Кіріспе
Фаллопия түтіктерін хирургиялық түрде кесу, алып тастау немесе бітеу жасау.
Кейде, BRCA1 және BRCA2 сияқты жұмыртқалық және фаллопия түтіктерінің қатерлі ісігіне қаупін арттыратын гендердегі мутацияларды тасымалдаушы екені белгілі пациенттерге де түтіктерді байлау процедуралары жасалуы мүмкін. Осындай пациенттер үшін жасалатын процедура әлі де сүйексіздікке (стерилизацияға) әкеледі, бірақ бала тудыруын аяқтаған, сонымен қатар аналық бездерін алып тастаған немесе алып тастамаған пациенттердің арасында осы процедураға басымдық беріледі.
Жоғары тиімділік
Әйелдерді стерильдеудің көптеген әдістері жүктіліктің алдын алуда 99% немесе одан да жоғары тиімділікке ие. Бұл көрсеткіштер ұзақ әрекет ететін қайтымды контрацептивтердің, мысалы, жатыр ішіндегі құрылғылар мен контрацептивтік имплантаттардың тиімділігімен шамалас, бірақ еркектердегі вазэктомия арқылы жүзеге асырылатын тұрақты стерилизациядан сәл төмен.
Гормоналды дәрі-дәрмектерді қабылдаудан аулақ болу
Әйелдерге арналған көптеген контрацепция түрлері прогестерон және/немесе эстрогендерді пайдалану арқылы менструалдық циклды тоқтатуға негізделген. Егер пациенттер жеке медициналық қарсы көрсетімдері болса, мысалы, емшек рагы, қабылдауға болмайтын жағымсыз әсерлер немесе жеке таңдаулары себепті гормонды препараттарды қабылдағысы келмесе, түтікшелерді байлау гормондарды қолданбайтын, өте тиімді контрацепция құралы болып табылады.
Жазылмалы белдік аурулары қаупін төмендету
Екі құыс түтіктің жабылуы немесе алынып тасталуы, жыныстық жолмен берілетін инфекцияның кіндік қуысынан іш қуысына өрбу мүмкіндігін азайтады, соның салдарынан кіші кезеңнің қабыну ауруы (КҚА) немесе құыс-жұмыртқа безінің іріңді қабынуы туындауы мүмкін.
Хирургиялық операция мен анестезияға байланысты қауіптер
Көптеген түтікшелерді байлау процедуралары іш қуысына іш қабырғасындағы тіліктер арқылы кіруді қамтиды және қандай да бір анестезияны қажет етеді. Лапароскопиялық хирургияның негізгі асқынуларына қан құю қажеттілігі, инфекция, ашық хирургияға көшу немесе жоспарланбаған қосымша ірі хирургия жатады, ал анестезияның өзінен туындаған асқынуларға тыныс жетіспеуі және жүрек тоқтауы кіреді. Стерилизациядан өткен уақыттың ұзақтығы, стерилизация кезіндегі жас, сондай-ақ стерилизацияның кейбір әдістері сәтсіздік қаупін арттырады. Дегенмен, егер пациенттерде түтікшелерді байлаудан кейін жүктілік орын алса, олардың үлкен бөлігі жатыр сыртындағы жүктілік болады; түтікшелерді байлаудан кейін болатын жүктіліктердің шамамен үштен бірі жатыр сыртындағы жүктіліктерге жатады. Стерилизация кезінде үйленбеген пациенттер, европалық емес пациенттер, Medicaid сияқты мемлекеттік медициналық сақтандыруға ие пациенттер, немесе бала туғаннан кейін көп ұзамай стерилизациядан өткен пациенттерде бұл жағдай жиі кездеседі. Стерилизация кезінде балалардың саны өкініш сезімімен байланысты емес. Түтікшелерді байлау мен ерте менопауза арасында мықты байланыс бар екенін көрсететін деректер жоқ.
Жыныстық қызмет
Әйелдерде жыныстық функция стерилизациядан кейін стерилизацияланбаған әйелдермен салыстырғанда өзгермеген немесе жақсарған байқалады.
Гистерэктомия
Трубалардың бітелуіне байланысты операция жасаған науқастардың өмірінде гистерэктомиядан өту ықтималдығы, әйелдері вазектомия жасаған ер адамдарға қарағанда, төрт-бес есе артық екені анықталды.
