Канададағы жапондықтардың тұтқынға алынуы және жер аударылуы

Канададағы жапондықтардың ұстауы (1942-1949). 22 мыңнан астам жапон канадалықтары "ұлттық қауіпсіздік" атымен мәжбүрлеп көшірілді, мүліктерінен айырылды. Тарихы.

18 мин оқу

100%

Дереккөз: Internment of Japanese Canadians — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Канадада жапон халқының тұтқындалуы

1942 жылдан 1949 жылға дейін Канада «ұлттық қауіпсіздік» атымен 22 000-нан астам жапон канадалықтарын – барлық жапон канадалықтарының 90% астамын құрайтын – Британдық Колумбиядан күштеп көшіріп, түрмеге қамады. Олардың көп бөлігі тумысынан канадалық азаматтар болып табылды және олардың тегіне байланысты мақсатқа алынды. Бұл шешім Жапон империясының Тынық мұхитындағы Батыс Одақтастарына қарсы соғысынан кейін қабылданды, мысалы, Гонконгты басып алу, Гавайидегі Перл-Харборға шабуыл және Сингапурдың құлауы, осыдан кейін Канада Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапонияға соғыс жариялады. Қоңсы АҚШ-тағы жапон американдықтарына қатысты шараларға ұқсас, бұл күштеп көшіру көптеген жапон канадалықтарын үкімет белгілеген комендант сағатына және тексерулерге, жұмыс пен мүліктің жоғалуына және Жапонияға күштеп қайтаруға ұшыратты. 1941 жылдың желтоқсанындағы Перл-Харборға шабуылдан кейін 1949 жылға дейін жапон канадалықтары үйлері мен бизнесінен айырылып, Британдық Колумбиядағы және Канаданың басқа да аймақтарындағы, көбінесе ішкі аймақтардағы тұтқындау лагерьлері мен шаруашылықтарға жіберілді. Канададағы тұтқындауға осы күштеп көшірілген халықтың мүлкін ұрлау, тәркілеу және сату кірді, оның ішінде балық аулау кемелері, автокөліктер, үйлер, шаруашылықтар, бизнес және жеке заттар. Жапон канадалықтары күштеп сатудан түскен қаражатты тұтқындау кезіндегі қарапайым қажеттіліктерін өтеуге мәжбүр болды. 1947 жылға қарай көптеген жапон канадалықтарына бұл міндетті кірмеу аймағынан босатылды. Бірақ жапон канадалықтарына еркін қозғалыс құқығы 1949 жылдың 1 сәуірінде ғана берілді, содан кейін олар Британдық Колумбиясының жағалауындағы «қорғалған аймаққа» қайта кіре алды. 1988 жылдың 22 қыркүйегінде премьер-министр Брайан Малрони кешірім сұрады, ал Канада үкіметі президент Рональд Рейган жапон американдықтарының тұтқындалуынан кейін АҚШ-та ұқсас қадам жасағаннан кейін бір ай өткен соң өтемақы пакетін жариялады. Тұтқындалған жапон канадалықтарына арналған пакетке әрбір тірі қалған тұтқынға 21 000 доллар және Жапонияға депортацияланғандарға Канада азаматтығын қайтару кірді. Малронидің кешірім сұрауынан кейін 1988 жылы Жапон канадалықтарының әділдігі туралы келісім және Жапон канадалықтарының әділдігі қоры (JCRF; 1988–2002) құрылды, олар тұтқындалғандарға өтемақы төлеу үшін, білім беруді қаржыландыру мақсатымен құрылды.

