Кіріспе
Біздің заманымыздан бұрынғы VI ғасырдың пифагорлық философы Теоно (/θ//i/'/æ//n//oʊ/; Θεανώ) болған. Ол Пифагордың әйелі немесе шәкірті деп есептелген, алайда басқалар оны Бронтиннің әйелі деп санайды. Оның туған жері және әкесінің кім екені де белгісіз. Көне заманда оған көптеген пифагорлық жазбалар, соның ішінде хаттар мен философиялық трактаттардың шағын бөліктері жатқызылған, бірақ қазіргі ғалымдар оларды бәрін жалған деп санайды.
Theano (/θ//i/'/æ//n//oʊ/; Θεανώ) was a 6th century BC Pythagorean philosopher. She has been called the wife or student of Pythagoras, although others see her as the wife of Brontinus. Her place of birth and the identity of her father is uncertain as well. Many Pythagorean writings were attributed to her in antiquity, including some letters and a few fragments from philosophical treatises, although these are all regarded as spurious by modern scholars.
Өмір
Теононың өмірі туралы көп мәлімет жоқ, және көне деректердегі оның өміріне қатысты аз ғана мәліметтер өзара қайшылыққа толы. Порфирийдің сөзіне сенсек, ол Крит аралында дүниеге келген және Питонакстың қызы болған. Ямблихтың келтіруімен, Таранттық Аристоксеннің каталогында ол Бронтиннің әйелі және Магна Грекиядағы Метапонт қаласынан екендігі айтылады. Ал Диоген Лаэрций Гермезианакстан жеткен дәстүр бойынша, Теоно Кротон қаласынан шыққан, Бронтиннің қызы, Пифагорға үйленген, содан кейін Пифагор қайтыс болғаннан соң оның мектебін басқарған.
Жазбалар
Көне дәуірде көптеген жазбалар Теаноға жатқызылды. Суда оның еңбектеріне «Пифагорлық афоризмдер», «Әйелдерге кеңес», «Пифагор туралы», «Жақсылық туралы» және «Философиялық түсіндірмелер» деген атаулар берілген, бірақ олар сақталмаған. Бұған қоса, «Құдайға сыйынғандық туралы» деген шығармадан алынған қысқаша үзінді Стобейдің «Антологиясында» сақталған, сондай-ақ оған жатқызылатын бірнеше хаттар орта ғасырлық қолжазбалар арқылы бізге жеткен. Қазіргі заманғы ғалымдар бұл жазбалардың барлығын псевдоэпиграфтар деп санайды, яғни Теаноның өлімінен көп кейін Пифагоршылар жазған, кейінгі философтармен доктриналық дауларды түзетуге немесе Пифагорлық философияны әйел өміріне қатысты қолдануға тырысқан шығармалар. Кейбір дереккөздер Теано философиядағы алтын орта немесе математикадағы алтын пропорция туралы жазған деседі, бірақ бұл мәлімдемені растайтын сол заманнан бергі ешқандай дәлел жоқ.