Кіріспе

Жан Франсуа Пашаль Гроссе (7 сәуір 1844, Корте – 9 сәуір 1909, Париж) – француз саясаткері, журналист, аудармашы және ғылыми-фантастикалық әдебиет жазушысы. Гроссе Андре Лори, Филипп Дарьель, Тибурце Морей және Леопольд Вирей аттарымен шығармалар жариялаған.

Өмір және мансап

Гроссе Корсика аралындағы Корте қаласында дүниеге келді. Журналистік мансабын бастамас бұрын медицинаны оқыды. 1869 жылы ол "Марсельеза" апталық газетінде революциялық мақалалар жаза бастады. 1870 жылы Гроссеттің Пьер Наполеон Бонапартты дуэльге шақыру әрекеті салдарынан Гроссеттің екіншісі Виктор Нойр Бонапартпен болған дау кезінде атып өлтірді. Сол жылы Гроссе алты айға бас бостандығынан айырылды. Ол Париж коммунасының мүшесі болып сайланды, оның атқару комитетінің мүшесі және Сыртқы істер жөніндегі уәкілі болды. Коммуна құлағаннан кейін ол тұтқындалып, 1872 жылы Жаңа Каледонияға жер аударылды. Ол қашып кетіп, Сиднейде, Сан-Францискода, Нью-Йоркте және Лондонда француз тілін оқыту арқылы күнкөріс жасады. 1880 жылғы рақымшылықтан кейін Францияға оралып, әдебиет және дене шынықтырумен айналысты, бірақ ақырында саясатқа қайта оралып, 1893 жылы Париждің 12-ші округінен социалистік депутат болып сайланды. Жюль Верн сияқты, ол да баспагер Пьер Жюль Гетцельдің жаңадан ашқан таланты болды. Ол Вернмен "Бегумның беш жүз миллионы" (1879), "Оңтүстік жұлдызы" (1884) және "Цинтияның құлаған кемесі" (1885) кітаптарында "бірлесіп" жұмыс істеді. Кейбір ғалымдар бұл туындылар Гроссет жазған қолжазбаларға негізделген және Гетцельдің өтініші бойынша Верн оларды қайта жазғанын айтады.

Ерекше еңбектері

Гроссеттің ең танымал ғылыми фантастикалық романдарының бірі – «Ердің жер аударылғандары» («Les Exilés de la Terre») – «Селейн компаниясы» («Selene Company Limited») (1887) романы. Онда Айдың минералды байлықтарын игеруге ниетті консорциум, біздің серігімізге жету тым қиын болғандықтан, оны Жерге жақындату керек деп шешеді. Судан тауындағы таза темір кені Селен компаниясының жаңадан құрылған штаб-пәтеріне айналады. Күн сәулесін шоғырландыратын көлденеңдер тауды алып электромагнитке айналдыруға қажетті энергияны қамтамасыз етеді, оның айналасына шақырымдармен кабельдер оралған. Содан кейін таудың үстіне ғарыш кемесінің обсерваториясы салынады. Эксперимент басталғанда тау Жерден жұлынып, Айға ұшырылады. Сол жерде басты кейіпкерлер түрлі оқиғаларға қатысып, тауды қайта қуаттандыру арқылы Жерге оралады. Лори псевдонимімен жарық көрген Гроссеттің басқа да маңызды туындылары: «De New York à Brest en Sept Heures» [Нью-Йорктан Брестке жеті сағатта] (1888), ол Атлант мұхитының астынан тоннель салу мүмкіндігін болжады; «Le Secret du Mage» (Сиқыршының құпиясы) (1890), онда көне заманның дамыған цивилизациясының іздері табылады; «Le Rubis du Grand Lama» [Ұлы ламаның рубині] (1894), онда бу күшімен жұмыс істейтін ұшатын арал бейнеленген; «Atlantis» (Атлантида) (1895), онда мифтік мемлекет Азор аралдарының жанындағы теңіз түбіндегі шыны күмбез астында қалай сақталғаны суреттеледі; «Le Maître de l'Abîme» (Теңіз түбінің иесі) (1905), онда революциялық суасты кемесі көрсетіледі, және соңында «Spiridon le Muet» (Спиридон Ымырт) (1907) – адам мөлшеріндегі, зиялы құмырсқа туралы роман. Спиридон кейіпкері, адам емес шетелдік жаратылыс ретінде бейнеленген, оған зор білім, шексіз ғылыми қызығушылық тән, бірақ адамдық сезімдер мен эмоциялары жоқ, адамзаттың ұсақ қызғаныштары мен нәсілдік қорқыныштарының құрбаны болады. Бұл бейнелеу Лоридің басқа туындыларына тән Верн әсерінен күрт ерекшеленеді.