Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оқиғадан немесе оқиғадан алынған хабар немесе үйренуге тиіс сабақ. Әңгіме айтуда моральдық ойды пайдалану. Мораль (лат. morālis) – оқиғадан немесе оқиғадан алынған хабар немесе сабақ. Моральды тыңдаушы, оқырман немесе көрермен өзі анықтауы мүмкін, немесе ол нақыл сөз ретінде нақты айтылуы мүмкін. Мораль – бұл оқиғадағы немесе өмірдегі сабақ.
Message that is conveyed or lesson to be learned from a story or event
the use of the moral in storytelling
A moral (from Latin morālis) is a message that is conveyed or a lesson to be learned from a story or event. The moral may be left to the hearer, reader, or viewer to determine for themselves, or may be explicitly encapsulated in a maxim. A moral is a lesson in a story or in real life.
Әдептілікті табу
Аңайлы нақылдың мысалы ретінде, Эзоптың «Тасбақа мен Қоян» мысалының соңында, онда жайбарақат және табанды тасбақа, өте жылдам, бірақ тым мақтаншыл қоянға қарсы жарысты жеңіп алды, айтылған нақыл – «баяу да тұрақты болсаң, жеңіске жетесің». Дегенмен, оқиғаның өзінен басқа да моральдық ойларды алуға болады; мысалы, мақтандылық немесе өз қабілеттеріне артық сену сәтсіздікке немесе жарыс, сайыс немесе оқиғаның ұтылуына әкелуі мүмкін. Типтік кейіпкерлерді пайдалану – кейіпкерлердің мінезін күрделендірмей, олардың арасындағы қарым-қатынастан туындайтын мәселелерді көрсету арқылы оқиғаның моральдық мәнін жеткізудің бір жолы. Шекспирдің пьесаларындағыдай, толыққанды бейнеленген кейіпкерлермен мораль тереңдеу болуы мүмкін, бірақ оның маңыздылығы төмендемейді, ал автор оны басқа тәсілдермен де көрсете алады (мысалы, «Ромео мен Джульетта» алғысөзді қараңыз).
As an example of an explicit maxim, at the end of Aesop's fable of the Tortoise and the Hare, in which the plodding and determined tortoise won a race against the much faster yet extremely arrogant hare, the stated moral is "slow and steady wins the race". However, other morals can often be taken from the story itself; for instance, that arrogance or overconfidence in one's abilities may lead to failure or the loss of an event, race, or contest. The use of stock characters is a means of conveying the moral of the story by eliminating complexity of personality and depicting the issues arising in the interplay between the characters, enabling the writer to generate a clear message. With more rounded characters, such as those typically found in Shakespeare's plays, the moral may be more nuanced but no less present, and the writer may point it out in other ways (see, for example, the Prologue to Romeo and Juliet).
Өнер
Жазба әдебиеті тарихы бойында, көркем әдебиеттің көп бөлігі тек көңіл көтерумен ғана шектелмей, сонымен қатар оқырмандарын білім беруге, хабардар етуге немесе жақсартуға қызмет етті. Мысалы, классикалық драмада хордың міндеті болып оқиғаларды түсіндіру және көрермендерге ой тастау болды; ал Чарльз Диккенстің романдары Викториялық Британияның әлеуметтік және экономикалық жүйесіне қатысты моральдық ойларды жеткізуге арналған құралдар еді. Моральдық ойлар балалар әдебиетінде көбінесе айқын байқалады, кейде тіпті "осы оқиғаның мәні" деген сөздермен басталды. Мұндай тікелей тәсілдер қазіргі заманғы әңгімелеуде көнеріп, енді көбінесе ирониялық мақсаттар үшін ғана қолданылады. Мысалдар: "Абайлаған жөн, өкінгенше", "Жамандыққа көмектесуге болмайды", "Ұнамайтын адамдармен де дос бол", "Адамды сыртқы түрімен бағалама", "Баяу да тұрақты жеңіске жетеді", "Қараңғы жолға түскен соң, тағдырыңнан қашып құтыла алмайсың", және "Өзіңе тым сену – әлсіздігің". Эзоптың мысалдары – күшті моральдық қорытындылары бар ең танымал әңгімелер.
Throughout the history of recorded literature, the majority of fictional writing has served not only to entertain but also to instruct, inform or improve their audiences or readership. In classical drama, for example, the role of the chorus was to comment on the proceedings and draw out a message for the audience to take away with them; while the novels of Charles Dickens are a vehicle for morals regarding the social and economic system of Victorian Britain. Morals have typically been more obvious in children's literature, sometimes even being introduced with the phrase: "moral of the story is ". Such explicit techniques have grown increasingly out of fashion in modern storytelling, and are now usually only included for ironic purposes. Some examples are: "Better to be safe than sorry" (precautionary principle), "The evil deserves no aid", "Be friends with whom you don't like", "Don't judge people by the way they look", "Slow and steady wins the race", "Once started down the dark path, forever will it hold your destiny", and "Your overconfidence is your weakness". Aesop's Fables are the most famous of stories with strong moral conclusions.
Моральдық әңгімелер
Моральдық әңгімелер 1780–1830 жылдары әдебиеттің басты мақсаттарының бірі болды, әсіресе балалар әдебиетінде. Бұған себеп 18 ғасырда Джон Локк пен Жан Жак Руссоның еңбектері болды, олар балаларды әдебиетті қабылдайтын аудитория ретінде қарастырды. Олардың ойларын дамыта отырып, Томас Дей (1748–1789) «Сэндфорд пен Мертон» атты туындысын жазды, онда бір жас ұлдың көрнекті моральдық қасиеттерін екіншісінің тәртіпсіз мінезінен жоғары қойды. Мария Эджворт (1776–1849) – тағы бір белгілі моральдық әңгімелер авторы, ол дана ересек адамның баланы қалай тәрбиелейтіні туралы жазған; оның ең танымал әңгімелерінің бірі – «Көк құмыра». Осы кезеңде «жас қаһарманның даналыққа және есейюге қол жеткізуі» тақырыбы көптеген жазушылар тарапынан қолға алынды. Балалардың оқиғалар мен көрнекі материалдардан моральдық сабақтар алу қабілеті 9 немесе 10 жасқа келгенде дамиды.
Moral tales were one of the main purposes of literature during 1780–1830, especially in children's literature. Part of the reason for this was the writings of John Locke and Jean Jacques Rousseau in the 18th century, which brought attention to children as an audience for literature. Following in their line of thought, Thomas Day (1748–1789) wrote Sandford and Merton, elevating the outstanding morals of one young boy above the rapscallion nature of another. Maria Edgeworth (1776–1849) was another prominent author of moral tales, writing about how a wise adult can educate a child; one of her more famous stories is "The Purple Jar". During this time, the theme of "a young heroine or hero gaining wisdom and maturity was taken up by many other writers". The ability of children to derive moral lessons from stories and visual media develops around the age of 9 or 10 years.