From 1942 to 1949, Canada forcibly relocated and incarcerated over 22,000 Japanese Canadians—comprising over 90% of the total Japanese Canadian population—from British Columbia in the name of "national security". The majority were Canadian citizens by birth and were targeted based on their ancestry. This decision followed the events of the Japanese Empire's war in the Pacific against the Western Allies, such as the invasion of Hong Kong, the attack on Pearl Harbor in Hawaii, and the Fall of Singapore which led to the Canadian declaration of war on Japan during World War II. Similar to the actions taken against Japanese Americans in neighbouring United States, this forced relocation subjected many Japanese Canadians to government enforced curfews and interrogations, job and property losses, and forced repatriation to Japan. From shortly after the December 1941 attack on Pearl Harbor until 1949, Japanese Canadians were stripped of their homes and businesses, then sent to internment camps and farms in British Columbia as well as in some other parts of Canada, mostly towards the interior. The internment in Canada included the theft, seizure, and sale of property belonging to this forcefully displaced population, which included fishing boats, motor vehicles, houses, farms, businesses, and personal belongings. Japanese Canadians were forced to use the proceeds of forced sales to pay for their basic needs during the internment. By 1947, many Japanese Canadians had been granted exemption to this enforced no entry zone. Yet it was not until April 1, 1949, that Japanese Canadians were granted freedom of movement and could re enter the "protected zone" along BC's coast. On September 22, 1988, Prime Minister Brian Mulroney delivered an apology, and the Canadian government announced a compensation package, one month after President Ronald Reagan made similar gestures in the United States following the internment of Japanese Americans. The package for interned Japanese Canadians included $21,000 to each surviving internee, and the reinstatement of Canadian citizenship to those who were deported to Japan. Following Mulroney's apology, the Japanese Canadian Redress Agreement was established in 1988, along with the Japanese Canadian Redress Foundation (JCRF; 1988–2002), to issue redress payments for internment victims, with the intent of funding education.

Ерте тұрақтандыру

Канадалықтар мен Канадаға көшіп келген жапондықтар арасындағы шиеленіс Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін-ақ туындаған еді. 1858 жылы Фрейзер каньонындағы алтын асығу кезінде Азиядан келген иммигранттардың көбеюінен бастап, Азия иммигранттарына қатысты сенімдер мен қорқыныштар Британдық Колумбия (БК) халқына әсер ете бастады. Британдық Колумбияда жапондықтар мен қытайлық иммигранттар ақ канадалықтардың жұмыстарын тартып алып жатыр деген кең таралған, әділетсіз пікір болды. Канадалық ғалым Чарльз Х. Янг көптеген канадалықтар осы қорқынышқа негізделген аргументтер келтіргенін, яғни "Шығыс еңбегі ақ халықтың тұрмыс деңгейін төмендетеді" дегенге сүйенгенін айтты. Сондай-ақ, Азия иммигранттары төмен деңгейдегі тұрмысқа қанағаттандырады деген пікір де болды. Бұл аргумент бойынша, БК-дағы көптеген қытай және жапон иммигранттары антисанитарлық жағдайда өмір сүрді және тұрғын үйлерін жақсартуға ұмтылмады, осылайша олардың кемтарлығын және толыққанды канадалыққа айналуға құлшынбауын дәлелдеді. Виолетта бұл талапты жоққа шығарды, жапондық және қытайлық иммигранттардың өмір жағдайлары нашар болғанымен, екі топтың да тең еңбекақымен тұрақты жұмыс табудағы қиындықтары олардың ассимиляциялануына кедергі келтіргенін айтты. Адам географиясы саласындағы маманы Одри Кобаяши, жапон канадалықтарына қатысты, соғысқа дейін нәсілшілдік "1870 жылдары алғашқы иммигранттар келгеннен бастап олардың қауымдастықтарын анықтаған" деді. 1877 жылы, Канадаға ресми түрде көшіп келген алғашқы жапондық, 19 жасар теңізші Манзо Нагано және лосось экспорттау бизнесіне кіріскен жапондықтар, канадалық өнеркәсіп салаларына жылдам интеграцияланды. Кейбір еуропалық текті канадалықтар қытайлықтар "бірнеше саламен ғана" қанағаттанатын болса, жапондықтар барлық салаға еніп, ақ жұмысшылармен бәсекелесіп жатыр деп ойлады. Ақ канадалықтардың бұл алаңдаушылығы 1900 жылдардың басында жапон балықшыларының санының артуымен күшейді. Жапон иммигранттары сонымен қатар жапон тіліндегі мектептер, буддалық храмдар және аралас некелердің аздығы сияқты факторларға байланысты британдық канадалық қоғамына ассимиляцияға қарсы тұрды деген айыптамаға да ұшырады. Жапондықтардың өмір сүрудің өзгеше салты бар екендігі және Канада азаматтығын алғандардың көпшілігі канадалық болу ниетімен емес, балық аулау лицензиясын алу үшін солай істегені айтылды. Бұл аргументтер жапондықтардың Жапонияға адал екенін нығайтты.

