуіне бағытталған. Progress MS 16 жоспарланғандай Мәскеу уақытымен 17:01-де (ЕЭТ сағат 10:01) тежеу маневрін бастады және 1057 секундтық (17,6 минуттық) күйдіруден кейін модуль/жүк кемесі дуэті Мәскеу уақытымен 17:42-де (ЕЭТ сағат 10:42) тығыз атмосфераға қайта кірді. NASA мәліметінше, Пирс док бөлімі стансада 19 жыл, 313 күн, 9 сағат 50 минут 45 секунд, ал ұшу кезінде 19 жыл, 315 күн, 15 сағат 10 минут 47 секунд өткізді.