Қарсы көрсетілімдер
Тұрақты сипатына байланысты, фаллопий түтікшелерін байлау болашақта бала көтеруді қалайтын немесе бала көтеру мүмкіндігін сақтап қалғысы келетін науқастарға қарсы көрсетіледі. Мұндай жағдайларда қайтымды контрацепция әдістері ұсынылады. Таңдалған әдіске байланысты науқасқа жергілікті, жалпы немесе омыртқа (аймақтық) анестезия жасалуы қажет. Бұл процедура жүктіліктің аяқталуынан кейін дереу, "босанғаннан кейінгі" немесе "босанғаннан кейінгі түтікшелерді байлау" ретінде, немесе жүктіліктің аяқталуынан кейін алты аптадан асса, "аралық түтікшелерді байлау" ретінде орындалуы мүмкін. Adiana жүйелері бұрын гистероскопиялық стерилизация үшін қолданылған, ал қазіргі зерттеулер жаңа гистероскопиялық тәсілдерді қарастырып жатыр.
Түбірлі ілмектерді байлау әдістері
Фаллопий түтіктерін алып тастау немесе бітеудің бірнеше әдісі бар, олардың кейбіреулері медициналық имплантаттар мен құрылғыларды қолданады.
Туберкулездің босанғаннан кейінгі байланысуы
Бұл әдіс босанғаннан кейін бірден жасалады, екі жатын түтігінің бір бөлігін немесе толығымен алып тастайды. Екі жақты жартылай сальпингектомияның ең көп қолданылатын әдістері – Померой және Паркленд процедуралары. Он жылдық жүктілік деңгейі 1000 процедураға шаққанда 7,5 жүктілікке бағаланады, ал жатыр сыртындағы жүктілік деңгейі 1000 процедураға шаққанда 1,5 жүктілікке бағаланады. Kaiser Permanente Northern California сияқты кейбір ірі медициналық жүйелер толық екі жақты сальпингектомияны әйелдерді стерильдеудің басым әдісі деп мойындады, ал Гинекологиялық онкология қоғамы және Американдық акушерлік-гинекологиялық колледжі (ACOG) сияқты кәсіби медициналық ұйымдар стерильдеу туралы кеңес беру кезінде сальпингектомияның артықшылықтарын талқылауды ұсынады. Теориялық тұрғыдан алғанда, толық екі жақты сальпингектомия 100 пайызға жуық тиімділікке ие болуы керек және жатын түтігінен тыс жүктілік қаупін жояды, бірақ бұл әдісті ескі әдістермен салыстыру үшін жоғары сапалы деректер жоқ.
Биполярлы қанның құюы
Бұл әдіс фаллопия түтігінің бөліктерін электр тогы арқылы күйдіруді қолданады, түтік кейіннен бөлінеді немесе бөлінбейді. Он жылдық жүктілік деңгейі 1000 процедураға шаққанда 6,3-тен 24,8-ге дейін жүктілікке дейін бағаланады, ал жатыр сыртындағы жүктілік деңгейі 1000 процедураға шаққанда 17,1-ге дейін бағаланады. Он жылдық жүктілік деңгейі 1000 процедураға шаққанда 36,5 жүктілікке дейін, ал жатыр сыртындағы жүктілік деңгейі 1000 процедураға шаққанда 8,5 жүктілікке дейін бағаланады. Он жылдық жүктілік деңгейі 1000 процедураға шаққанда 17,7 жүктілікке дейін, ал жатыр сыртындағы жүктілік деңгейі 1000 процедураға шаққанда 8,5 жүктілікке дейін бағаланады.
Учида түтіктерінің байлануы
Бұл әдіс ұрық түтігін оны жабатын байланыстырушы тінден (серозадан) бөліп, екі лигатура қойып, түтіктің бір бөлігін алып тастауды, содан кейін жатырға жақын ұрық түтігінің ұшын сероза астына жабуды қамтиды. Доктор Учида 20 000 процедураның бірінің де сәтсіз аяқталмағанын хабарлады.
Құбырларды арқандастыру
Бұл әдіс гистероскопиялық тәсілмен фаллопия түтіктерін екі кішкентай металл және талшықты спиральдерді фаллопия тесіктері арқылы енгізу арқылы жапты. Енгізілгеннен кейін, спиральдердің айналасында жақындық тіні пайда болып, фаллопия түтіктерін бітеп, сперматозоидтардың жұмыртқаға жетіп кетуіне тосқауыл қояды. Ол 2019 жылы және 2012 жылы АҚШ нарығынан алынып тасталды.