The tension between Canadians and Japanese immigrants to Canada existed long before the outbreak of World War II. Starting as early as 1858 with the influx of Asian immigrants during the Fraser Canyon Gold Rush, beliefs and fears about Asian immigrants began to affect the populace in British Columbia (BC). It was a common prejudiced belief within British Columbia that both Japanese and Chinese immigrants were stealing jobs away from white Canadians. Canadian academic Charles H. Young concluded that many Canadians argued based on this fear that "Oriental labour lowers the standard of living of White groups." It was also argued that Asian immigrants were content with a lower standard of living. The argument was that many Chinese and Japanese immigrants in BC lived in unsanitary conditions and were not inclined to improve their living space, thereby proving their inferiority and their unwillingness to become truly Canadian. Violette refuted this claim by stating that, while Japanese and Chinese immigrants did often have poor living conditions, both of the groups were hindered in their attempt to assimilate due to the difficulty they had in finding steady work at equal wages. In reference to Japanese Canadians specifically, human geographer Audrey Kobayashi argues that prior to the war, racism "had defined their communities since the first immigrants arrived in the 1870s." Starting in 1877 with Manzo Nagano—a 19 year old sailor who was the first Japanese person to officially immigrate to Canada, and entering the salmon exporting business—the Japanese were quick to integrate themselves into Canadian industries. Some European descended Canadians felt that, while the Chinese were content with being "confined to a few industries," the Japanese were infiltrating all areas of industry and competing with white workers. This sense of unease among white Canadians was worsened by the growing rate of Japanese fishermen in the early 1900s. Japanese immigrants were also accused of being resistant to assimilation into British Canadian society, because of Japanese language schools, Buddhist temples, and low intermarriage rates, among other examples. It was asserted that the Japanese had their own manner of living, and that many who had become naturalized in Canada did so to obtain fishing licences rather than out of a desire to become Canadian. These arguments reinforced the idea that the Japanese remained strictly loyal to Japan.

