Кіріспе

Ричард Питер Гоган (17 мамыр 1948 жылы туған) – шотланд музыканты, әнші және ән жазушы, әсіресе халық және әлеуметтік наразылық әндерімен танымал. Ол Шотландияның ең көрнекті әнші-жазушыларының бірі саналады.

Алғашқы жылдар

Гоган Глазгодағы Корольдік аналар ауруханасында дүниеге келді, оның әкесі Глазгода локомотив жүргізуші болып жұмыс істеді. Ол өмірінің алғашқы бір жарым жылын Оңтүстік Ланаркширдегі Ратгерглен қаласында өткізді, содан кейін бүкіл отбасы Лейтке, Эдинбургтің шетіндегі портына көшіп барды. Үш баланың үлкені болған Гоган Шотландия мен Ирландия музыкасымен өрбіп өсті. Оның анасы, Лохаберден шыққан, гэль тілінде сөйлейтін шотландтық, бала кезінде гэль тіліндегі Модта ән салған үшін күміс медаль жеңіп алған. Оның әкесі Лейт қаласында туып өскен, гитарада ойнаған. Оның әкесінің әкесі Ирландияда туған (Эррис, Майо округі), скрипкада ойнаған, ал оның әжесі, ирландтық ата-анасынан туған Глазголық, түймелі аккордеонда ойнап, ән айтқан. Отбасы қатты кедейлікке тап болды, бірақ олар тұратын аймақта мықты қауымдық рух болды және Гоганның көптеген әндері оның жұмысшы табына қатысты түбін көрсетеді. Жасөспірім шағында Гоган жергілікті қағаз фабрикасында шәкірт болды, бірақ жеті жасында гитарада ойнай бастағаннан бері музыкант болуды армандады. Ол жергілікті халық музыкасымен айналысып, тағы екеуімен бірге Эдинбург халық орталығы деп аталатын клубты құрды. 1970 жылдың басында ол кәсіби музыкантқа айналып, Лондонға көшіп кетті.

