Кіріспе

Француз ғалымы (1827–1908)

Жан Альберт Гаудри (16 қыркүйек 1827 – 27 қараша 1908) – француз геологы және палеонтологы. Ол Сен-Жермен-ан-Лайе қаласында дүниеге келді және Париждегі Католик колледжі «Станислас»-та білім алды. Ол теистік эволюцияның көрнекті жақтаушысы болды.

Мансап

Жиырма бес жасында ол Кипр мен Грекияда зерттеулер жүргізді, соңғы елде 1855 жылдан 1860 жылға дейін тұрды. Одан кейін ол Пикермидегі қазба омыртқалы жануарлардың бай кен орнын зерттеді және миоцен дәуіріне жататын, еуропалық, азиялық және африкалық типтер арасындағы аралық формаларға ие, сүтқоректілердің ерекше фаунасын жарыққа шығарды. Сондай-ақ, Кипр аралының геологиясы туралы есеп жариялады (Mém. Soc. Géol. de France, 1862). 1853 жылы, Кипрде болғанда, ол Париждегі табиғат тарихы мұражайында палеонтология кафедрасын алғаш рет басқарған А. д'Орбиньидің көмекшісі болып тағайындалды. 1872 жылы ол осы маңызды лауазымға ие болды; 1882 жылы ол Франция Ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1885 жылы Филипп Томас Годридің ұсынысымен Тунис ғылыми экспедициялық миссиясына тағайындалды. Кейін Годри Томасқа Тунис зерттеулерінің нәтижелерін баяндаған «Essai d'une description géologique de la Tunisie» еңбегін жазуға көмектесті. 1895 жылы Годри Лондон Корольдік қоғамының шетелдік мүшесі болып сайланды. 1900 жылы ол Парижде өткен сегізінші Халықаралық геологиялық конгресс отырыстарын төрағалық етті. 1900 жылы ол Швеция Корольдік Ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. Ол қазба сүтқоректілерді зерттеуімен және оның зерттеулері эволюция теориясын қолдауымен ерекшеленеді. Ол кейде басқа да тақырыптарды зерттейді. Мысалы, ол ерте пермдегі Haptodus baylei-ді сипаттады, оның туыстығын сол кезде анықтай алмады, бірақ қазір ол терапсидтерге жақын синапсид екені белгілі. Профессор Хаксли үшінші дәуірдегі сүтқоректілер туралы 1859 жылғы білімімізді қазіргі білімімізбен салыстырып, Годри, Марш және Филхолдың жаңалықтарын «зоологтар бұрын таныс емес елмен танысқандай, Бразилия немесе Оңтүстік Америка еуропалықтар үшін жаңа өмір формаларына толы болғандай» деді.

Эволюция

Гаудри 1866 жылы қазба түрлері үшін филогенетикалық ағашты ойлап тапқан алғашқы ғалымдардың бірі болды. Гаудри теистік эволюцияны қолдады. Ол өзінің "Философиялық палеонтология" (1896) атты кітабында эволюцияны Құдай басқарған жоспар деп есептеді. Чарльз Дарвин Гаудридің Пикермидегі қазбаларынан алған палеонтологиялық зерттеулерін "Түрлердің шығу тегі" (1872) және "Адамның шығу тегі" (1871) еңбектерінің екінші басылымдарында сілтеме жасады. Оның зерттеулерін Альфред Рассел Уоллес та жоғары бағалады. Гаудри бірнеше жаңа сүтқоректілер түрін ашты және оларды қалпына келтірді, оларды аралық түрлер деп санады. Ол олардың эволюцияға дәлел екеніне сенді, бірақ Дарвиннен айырмашылығы, олардың Құдайдың жоспарымен туындағанын ойлады. Оның рухани сенімдеріне байланысты ол табиғи іріктеу және тіршілік үшін күрес идеясын қабылдамады. Палеонтолог Эрик Буфето былай деп жазды: "Гаудридің терең діни сезімі Дарвиннің кездейсоқтық пен табиғи іріктеуге негізделген эволюцияның механикалық тұжырымын қабылдауын қиындатты. Ол эволюцияны қабылдады, себебі ол органикалық әлемдегі бірлікті көрсетті, бұл – Құдайдың жаратылысының белгісі."

Дәйексөздер

Егер ұйымдасқан тіршілік иелерінің біртіндеп өзгергенін мойындасақ, оларды суретшінің ғасырлар бойы қызыға-қызыға илеп, кей жерлерін ұзарта, кеңейте немесе тарылта білетін, икемді заттар ретінде қарастырамыз. Мүсінші балшықтан мың түрлі пішін жасағандай, олар да осылай өзгеріске ұшырайды, суретшінің шабытымен. Бірақ осы суретшінің өзі Жаратушы екендігіне күмәндануға болмайды, себебі әрбір өзгеріс Оның шексіз сұлулығының көрінісін береді.