1907 жылғы тәртіпсіздіктер

Жағдай 1907 жылы АҚШ-тың жапон иммигранттарына Гавай арқылы материктік АҚШ-қа кіруге тыйым салғанда күрделенді, нәтижесінде Британдық Колумбияға жапон иммигранттарының үлкен ағыны (1906 жылы 2042-ге қарағанда 7000-нан астам) болды. Осының салдарынан, сол жылдың 12 тамызында Ванкувер жұмысшыларының тобы Азиялықтарға қарсы лиганы құрды, ол Азиялықтарды шеттету лигасы деп аталды, оның мүшелері "бес жүзден астам" болды. Кейін, тәртіпсіздік жасағандар жапон канадалықтарының тұратын ауданына бет бұрды. Бұрынғы тәртіпсіздіктер туралы ескерту алған Кіші Токиодағы жапон канадалықтары бұзылған топты ауыр жарақатсыз немесе өлім-жұлымсыз кері қайтара алды. Көтерілістен кейін Лига және басқа да нативистік топтар үкіметті АҚШ-тың «джентльмендік келісіміне» ұқсас келісімге итеру үшін өз ықпалын пайдаланды, бұл келісім бойынша жапон иммигранттарына жылына 400-ге дейін паспорт беріледі. Әйелдер квотаға жатпады, сондықтан 1908 жылдан кейін «суретке түсірілген қалыңдықтар» – яғни, өкілетті тұлға арқылы үйленген және жаңа күйеулеріне қосылу үшін (көп жағдайда, алғаш рет кездесетін) Канадаға көшіп келген әйелдер кең таралды. Иммигрант әйелдердің ағыны және көп ұзамай, Канадада туған балалардың пайда болуы халықты уақытша жұмыс күшінен тұрақты жұмыс күшіне ауыстырды, ал жапон канадалық отбасылар Британдық Колумбия мен Оңтүстік Альбертаға қоныстанды. Бірақ соғыс аяқталғанда, өз жұмыстарын жапон иммигранттарының ішінде басқалармен толтырылған жерге оралған солдаттар ашуланды. Еуропада соғыс кезінде жапондықтар көптеген бизнесте берік орнықты, енді олар бұрынғыдан да көп ақ жұмысшыларға қауіп төндірді. «Патриотизм» мен «Шеттету» сол кездегі негізгі ұрандарға айналды. Олар жапон канадалықтарын Британдық Колумбиядағы бизнеске жапондық нарықтарды ашуға көмектесетін маңызды серіктестер деп қарады. Жапония қоғамы сияқты ұйымдардың жұмысына қарамастан, көптеген топтар әлі де жапон иммиграциясына қарсы болды, әсіресе 1920 және 1930 жылдары БК-ның балық аулау саласында. 1920 жылдарға дейін көптеген жапон жұмысшылары ау тартушылар ретінде жұмыс істеді, бұл жұмыс оларды балық аулауға арналған қайықты аулауға көмектесуді талап етті. Бұл жұмысқа лицензия қажет болмағандықтан, ол Канада азаматы емес, бірінші буын жапон иммигранттары үшін сирек жұмыс орындарының бірі болды. Бірақ 1923 жылы үкімет моторлы қайықтарды пайдалануға тыйым салуды алып тастады және ау тартушылардың лицензия алуын талап етті. Бұл бірінші буын иммигранттары, Issei ретінде белгілі, балық аулау саласында жұмыс таба алмады, нәтижесінде осы Issei арасында кең ауқымды жұмыссыздыққа әкелді. Канадада туған, Nisei деп аталатын екінші буын жапон канадалықтары осыған өтемақы ретінде балық аулау саласына ертерек кіре бастады, бірақ олар да моторлы қайықтардың көбеюі ау тартушыларға қажеттілікті азайтып, жапон канадалықтарына балық аулау лицензиясының азау саны берілуіне байланысты қиындықтарға тап болды. Бұл жағдай 1938 жылдың мамыр айында генерал-губернатор жапон канадалықтарының наразылығына қарамастан, ау тартушы лицензиясын толығымен жойғанда одан әрі ушықты. Бұл көптеген жас жапон канадалықтарының балық аулау саласынан шығуына әкелді, ал жапон канадалық аушылар өзіне өзі қамқорлық етуге мәжбүр болды. Сол жылдың тамызында аймақтағы балық аулау аудандарының шекараларын өзгерту бірнеше жапон канадалық балықшылардың лицензияларын жоғалтуына әкелді, олар өзгеріс туралы хабардар болмағандарын мәлімдеді. Бұл оқиғалар балық аулау саласындағы жапон канадалықтарының бәсекелестігін азайтуға әкелгенімен, басқа жерлерде де шиеленістер тудырды. Жапон канадалықтары Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде көптеген кәсіпорындарда берік орынға ие болды, бірақ олардың саны салыстырмалы түрде аз болды, өйткені көптеген балық аулау саласында қалды. Жапон канадалықтары балық аулау саласынан шығарыла бастағанда, олар фермаларда және шағын кәсіпорындарда жұмыс істей бастады. Ауыл шаруашылығы мен бизнеске жасалған бұл сыртқы көшу жапон канадалықтарының ақ канадалықтарға экономикалық қауіп төндіретіндігінің тағы бір дәлелі ретінде қарастырылды, нәтижесінде нәсілдік шиеленіс күшейді. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары Британдық Колумбияда шамамен 29 000 жапондық текті адам өмір сүрді; олардың 80% -ы Канада азаматтары болды. Сол кезде олар сайлау құқығынан айырылып, заң бойынша түрлі кәсіптерден шеттетілді. Нәсілдік шиеленістер көбінесе көптеген канадалықтардың барлық жапон иммигранттары, бірінші буын Issei және екінші буын Nisei, тек Жапонияға адал екендігіне сенуінен туындады. Maclean's Magazine журналында Британдық Колумбия университетінің профессоры «БК-дағы жапондықтар Жапониядағы жапондықтар сияқты [Жапонияға] адал» деді. Басқа канадалықтар шиеленістің, әсіресе Британдық Колумбияда, жапондықтардың Ванкувер маңында толығымен шоғырланғандығынан туындайтынын сезінді. Нәтижесінде, 1938 жылдың басында жапон канадалықтарын Роки тауларының шығысына көшуге ынталандыру туралы әңгімелер болды. Жапонияның Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі әрекеттері де алаңдаушылық тудырды. Жапония 1933 жылы Ұлттар лигасынан шығып, 1922 жылғы Вашингтон теңіз конференциясымен құрылған теңіз қатынастарын елемеді, 1936 жылғы Екінші Лондон теңіз шартына бағынбады және Антикоминтерн пактісімен Германиямен одақтасты. Көптеген канадалықтар резидент жапон иммигранттары әрқашан өз туған еліне адал болады деп сенгендіктен, Британдық Колумбиядағы жапондықтар, тіпті Канадада туып өскендер де, олардың атамекені жасаған осы әскери әрекеттері үшін айыпталды.