Түтікті байлаудан кейін кері немесе ин витро ұрықтандыру
Барлық түтікшелерді байлау процедуралары тұрақты болып саналады және олар сенімді түрде қайтарылатын контрацепцияның түрлері емес. Егер болашақта жүкті болуды қаласа, науқастарға стерилизация процедураларының орнына тиімді, бірақ қайтарылатын контрацепция түрлері ұсынылуы керек. Мысалы, ішек ішілік құрылғылар (ВМС). Дегенмен, әйелдер стерилизациясынан кейін жүктілікке ұмтылса, екі мүмкіндік бар. Түтікшелерді қайта жалғау – түтікшелерді байлау процедурасынан кейін түтікшелерді қалпына келтіруге арналған микрохирургияның бір түрі. Қайта жалғау операциясынан кейін жүктіліктің табысты болу көрсеткіші қолданылған стерилизация әдісіне байланысты 42-69% құрайды. Балама ретінде, ішкі ұрықтану (IVF) фаллопий түтіктері болмаған немесе бітелген науқастарға жүктілікті сәтті көтеруге мүмкіндік береді. Түтікшелерді қайта жалғауға тырысу немесе бірден ЭКО процедурасына көшу шешімі науқастың жеке жағдайларына, соның ішінде түтікшелерді қайта жалғау операциясының табысқа жету ықтималдығына және науқастың жасына байланысты.
Қалпына келтіру және оңалту
Лапароскопиялық әдістердің көпшілігі амбулаториялық операциялар болып табылады және бір түнге ауруханаға жатқызуды қажет етпейді. Пациенттерге операциядан кейін аздап сырқану күтілетіні, бірақ 1-2 күннен кейін күнделікті іс-әрекеттерді орындауға дайын болатындары туралы кеңес беріледі. Босанғаннан кейін түтіктерді байлаған пациенттердің ауруханадан шығуына кешігу болмайды, ал қалпына келу қалыпты босанғаннан кейінгі қалпына келуден ерекшеленбейді.
Тарих
Қазіргі заманғы әйелдерді стерилизациялаудың алғашқы процедурасын 1880 жылы АҚШ-тың Огайо штатындағы Толедо қаласындағы дәрігер Сэмюэл Лунгрен жасаған. Гистероскопиялық түтікшелік лигацияны кейін Микулиц Радецки және Фрейнд әзірледі. Адам құқықтарының бұзылуының осы тарихын ескере отырып, АҚШ-тың қазіргі стерилизация саясаты Medicaid алушылары үшін түтікше стерилизациясына міндетті күту мерзімін қарастырады. Жеке медициналық сақтандыруы бар азаматтар үшін мұндай күту мерзімі талап етілмейді, бұл төмен кірісті әйелдердің түтікше стерилизациясына қол жеткізуін таңдап шектеуге алып келеді.
Ауру таралуы
Дүниежүзінде некеде тұратын немесе бірлесіп өмір сүретін әйелдердің 64%-ы контрацепцияның қандай да бір түрін қолданады, олардың шамамен үштен бірі (барлық әйелдердің 19%-ы) әйелдерді стерилизациялауды контрацепция ретінде пайдаланады, бұл оны әлемдегі ең көп таралған контрацепциялық әдіс етеді. Әйелдерді стерилизациялауды қолданатын әйелдердің үлесі әлемнің әртүрлі аймақтарында айтарлықтай өзгеше. Азия, Латын Америкасы және Кариб аймағы, Солтүстік Америка, Океания және Батыс Еуропаның таңдалған елдерінде стерилизация деңгейі көбінесе 40%-дан жоғары; Африка, Таяу Шығыс және Шығыс Еуропаның кейбір бөліктерінде бұл көрсеткіш айтарлықтай төмен, кейде 2%-дан да аз. Дүниежүзінде шамамен 180 миллион әйел хирургиялық стерилизациядан өткен, ал шамамен 42,5 миллион еркекке вазэктомия жасалған. АҚШ-та 8,2 миллионнан астам әйел түтікшелерді байлауды негізгі контрацепция түрі ретінде қолданады, ал АҚШ-та жыл сайын шамамен 643 000 әйелді стерилизациялау процедурасы жүргізіледі.