Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американың жергілікті халқы
Indigenous people of America
Уматилла – сахаптин тілінде сөйлейтін американдық жергілікті тайпа. Олар дәстүрлі түрде АҚШ-тың солтүстік-батысындағы Колумбия платосы аймағында, Уматилла және Колумбия өзендері бойында қоныстанған. Уматилла халқы Imatalamłáma деп аталады, ал Уматилла адамы Imatalamłá деп аталады (орфографиялық ł дыбысы IPA /ɬ/ ретінде беріледі). Кейбір дереккөздерде Уматилла атауы imatilám hlama сөзінен шыққан делінеді: hlama – «әлдебір жерде тұратындар» немесе «халық» деген мағынаны білдіреді. imatilám сөзінің мағынасы туралы пікірталас жалғасуда, бірақ ол Колумбия өзеніндегі аралға сілтеме жасайды деседі. Б. Ригсби және Н. Руд Уматилла өзенінің құйылысында орналасқан ímatalam ауылын, онда осы тілде сөйленгенін айтады. Нез Персе тайпасы Уматилла халқын hiyówatalampoo деп атайды (Aoki, 1994:171).
The Umatilla are a Sahaptin speaking Native American tribe who traditionally inhabited the Columbia Plateau region of the northwestern United States, along the Umatilla and Columbia rivers. The Umatilla people are called Imatalamłáma, a Umatilla person is called Imatalamłá (with orthographic ł representing IPA /ɬ/). Some sources say that Umatilla is derived from imatilám hlama: hlama means 'those living at' or 'people of' and there is an ongoing debate about the meaning of imatilám, but it is said to be an island in the Columbia River. B. Rigsby and N. Rude mention the village of ímatalam that was situated at the mouth of the Umatilla River and where the language was spoken. The Nez Perce refer to the Umatilla people as hiyówatalampoo (Aoki (1994:171)).
Ерте дамуы
Уматилла ұлты батыста Тенино (Tinaynuɫáma "Тинайн халқы") және солтүстікте Колумбия өзенінен ар жағында Кликкитакс (X̣ʷáłx̣ʷayłáma "Дала халқы") тайпаларымен шектеседі. Олардың солтүстік шекарасында Палуза, Васко Уишрам (Wasq̓ułáma "Васк̓у халқы"; Wɨ́šx̣amma "Wɨ́šx̣aa/Wɨ́šx̣am (Найзашабақ) халқы") тайпалары да болды, резервациялардағы аумақтық шектеулерге келісім жасау шарты бойынша.
The Umatilla nation was bordered by the Teninos (Tinaynuɫáma "People of Tináynu") to the West and the Klickitats (X̣ʷáłx̣ʷayłáma "Prairie People") to north, across the Columbia River. Also by their northern border were the Palouse, Wasco Wishrams (Wasq̓ułáma "People of Wasq̓ú"; Wɨ́šx̣amma "People of Wɨ́šx̣aa/Wɨ́šx̣am (Spearfish)"). in exchange for territorial set asides on reservations.
Резервтеу мерзімі
Бүгінде Уматилла тайпасы жерді және үкіметтік құрылымды Кайузе және Уолла-Валла тайпаларымен бөліседі, олар федералды түрде танылған Уматилла үнді резервациясының Біріккен тайпаларының құрамына кіреді. Олардың резервациясы Орегон штатының Пендлтон қаласы мен Көк таулар маңында орналасқан. Көптеген жерлер мен географиялық нысандар осы тайпаның атымен аталыпты, мысалы, Уматилла өзені, Уматилла округі, Флорида штатындағы Уматилла қаласы және Уматилла ұлттық орман паркі. Джон Дей бөгетінің артындағы Колумбия өзеніндегі су қоймасы Уматилла көлі деп аталады.
Today the Umatilla share land and a governmental structure with the Cayuse and the Walla Walla tribes as part of the federally recognized Confederated Tribes of the Umatilla Indian Reservation. Their reservation is located near Pendleton, Oregon and the Blue Mountains. A number of places and geographic features have been named after the tribe, such as the Umatilla River, Umatilla County, the town of Umatilla, Florida, and Umatilla National Forest. The impoundment of the Columbia River behind the John Day Dam is called Lake Umatilla.