The situation was exacerbated when, in 1907, the United States began prohibiting Japanese immigrants from accessing the mainland US through Hawaii, resulting in a massive influx (over 7,000 as compared to 2,042 in 1906) of Japanese immigrants into British Columbia. Largely as a result, on August 12 that year, a group of Vancouver labourers formed an anti Asiatic league, known as the Asiatic Exclusion League, with its membership numbering "over five hundred." Afterwards, the rioters turned to the Japanese Canadian neighbourhood. Alerted by the previous rioting, Japanese Canadians in Little Tokyo were able to repel the mob without any serious injury or loss of life. After the riot, the League and other nativist groups used their influence to push the government into an arrangement similar to the United States' Gentlemen's Agreement, limiting the number of passports given to male Japanese immigrants to 400 per year. Women were not counted toward the quota, so "picture brides," women who married by proxy and immigrated to Canada to join (and in many cases, meet for the first time) their new husbands, became common after 1908. The influx of female immigrants—and soon after, Canadian born children—shifted the population from a temporary workforce to a permanent presence, and Japanese Canadian family groups settled throughout British Columbia and southern Alberta. However, by the end of the war, soldiers returning home to find their jobs filled by others, including Japanese immigrants, were outraged. While they had been fighting in Europe, the Japanese had established themselves securely in many business and were now, more than ever, perceived as a threat to white workers. "'Patriotism' and 'Exclusion' became the watchwords of the day." They saw Japanese Canadians as being important partners in helping to open Japanese markets to businesses in British Columbia. Despite the work of organizations like the Japan Society, many groups still opposed Japanese immigration to Canada, especially in BC's fishing industry during the 1920s and 1930s. Prior to the 1920s, many Japanese labourers were employed as pullers, a job that required them to help the net men row the boats out to fish. The job required no licence, so it was one of the few jobs for first generation Japanese immigrants who were not Canadian citizens. In 1923, however, the government lifted a ban on the use of motorboats and required that pullers be licensed. This meant that first generation immigrants, known as Issei, were unable to get jobs in the fishing industry, which resulted in large–scale unemployment among these Issei. Second generation Japanese Canadians, known as Nisei, and who were born in Canada, began entering the fishing industry at a younger age to compensate for this, but even they were hindered as the increased use of motorboats resulted in less need for pullers and only a small number of fishing licences were issued to Japanese Canadians. This situation escalated in May 1938, when the Governor General abolished the puller licence entirely despite Japanese Canadian protests. This resulted in many younger Japanese Canadians being forced from the fishing industry, leaving Japanese Canadian net men to fend for themselves. Later that year, in August, a change to the borders of fishing districts in the area resulted in the loss of licences for several Japanese Canadian fishermen, who claimed they had not been informed of the change. While these events did result in reduced competition from Japanese Canadians in the fishing industry, it created further tensions elsewhere. Japanese Canadians had already been able to establish a secure position in many businesses during World War I, but their numbers had remained relatively small as many had remained in the fishing industry. As Japanese Canadians began to be pushed out of the fishing industry, they increasingly began to work on farms and in small businesses. This outward move into farming and business was viewed as more evidence of the economic threat Japanese Canadians posed towards white Canadians, leading to increased racial tension. In the years leading up to World War II, approximately 29,000 people of Japanese ancestry lived in British Columbia; 80% of these were Canadian nationals. At the time, they were denied the right to vote and barred by law from various professions. Racial tensions often stemmed from the belief of many Canadians that all Japanese immigrants, both first generation Issei and second generation Nisei, remained loyal to Japan alone. In Maclean's Magazine, a professor at the University of British Columbia stated that the "Japanese in B. C. are as loyal to [Japan] as Japanese anywhere in the world." Other Canadians felt that tensions, in British Columbia specifically, originated from the fact that the Japanese were clustered together almost entirely in and around Vancouver. As a result, as early as 1938, there was talk of encouraging Japanese Canadians to begin moving east of the Rocky Mountains. The actions of Japan leading up to World War II were also seen as cause for concern. Japan withdrew from the League of Nations in 1933, ignored the naval ratio set up by the Washington Naval Conference of 1922, refused to follow the Second London Naval Treaty in 1936, and allied with Germany with the Anti Comintern Pact. Because many Canadians believed that resident Japanese immigrants would always remain loyal to their home country, the Japanese in British Columbia, even those born and raised in Canada, were often judged for these militant actions taken by their ancestral home.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Тынық мұхит соғысы басталғанда, жапон канадалықтарына қарсы кемсітушілік күшейді. 1941 жылдың желтоқсанында Перл-Харборға шабуылдан кейін, жапон канадалықтарының барлығы, азаматтығына қарамастан, Соғыс шаралары заңы бойынша жау шетелдіктері деп саналды. Бірақ соғыс басталған кездегі тұрғылықты жері олардың жеке құқықтарын шектеуге маңызды әсер етті. 1941 жылдың 8 желтоқсанынан бастап, жапон канадалықтарына тиесілі 1200 балық аулау кемесі "қорғану шарасы" ретінде тәркіленді. 1942 жылдың 14 қаңтарында федералды үкімет 18 мен 45 жас аралығындағы жапон еркектерін Британдық Колумбия жағалауынан 161 шақырым (100 миль) ішке орналасқан қорғалған аймақтан көшіру туралы бұйрық шығарды. Федералды үкімет сонымен қатар соғыс кезінде жапон канадалықтарының балық аулауын тоқтатып, қысқа толқынды радиоларды тыйым салды және жапон канадалықтарына бензин мен динамит сатуды бақылады. 14 қаңтардағы бұйрықтан кейін жағалаудан көшірілген жапон азаматтары Джаспер, Альберта маңындағы жол салу лагерьлеріне жіберілді. 1942 жылдың 19 ақпанында АҚШ президенті Франклин Д. Рузвельт 9066-шы атқару бұйрығына қол қойды, ол американдық жағалаудан 110 000 жапон текті адамды көшіруді талап етті. Интернировка тарихын зерттеген Ан Сунахара: «Америкалық әрекет жапон канадалықтарының тағдырын шешті» дейді. 24 ақпанда Канада үкіметі «жапондықтардың барлығын» көшіруге рұқсат беретін ПК 1486 бұйрығын шығарды. Бұл бұйрық әділет министріне Канаданың кез келген қорғалған аймағынан адамдарды көшіруге кең өкілеттік берді, бірақ бұл бұйрық ең алдымен Тынық мұхит жағалауындағы жапон канадалықтарына қатысты. 25 ақпанда федералды үкімет жапон канадалықтарының ұлттық қауіпсіздік аясында көшіріліп жатқанын мәлімдеді. Барлығы 27 000 адам айыптаусыз және сотсыз ұсталды, ал олардың мүлігі тәркіленді. Басқалары Жапонияға депортацияланды.

