Кіріспе

1-ғасырдағы христиан әулиесі және епископы, Киелі кітаптағы тұлға.

Онесим (Ὀνήσιμος (Onēsimos), "пайдалы" деген мағынада; католик дәстүрі бойынша шамамен 68 жылы қайтыс болған), сондай-ақ Византиялық Онесим және Шығыс православие шіркеуінде қасиетті апостол Онесим деп те аталады. Ол Колоссілік Филемонның құлы болған, Филемон христиан дінін ұстанған адам еді. Ол Антиохиялық Игнатийдың (шамамен 107 жылы қайтыс болған) Ефестегі епископ ретінде атаған Онесиммен де бір адам болуы мүмкін, бұл Онесимнің өлімін 95 жылға жақындатады. Егер осылай болса, Онесим құлдан бауырласқа, содан кейін епископқа дейін өрлеген.

Жазбаларда

"Онесим" есімі Жаңа өсиеттегі екі хатта кездеседі – Колоссайлықтарға 4-тарауда және Филемонға. Колоссайлықтарға 4:9-да осы есімді адам Тихикпен бірге Колоссадағы христиандарды көруге бара жатқан христиан ретінде таныстырылады; осы контексте оның жайлы басқа ештеңе айтылмайды. Ол Филемонға жазылған хаттағы босатылған Онесим болуы мүмкін. Филемонға арналған хатты апостол Павел Филемонға қашып кеткен құл Онесим туралы жазған. Кейбір ғалымдар Онесимнің құл ретінде танылуын шүбһалануда. Онесим Павел тұтқынға алынған жерге (әдетте Римге немесе Кесарияға) қылмыс жасады деген айыппен жазадан қашу үшін келген. Павелден Інжілді естігеннен кейін Онесим христиан дініне көшкен. Павел бұрын Филемонды христиандыққа өткізген еді, ол екеуін татуластыруға тырысып, бүгінде Жаңа өсиетте сақталған Филемонға хат жазды. Хаттың бір бөлігі мынадай:

Дәстүр бойынша

Жозеф Фицмайер сияқты билік өкілдері бұл мәселеге күмән келтірсе де, бұл Онесимнің апостолдар тарапынан епископқа бекітілген, Тимофейден кейін Ефестегі епископтық таққа отырған адам болуы мүмкін. Онесим Рим императоры Домицианның тұсында немесе Траянның қудалау кезінде Римде түрмеде отырды. Ол таспен ұрып өлтірілген болуы мүмкін (кейбір дереккөздер оның басы кесілгенін айтады). Дегенмен, Домициан 81 жылдан 96 жылға дейін билік еткен, ал Траянның билігі 117 жылға дейін жалғасқандықтан, Онесимнің өлімі жоғарыда айтылғандай 68 жылы емес, осы жылдардың ішінде болған болуы керек.

Құрмет

Көптеген христиан діндері Онесимді қасиетті деп есептейді. Лютеран шіркеуінің Миссури Синоды оны және Филемонды 15 ақпанда еске алады. Шығыс шіркеулері Онесимді 15 ақпанда еске алады. Батыс шіркеулері дәстүрлі түрде 16 ақпанда Онесимді еске алады. Бірақ 2004 жылғы Римдік мартирологияда Онесим 15 ақпан күні тізілген. Онда ол "қамауда отырғанда апостол Пауыл Мәсіх иманға қабылдаған, қашып кеткен құл, Пауыл оны өзінің ұлындай санап, Филемонға жазған хатында Онесимнің қожайыны ретінде айтқан" деп сипатталған.