Кіріспе

Гимнастика мен хатха-йогадағы қолмен тепе-теңдік позысы

Қолмен тұру – қолдардың көмегімен денені тұрақты, төңкерілген тік күйде ұстау. Базалық қолмен тұру кезінде дене толық бойына созылып, қолдар мен аяқтар толығымен түзу болады, қолдар иықтың еніне жуық арақашықтықта, ал аяқтар біріктірілген күйде болады. Қолмен тұрудың көптеген түрлері бар, олардың барлығы орындаушыдан жеткілікті тепе-теңдік пен жоғарғы дене күшін талап етеді.

Кинематика

Қол тұрып тұру кезінде білек иілгіш бұлшықтар, сондай-ақ алдыңғы дельтоид, үлкен кеуде бұлшықтары, кең еңір бұлшықтары, бицепс, және төмен түсетін трапеция бұлшықтары жұмыс істейді. Бұл жаттығу бұлшық еттер мен буындарға қатысты үлкен талаптар қояды. 2017 жылғы зерттеуге сәйкес, қолмен тепе-теңдік сақтаушылардың көпшілігі қол тұрып тұрғанда тепе-теңдікті сақтау үшін білек қозғалыстарын пайдаланады. Тағы бір зерттеуде, қолмен тепе-теңдік сақтаушылардың, сонымен қатар тәжірибелі гимнасттардың, гимнастиканың орта деңгейіндегілерге қарағанда жақсы үйлесімді екені анықталды. Кәсіби деңгейдегілер қол тұру позысын түзету кезінде масса орталығын өзгерту үшін қысым орталығын аз өзгертеді. Күш-қуатты қажет ететін қол тұру қозғалыстарының ішінде баспа қол тұру және қол тұрып итеру жатады.

Қолмен тұрып жұмыс істейтін қызмет түрлері

Қолмен тұру акро-би, жанкүйерлер биі, цирк, йога, капоэйра, калистеника және гимнастика сияқты көптеген спорттық іс-шараларда кездеседі. Гимнастика құралдарының әрқайсысында қолмен тұрудың әлдебір түрі орындалады, ал көптеген акробатикалық элементтер орындалу барысында қолмен тұру позысынан өтеді. Брейк-бишілер қолмен тұрып, түрлі қимылдар мен аяқ соққыларын жасайды. Армстандты суға секіру – платформадан суға секіру спортының бір түрі, ол қолмен тұру позысынан басталады. Суда жүзушілер көбінесе қолмен тұрып, бастары, қолдары мен денелері су астында, ал аяқтары мен таяқтары су бетінен жоғары көтеріліп, түрлі ойындар мен жарыстар өткізеді, жеңімпаз ең ұзақ уақыт су астында қолмен тұра білген адам болады. Қолмен тұру түрліше аталады. Қазіргі заманғы йогада бұл позы "Адхо Мукха Врикшасана" деп аталады, ал капоэйрада – "бананейра".

Йога

Қазіргі заманғы йогада жаттығу ретінде қолға тіреліп тұру кері позалардың қатарына жатады; ол Адо Мукха Врикшасана, Төмен қарап тұрған ағаш позасы деп аталады. 18-ші және 19-шы ғасырлардағы дәстүрлі хатха-йогадағы «Вьяямадипике» оны «екінші гардам» деп, ал «Шритаттванидхи» мұрынды жерге тигізуді қамтитын тізбекте қолға тіреліп тұруды қолданады; «Хатхабхьясападдхати» оны Сиенасана деп атайды, яғни бүркіт позасы.