Жапондық канадалықтардың мүддесін қорғау

Дегенмен, барлық канадалықтар жапон канадалықтары ұлттық қауіпсіздікке қауіп төндіреді деп ойлаған жоқ, оның ішінде Корольдік канадалық атты полициясы (RCMP), Корольдік канадалық теңіз күштері және Еңбек және балық шаруашылығы департаментінің белгілі бір жоғары лауазымды шенеуніктері. Жапон канадалықтарының жағында болған көрнекті тұлғалардың бірі – Хью Льюэллин Кинлейсайд, жапон канадалықтарын тұтқындау кезінде Сыртқы істер министрлігінің орынбасары. Сунахара Кинлейсайдті жапон канадалықтарын Британ Колумбиясының жағалауынан күштеп шығаруға қарсы шыққан жанашыр басшы деп санайды. Ол басқа үкімет шенеуніктеріне жапондық шетелдік азаматтар мен Канада азаматтары арасындағы жеке және азаматтық құқықтардағы айырмашылықты еске түсіруге тырысты, бірақ бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. RCMP көмекші комиссары Фредерик Мид та өзінің лауазымын жапон канадалықтарын қолдау және үкіметтің іс-қимылдарын жұмсарту үшін пайдаланды. Мидке бірнеше федералдық саясатты іске асыру міндеті жүктелді, соның ішінде 1942 жылы жапон канадалықтарын жағалау бойындағы «қорғалған аймақтан» шығару. Мид процесті баяулатуға тырысты, адамдар мен отбасыларға заңның әрбір қағидасын орындау арқылы дайындалуға көбірек уақыт берді. Бұл шапшаңдықпен алып тастауға бағытталған ниеттен гөрі, тығыз графикпен жұмыс істейтін үкімет министрлерінен күрделі рұқсаттар алуды қажет етті. Алайда, үкімет шенеуніктері ғана емес, сонымен қатар жеке азаматтар да жапон канадалықтарының мүддесін қолдады. 1941 жылдың қаңтар айында бірінші хатын жазған Солт-Спринг аралының тұрғыны капитан В. К. Бест екі жылдан астам уақыт бойы жапон канадалықтарына қатысты зорлық-зомбылыққа қарсы шықты. Бест осы кезеңнің көп бөлігінде Кинлейсайдке тікелей хат жазып, баспасөзde жапондықтарға қарсы сезімге наразылық білдірді, жапон канадалықтарының қарулы күштерге қатысуын қолдады және жапон канадалықтарын күштеп көшіру және тұтқындау кезінде олардың тұтқындау лагерьлеріндегі жағдайларын айтты.

