Кіріспе

Психикалық денсаулықты жақсарту үшін театр техникаларын пайдалану. Драматерапия – жеке тұлғаның өсуіне көмектесу және психикалық денсаулықты нығайту мақсатымен театр техникаларын қолдану. Драматерапия ауруханалар, мектептер, психикалық денсаулық орталықтары, түрмелер және кәсіпорындар сияқты әртүрлі орталарда қолданылады. Драматерапия, шығармашылық өнер терапиясының бір саласы ретінде, көптеген түрде кездеседі және жеке адамдармен, жұбайлармен, отбасылармен және түрлі топтармен жұмыс істеуге мүмкіндік береді.

Негізгі процестер

Фил Джонс өзінің "Драма терапия ретінде, театр – өмір ретінде" атты кітабында драма терапиясының негізінде тоғыз маңызды процесс тұрғанын жазды. Оларға проективті идентификация және драмалық қашықтық кіреді. Проективті идентификация – бұл адамның өзге біреудің өзіне қол жеткізе алмайтын сезімдерін сезіну процесі. Драмалық қашықтық – эмоциялық және психологиялық проблемаларды метафора арқылы жеңілдете түсіну мүмкіндігін білдіреді. Клиент метафора арқылы осы проблемаларға қашықтықтан қарайды, бұл оларды көтеруді жеңілдетеді.

Драмалық терапевт болу

АҚШ және Канадада басқарушы орган – RDT (тіркелген драма терапевті) куәлігінің талаптарын белгілейтін және MA деңгейіндегі бағдарламаларды аккредиттеумен, сондай-ақ баламалы оқу жолының нұсқауларын ұсынатын Солтүстік Америкалық драма терапиясы қауымдастығы (NADTA). Солтүстік Америкада тіркелген драма терапевтінің магистр дәрежесі драма терапиясының ұлттық қауымдастығы аккредиттеген бес мекеменің бірінен болуы керек: Вашингтондағы Сиэтл қаласындағы Антиохия университеті; Массачусетс штатындағы Кембридж қаласындағы Лесли университеті; Нью-Йорк штатындағы Нью-Йорк қаласындағы NYU Steinhardt; Калифорния штатындағы Сан-Франциско қаласындағы Интегралды зерттеулер институты (CIIS) және Канаданың Квебек провинциясындағы Монреаль қаласындағы Конкордия университеті. Осы салада магистр дәрежесі бар адамдар «Баламалы жолмен оқыту» арқылы драма терапевті ретінде тіркелуге құқылы, ол аспирантура курстарынан және аттестатталған оқытушының қадағалауымен жүзеге асырылатын тағылымдамадан тұрады. Нидерландыда 4 жылдық толық және жартылай штатты (voltijd және deeltijd) драма терапиясы бакалаврлік біліктілігі бар. Бағдарламаны ұсынатын мекемелер: Арнем және Нимеген (HAN) қолданбалы ғылымдар университетінің Hogeschool, Hogeschool Zuyd және Stenden Hogeschool. Нидерландының кәсіби ұйымы – NvDt, яғни Нидерланд драма терапиясы қауымдастығы (Nederlandse Vereniging voor Dramatherapie). Ұлыбританияда драма терапевтінің мемлекеттік реттеушісі HCPC, ал кәсіби ұйымы – Британ драма терапевтері қауымдастығы (BADth). Қазіргі уақытта Ұлыбританияда драма терапиясы бойынша төрт аспирантуралық курс бар, олар Денсаулық сақтау кеңесінің мақұлдауымен, Британ драма терапевтері қауымдастығының аккредиттеуімен және Денсаулық сақтау министрлігінің тануымен біліктілікке әкеледі. Бұл курстар Рохэмптон университетінде, Дерби университетінде, Орталық сөйлеу және драма мектебінде және Англия Раскин университетінде ұсынылады. Қытайда драма терапиясы дамып келе жатқан сала. Ол алғаш рет 2013 жылы Қытайға енгізілді. Соңғы кезде Apollo, Xinyishe сияқты бірнеше ұйым осы салада жұмыс істеп жатыр. Гонконг драма терапевтері қауымдастығы 2009 жылы құрылды. Президент – Эдди Ю, вице-президент – Аделина Чан, ал құрылтайшы мүшелері – Дороти Вонг және Кевин Ма. Қауымдастықтың мақсаты – Гонконгтағы драма терапевтінің кәсіби дамуын ілгерілету. Көптеген университеттер драма терапиясы бойынша магистрлік бағдарламаға түсу үшін белгілі пәндерді аяқтауды ұсынады. Осы пәндердің кейбіреулері: драма, психология немесе басқа да тиісті мамандықтар.

Іс жүзінде

Драма терапиясы саласы техникалар мен процедуралар тұрғысынан әртүрлі болуы мүмкін. Дегенмен, ортақ белгілері бар. Драма терапиясының негізінде рөл және оқиға элементтері жатыр. Драма терапиясына қатысушылар оқиғаны айту немесе рөл атқару арқылы кейіпкердің және өздерінің жаңа көзқарасын қабылдайды. Тағы бір маңызды элемент – орын, яғни актерлік өнердің орын алатын жері. Драма терапиясының басқа да құрамдас бөліктеріне ритуал, қақтығыс, қарсылық, спонтандылық, қашықтық және катарсис кіреді. Драма терапиясы адамның сезімдері мен мінез-құлқына жарық түсіруге, сондай-ақ күресіп жатқан кедергілерді жеңудің жолдарын үйренуге көмектеседі. Клайв Баркер мұны «өз психикалық кеңістігіміздегі саяхат» деп атаған. Адам белгілі бір рөлдерді ойнау арқылы жеке түсінігін арттырып, шектеулерден құтылуға үміттенеді. Бұл процесс өте пайдалы болғанымен, қиынға соғуы мүмкін. Нәтижелер мен даму баяу болуы мүмкін, ал қатысушылар процеске қарсылық танытуы мүмкін. Драма терапиясы жеке түрде де жүргізілуі мүмкін, бірақ көбінесе топтарда немесе қоғамдық ортада қолданылады. Топтарға бір мезгілде жүздеген адам қатысуы мүмкін, бірақ әдетте мекемелерде алтыдан онға дейін адамнан тұрады. Кеңес берудің бір түрі ретінде драма терапиясы көбінесе жеке және жанкүйерлерді қамтымайды. Бұл ереженің ерекшелігі – терапиялық театр, ол қолданбалы драма техникаларын драма терапиясымен үйлестіреді. Терапиялық театр – бұл таңдалған көрерменге арналған топтың өнері, оны белгілі бір дәрежеде көпшілікке таныстырады.