Кіріспе

Шығыс Карелия қарсылық қозғалысы

Орман партизандары – 1921 жылдың 14 қазанында ресми түрде құрылған Шығыс Карелия қарсылық қозғалысы. Шығыс Карелия көтерілісі кезінде, Болшевиктік Ресейге қарсы Карелия және Финляндия қарсылық қозғалысы ретінде, барлығы шамамен 3000 орман партизаны болды. Олардың мақсаты – Ресейден тәуелсіз Шығыс Карелия мемлекетін құру, ал кейде Финляндиямен бірігу немесе ынтымақтастық орнату болатын. Орман партизандарының көп бөлігі Ақ Карелия, Репола және Порайярви, сондай-ақ Олонец Карелиясынан шыққан.

Шығу тегі

1921 жылдың соңында, финдер мен орыстар арасындағы Тарту бейбіт шарты қол қойылғаннан кейін, Карелия тәуелсіздігіне қолдау көрсетуден фин үкіметінің ресми бас тартуына байланысты, Шығыс Карелияда большевиктерге қарсы күресу үшін рота көлеміндегі жасақтар құрыла бастады. Бұл жасақтар 1921 жылдың 14 қазанында Карелияның түкпір-түкпірінен келген 200-ге жуық өкілдердің кездесуінен кейін Шығыс Карелия Орман партизан полкіне біріктірілді. Сол кездесуде Укки Väinämöinen Карелия ұлтшылдығының көрнекті қолдаушысы және жетекші тұлғасы болғандықтан, Орман партизандарының рухани жетекшісі болып тағайындалды. Ол сонымен қатар Шығыс Карелия Орман партизан полкінде қолбасшылық лауазымда да болды, ал (әскери лақабы: Ilmarinen) Орман партизандарының бас қолбасшысы болып сайланды.

Құрылымы

Орман партизандарының саяси органы Карелия біріккен үкіметі болды. Шығыс Карелияның сыртқы істерімен айналысып, негізінен Финляндия, АҚШ, Эстония және Польша сияқты Батыс елдерінен көмек және қолдау сұраған орган Карелия Сыртқы істер комиссиясы деп аталды. Орман партизандары үш жеке құрамдық бөлімге бөлінді, олар тиісінше: Шығыс Карелия Орман партизандық полкі, Вена полкі және Репола батальоны деп аталды.

Жеңіс пен жеңістер

1921 жылы 11 желтоқсанда Репола батальоны шабуылға өтіп, Реполаны басып алып, большевиктік ресейліктерді шегінуге мәжбүрледі. Орман партизандары олардың ізінен тығыз қуып, 1921 жылы 15 желтоқсанда жауды тұтқынға алды, ал қуғын-сүргін белгілі бір жерге дейін жалғасты, онда большевиктер қоршалып, ауыр үлкен шығынға ұшырады. Орман партизандары қолданған қуғын тактикасы тиімді болды, олар Большевиктермен шайқасуға мәжбүр болғанға дейін және , Рождество түнінде Порайярвиді Шығыс карельдіктер үшін басып алғанға дейін. Орман партизандары большевиктерден ең көп аумақты басып алған кезде шамамен 60 000 шаршы километр жерді жаулап алды, сондай-ақ Карелияның ауылдық аймақтарында карелдік ұлтшылдық пен панфиннизмнің үлкен қолдауына ие болды. Қызыл Армия 5 қарашада Орман партизандарына қарсы қарсы шабуыл бастады, ол ауылға қарай бағытталды. Орман партизандары жаңалықты естігеннен кейін қорғаныс позицияларын құрып, Үскеладағы мұзды көл үстінен келе жатқан Қызыл Армия тобына оқ ашты. Орман партизандары алғашқы ірі шайқаста большевиктерді жеңіске жеткізді.

Орман партизандарының шегінуі және таралуы

1922 жылғы 22 қаңтарда большевиктер Көксоалмиге қарай қозғалып, Орман партизандарына қарсы толыққанды қарсы шабуылға көшті. Орман партизандары мен большевиктер арасындағы шайқас аса қатал болды, екі тарап та ауыр қатысуларға ұшырады. Орман партизандары ауылды қорғауға бар болғаны 800 шамасында ғана сарбазға ие болды және олар большевиктермен қоршауға алынған еді. Карелиялық Орман партизандары жаудың қоршауындағы тар жарық арқылы шегінді. Виена полкі Оуланга ротасының көмегімен Сохьянанвиртада қайта ұйымдастырылды, 26 қаңтарда олар большевиктермен кездесіп, тоңған өзен арқылы шайқас болды. Орман партизандары келесі күнге дейін большевиктердің күштерін тойтарды, содан кейін тағы бір рет шегінді, бұл жолы 1922 жылғы 5 ақпанда олар большевиктермен қорғаныс шайқасына түсті. Адам күшіндегі Қызыл Армияның айқын басымдығы мен Орман партизандарының оқ-дәрі мен азық-түлік жетіспеуіне байланысты олар фин-орыс шекарасы арқылы Каинуға шегінуге мәжбүр болды.