Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Матео Мария Боярдо (/US//b//ɔɪ/'/ɑːr//d//oʊ//, //b//oʊ/'/j//ɑːr//d//oʊ/, matˈtɛːo maˈriːa boˈjardo; 1440 жылдың 19/20 желтоқсаны – 1494 жыл) – итальяндық Ренессанс кезеңінің ақыны, ең белгілі шығармасы – «Орландо иннамората» поэмасы.
Matteo Maria Boiardo (/US//b//ɔɪ/'/ɑːr//d//oʊ//, //b//oʊ/'/j//ɑːr//d//oʊ/, matˈtɛːo maˈriːa boˈjardo; 144019/20 December 1494) was an Italian Renaissance poet, best known for his epic poem Orlando innamorato.
Ерте өмір
Боярдо 1440 жылы Скандианода (қазіргі Реджио-Эмилия провинциясы) немесе оның жанында дүниеге келді; Джованни ди Фелтрино мен Люция Строццидің ұлы, ол ақсүйек тегінен шыққан, Скандиано графы атағын алып, Аркето, Касалгранде, Гессо және Торричелланы билеу құқығына ие болды. Боярдо – дарынды және білімді сарай адамының көрнекті үлгісі, оның жүрегі қайратты, ал гуманистік білімі терең болды. Ол жас кезінде Феррара университетіне қабылданды, онда грек және латын тілдерін, тіпті шығыс тілдерін де жақсы меңгерді. Содан кейін философия және құқық ғылымдарының докторы атанды.
Boiardo was born in 1440, at or near, Scandiano (today's province of Reggio Emilia); the son of Giovanni di Feltrino and Lucia Strozzi, he was of noble lineage, ranking as Count of Scandiano, with seignorial power over Arceto, Casalgrande, Gesso, and Torricella. Boiardo was an ideal example of a gifted and accomplished courtier, possessing both a gallant heart and deep humanistic learning. At an early age he entered the University of Ferrara, where he acquired a good knowledge of Greek and Latin, and even of the Oriental languages. He was in due time admitted doctor in philosophy and in law.
Мансап
Новеллара графының қызы Таддеа Гонзагаға (1472) үйленгенге дейін, ол Феррара герцогы Борсо д’Эстеден көптеген игіліктер көрді, Фредерик III-ті (1469) қарсы алу үшін жіберілді, содан кейін Борсоның сүйемелдемесімен Папа Павел II-ге (1471) сапар жасады. 1473 жылы ол Фердинанд I-нің қызы Арагондық Элеонораны күйеуі Эрколамен Феррарада кездесуге аттанған салтанатты топқа қосылды. Бес жыл өткен соң Боярдо Реджо губернаторы болып тағайындалды және өмірінің соңына дейін осы қызметін табыспен атқарды, тек қысқа ғана уақытқа (1481–86) Модена губернаторы болып қызмет етті.
Up to the year of his marriage to Taddea Gonzaga, the daughter of the Count of Novellara (1472), he had received many marks of favour from Borso d'Este, Duke of Ferrara, having been sent to meet Frederick III (1469), and afterwards visiting Pope Paul II (1471) in the train of Borso. In 1473 he joined the retinue which escorted Eleonora of Aragon, the daughter of Ferdinand I, to meet her spouse, Ercole, at Ferrara. Five years later Boiardo was invested with the governorship of Reggio, an office which he filled with noted success till his death, except for a brief interval (1481–86) when he was governor of Modena.
Жазу
Боярдо жастық шағында Петрарканың махаббат өлеңдерін сәтті еліктеуші болған. Одан кейін "Тағдыр империясы", Непос, Апулей, Геродот, Ксенофонт сияқты авторлардың шығармаларын бейімдеулер, сондай-ақ оның "Эклогтары" жазылды. Бұдан соң 1487 жылғы "Иль Тимон" комедиясы пайда болды. Дегенмен, ол ең әйгілісі – ерлік және романтикалық поэмасы "Орландо иннаморатто" (Британ энциклопедиясының он бірінші басылымы Орландо туралы бірнеше басылымда егжей-тегжейлі талқылайды). 1499 жылғы "Райм" атты тағы бір туындысы ағылшын-итальян кітапханашысы Антонио Паницци 1835 жылы жариялағанға дейін ұмытылған еді. Боярдоның барлық дерлік шығармалары, әсіресе "Орландо иннаморатто", Герцог Эрколь мен оның сарайының ойын-сауығы үшін жазылған, бірақ оның қабырғаларында тудырылмаған. Оның әдеті Скандианоға немесе өзге де иеліктеріне шегініп, өзін шығармашылыққа бергені болды. Тарихшылар оның поэмасының сипаттамаларына өзінің шатосының әдемі айналасын қосып, Мандрикардо, Градассе, Сакрипант, Аграмант сияқты батырларының көптеген есімдерінің оның шаруаларының есімдері болғанын, ал олардың қарапайымдылығы сарациндерге лайықты деп оған сезім бергенін айтады.
In his youth Boiardo had been a successful imitator of Petrarch's love poems. More serious attempts followed with the Istoria Imperiale, some adaptations of Nepos, Apuleius, Herodotus, Xenophon, etc., and his Eclogues. These were followed by a comedy, Il Timone (1487?). He is best remembered, however, for his grandiose poem of chivalry and romance Orlando innamorato (the Encyclopædia Britannica Eleventh Edition provides a detailed discussion of Orlando in its several editions). Rime, another work from 1499, was largely forgotten until the English Italian librarian Antonio Panizzi published it in 1835. Almost all Boiardo's works, and especially the Orlando innamorato, were composed for the amusement of Duke Ercole and his court, though not written within its precincts. His practice, it is said, was to retire to Scandiano or some other of his estates, and there to devote himself to composition, and historians state that he took care to insert in the descriptions of his poem those of the agreeable environs of his château, and that the greater part of the names of his heroes, as Mandricardo, Gradasse, Sacripant, Agramant and others, were merely the names of some of his peasants, which, from their uncouthness, appeared to him proper to be given to Saracen warriors.
Таро
Боярдоның өзі жасаған, ерекше Таро (Тароки) ойыны туралы өлеңді қашан жазғаны белгісіз. Бұл 15 ғасырдағы Тароны зерттеулер үшін маңызды және Тароның қашан дамығанын анықтауға қатысты мәселе. Өлең бойынша жасалған карталар жиынтығы (Боярдоның қайтыс болуынан кейін, шамасы, көп ұзамай) ішінара сақталған.
It is uncertain when Boiardo wrote a poem about a self composed, unusual Tarot game (Tarocchi), which is of relevance to Tarot research of the 15th century and the question of when Tarot developed. A deck, which was produced according to the poem (probably shortly after Boiardo's death), has partially survived.