1970 жылдар

Гоганның алғашқы альбомы «No More Forever» 1971 жылы жазылған. Ол ән шырқап, акустикалық гитарада ойнайды, ал кейбір тректерде скрипкашы Элли Бэйн де қатысады. Әндердің барлығы, біреуін қоспағанда, дәстүрлі, ал ерекшелігі – Гауганның кейін жазған көптеген саяси әндерінің алдын ала хабар берушісі. 1972 жылы, альбомы шығар алдында, Гоган Бейн, Катал Макконнелл және Робин Мортонға қосылды, олардың бәрі Эдинбургтегі халық орталығында бірге оқыған кезінен таныс еді. Ол топпен шамамен бір жыл бірге болды, осы уақытта олардың аттас дебюттік альбомында ойнап, ән салды. Топтан кету себебін ұшаққа қорқу сезімі деп атады, бұл топтың концерттік кестесімен үйлеспеді. 1976-1978 жылдары Гоганның өмірі қарбалас болды. Ол «Five Hand Reel» тобымен төрт альбом жазды (үшін өз атынан, ал біреуін даниялық фольклорлық әнші Алан Клитгаардпен бірлесіп), сондай-ақ екі жеке альбом: толығымен аспаптық «Coppers and Brass» (1975) және «Gaughan» (1978), онда ол акустикалық және электр гитарада орындады. Ол сонымен қатар Тони Капстик пен Дейв Берландпен бірге Эван Макколлдың әндерінен тұратын альбомды жазды. Гоган «Five Hand Reel» тобымен ойнағанды ұнататын және олардың музыкасымен мақтанатын, бірақ уақыт өте келе топтың коммерциялық қысымға ұшырағанын сезінді. «Five Hand Reel» тобы Ұлыбританияда емес, Солтүстік Еуропада көбірек танымал болды, сондықтан ол отбасысынан алыс, көп уақытын жолға жұмсауға мәжбүр болды, ал алкогольдің шамадан тыс қолданылуы мен жалпы денсаулыққа зиянды өмір салты денесіне де, психикасына да әсер етті. 1978 жылдың қараша айында Гоганның қызын көлік қағып, ол жолдан тыс болғанда ауыр жарақат алды. Бұл оқиға Гоганның өмірінде үлкен дағдарыс тудырды. Ол топтан кетіп, бірақ жеке концерттер табу қиын болды, соның салдарынан онжылдықтың соңында ол сирек ойнай бастады, кірісін «Folk Review» журналына мақалалар жазып толықтырды. Альбомда дәстүрлі және заманауи әндердің күшті жиынтығы болды, оның ішінде Роберт Бернстің лирикалық «Now Westlin Winds», «Erin Go Bragh», Фил мен Джун Колклоудың әсерлі «Song For Ireland» және оның дәстүрлі «Both Sides The Tweed» әнінің жаңа өңделуі сияқты Гоганның негізгі репертуарының бір бөлігі болып қалған бірнеше ән бар. 1980-ші жылдардағы Тэтчер үкіметі Гоганды саяси тұрғыдан жігерлендірді. Ол өзінің берік социалистік нанымдарын жасырмаған және оның барлық альбомдарында Хамиш Хендерсон, Эван Макколл, Доминик Бехан, Эд Пикфорд және Леон Россельсон сияқты авторлардың әндері болған. Бірақ енді ол «Жай ғана баяндауды тоқтатып, қатысуға уақыт келді» деп ойлады. Оның барлық әндері, акустикалық фолктан электрлік рок-н-роллға дейінгі әртүрлі стильде орындалған, саяси белсенділікке толы болды. Гоган өзінің саяси белсенділігін ән айтудан басқа салаларға да кеңейтті. Ол халық музыкасы әлемінде ынтымақтастықты жеңілдету мақсатымен құрылған «Perform» ұйымын құруға бастамашы болды, сондай-ақ 7:84 агитпроп театр тобына қосылды. Гоган келесі бірнеше жылда үш жеке альбом жазды: «Live in Edinburgh» (1985) (дауысынан айырылғаннан кейін 6 ай үзіліс жасағаннан кейінгі алғашқы жеке концерті), «True and Bold» (1986), шахтерлік өмір туралы әндер жинағы және «Call It Freedom» (1988), стилі мен мазмұны жағынан «A Different Kind of Love Song» альбомына ұқсас. Ол сонымен қатар джаз перкуссияшысы Кен Хайдермен бірге «Fanfare for Tomorrow» (1985) альбомын жазды, ал Вуди Гатриге арналған «Woody Lives!» (1987) концертінде басқа да әртістермен бірге орындады.

1990 жылдар

90-жылдардың басында Гоган тағы да басқалармен үнемі жұмыс істеу қажеттігін сезінді, сондықтан ол жеті танымал шотланд музыкантын «Clan Alba» тобын құруға шақырды. Бастапқы құрамына Гоган, әнші-гитарист Дэви Стил, арфашылар Мэри Макмастер және Патси Седдон, көп аспапты орындайтын Брайан Макнилл, сыбызғышы Гэри Уэст және перкуссияшылар Майк Трэвис және Дейв Туллох кірді. Топ 1992 жылы Эдинбург фольклорлық фестивалінде тұңғыш рет өнер көрсетті және келесі екі жылда Ұлыбритания мен Еуропаның басқа да фестивальдерінде өнер танытты. Осы уақытта Гэри Уэст топтан кетіп, оның орнына Фред Моррисон келді. 1994 жылы «Clan Alba» Гоганның «Redesdale Studios» студиясында өндірген екі дискіні жазды, бірақ топ келесі жылы дискіні сатудағы қиындықтарға байланысты тарап кетті. Жеке карьерасына оралған Гоган он жылдық ішінде тағы екі альбом жазды. «Sail On» (1996) альбомында бірнеше «Clan Alba» түлектерімен бірге орындады. Пит Сигердің «Waist Deep In The Big Muddy» және Брайан Макниллдің «No Gods and Precious Few Heroes» сияқты саяси әндермен қатар, дискіде Гоганның «Jagger/Richards» дуэтінің «Ruby Tuesday» және Ричард Томпсонның «1952 Vincent Black Lightning» әндерінің де интерпретациялары болды. Ол келесі альбомын, «Redwood Cathedral» (1998) «әнші-интерпретатордың ән жазу өнеріне жасаған құрмет» деп сипаттады. Онда ойлы әндердің, соның ішінде «Everly Brothers» тобының «Let It Be Me», Пит Сигердің «Turn, Turn, Turn» және Лал Уотерсонның «Fine Horseman» әндерінің қарапайым аранжировкалары орын алды. Осы кезеңде Гоган «Usenet» желісіне де белсенді қатысты. Ол 1980-жылдары компьютерлік бағдарламалауды оқыған, 1994 жылы веб-сайттар жасауды бастаған және 1998 жылы өзінің веб-дизайн компаниясын құрған.

2000 жылдан бүгінгі күнге дейін

2000 жылдардың басында Гоган ірі масштабты композицияларға көшті және Celtic Connections фестивалінен екі оркестрлік тапсырыс алды. Біріншісі, "Timewaves (Love Song to a People's Music)", оркестрлік орындауды халық әндерімен үйлестірді және 2004 жылғы фестивальде Шотландия операсының оркестрі Гоганмен және басқа да халық әншілері мен музыканттарымен бірге орындады. Екіншісі – 2007 жылы Celtic Connections жастар оркестрінің тұсаукесерлік концерті үшін жазылған "Treaty 300" симфониясы. 2001 және 2008 жылдар аралығында Гоганның бес альбомы жарық көрді. "Outlaws and Dreamers" (2001) альбомында ол өзінің вокалын ғана акустикалық гитарамен және Брайан МакНиллдің скрипкасымен сүйемелдеді. "Prentice Piece" (2002) – оның мансабының 30 жылдық ретроспективасы (бірақ авторлық құқықтарға байланысты кейбір материалдар қосылмады). "The Definitive Collection" (2006) тағы бір жинақ болды. "Lucky For Some" (2006) көбінесе өзі жазған әндерден тұрды, ал "Gaughan Live! at the Trades Club" (2008) – оның сүйікті орындарының бірі, Йоркширдегі Hebden Bridge қаласындағы Trades Club-та тікелей концертте жазылған. Гоган жеке концерттерде өнер көрсетуін жалғастырды және бір кезде шотландтық Black Diamond FM радиостанциясы үшін "Crossroads" атты апталық музыкалық бағдарламасын жүргізді. 2016 жылдың қыркүйегінде, бұрын инсульт болғанын және оның өнер көрсету қабілетіне әсер еткенін ойлап, Гоган әрі қарай хабарлама берілгенге дейін барлық қоғамдық өнер көрсетулерін тоқтатып тастайтынын мәлімдеді. Келесі айда жасалған МРТ-сурет инсульт диагнозын растады, ал сол жылдың қараша айында Эдинбургте Алай Бэйн, Фил Каннингэм, Билли Брэгг, Карин Полварт және Эдди Ридер қатысқан қайырымдылық концерті өткізілді. Оның агентінің мәліметінше, Гоган 2017 жылдың ақпан айында физиотерапия курсына қабылданды және "көрінетін болашақта" физиотерапиядан өтеді және өнер көрсетпейді. Ол әртүрлі құралымдарда гитара ойнайды, flatpicking және fingerpicking стильдерін қолданады және Док Уотсон мен Хэнк Сноу (flatpickers), Дейви Грэм, Берт Янш және Мартин Картиді (fingerpickers) өзінің басты шабыт көзі ретінде мойындайды. Ол сессиялық музыкант ретінде көптеген жазбалар жасады және "Британ аралдарындағы ең талантты және ең өзгеше гитаристердің бірі" деп аталды. Гоганның тікелей эфирдегі өнерлері оның құштарлығымен және қарқындылығымен ерекшеленеді. The Rough Guide to World Music-тің айтуынша, "оның құштарлықпен жасалған өнері үш онжылдықтан астам уақыт бойы биік тұр"; ал тағы бір сыншы "тікелей орындау кезінде ол ең шикі блюзден күтетін вуду қарқындылығын тудырады, бірақ британдық фольклордың жайлы, оқшау әлемінен емес" деп түсіндірді.