Маккензи Кинг

Уильям Лайон Маккензи Кинг 1935-1948 жылдар аралығында премьер-министр ретінде соңғы мерзімін өткерді, содан кейін ол Канада саясатынан зейнетке шықты. Ол бұған дейін екі рет премьер-министр болып қызмет еткен, бірақ осы кезең оның ең танымал кезеңі болды. Осы кезеңдегі оның саясатына жұмыссыздыққа қарсы сақтандыру және Ұлыбритания мен АҚШ-пен тарифтік келісімдер кірді. Премьер-министр Кинг өмірінің көп бөлігінде күнделік жазбаларын күнделікті жазатын. Бұл жазбалар тарихшыларға соғыс кезінде Кингтің ойлары мен сезімдері туралы түсінік берді. Тарихшы Н. Ф. Дрейзигер былай деп жазды: «Шүбәсіз, ол өзін гуманистік көзқарастарға ие адам деп есептеген, бірақ ол өз заманының өнімі болды және өз канадалық әріптестерінің құндылықтарын бөлісті. Ол еврейге қарсы болды және Кабинетіндегі әріптестерінен гөрі соғыстың алдында және кезінде еврей босқындарын елден шығару жауапкершілігін көбірек мойнына алды». Жапонияға атом бомбасын тастағанға дейін премьер-министр Кинг расист деп есептелмеген. Ол адамзат туралы алаңдаған және атом бомбасын қолдануға, тіпті оны жасауға да қарсы болған. Кинг бомба тасталатын күнді білгенде, күнделігіне былай деп жазды: «Бұл [бомба] жазықсыз және кінәлі адамдардың өмірін құрбан ететінін ойлағанда, жүрек ауырады». 1945 жылдың 6 тамызында Хиросимаға атом бомбасы тасталған күні Кинг күнделігіне былай деп жазды: «Бомба Еуропадағы ақ нәсілділерге емес, жапондықтарға қолданылуы тиіс болды».

Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен жапондық канадалықтар

Көптеген жапон канадалықтары үшін Бірінші дүниежүзілік соғыс – бұрын берілмеген азаматтық құқықтарға қол жеткізу үмітімен әскери қызмет арқылы Канада мен оның одақтастарына адалдықтарын дәлелдеу мүмкіндігі болды. Алайда, соғыстың алғашқы жылдары әскериге шақыруға келетін адамдардың саны қажеттіліктен асып, әскери комиссарлар кімді қабылдайтынын таңдап алуға мүмкіндік берді. Дегенмен, көптеген жапон канадалықтары, сондай-ақ қара канадалықтар мен Бірінші халықтар сияқты басқа да көрінетін азшылықтардың өкілдері ерікті түрде қатысты. Сондықтан, Канада үкіметі компромисс ұсынды: егер азшылық өкілдері әскери қызметке алынса, олар жекеленген бөлімдерде соғыса алады. Жапон канадалық қауымдастығы осы мәселеде өте белсенді болды. Ванкувердегі Жапон канадалықтар қауымдастығы 1915 жылы батальон құруды ұсынды және жауап алғаннан кейін, жапон канадалық қауымдастығының қаражаты есебінен 277 еріктіні жалдап, оқытуға кірісті. Алайда, бұл ұсынысты премьер-министр Роберт Борден мен оның федералды кабинеті қабылдамады. Бірақ 1916 жылдың жазында окоптардағы қаза болғандардың саны артып, солдаттарға және отандық жұмыс күшіне деген қажеттілік күшейді, бұл азшылықтарды әскери қызметке алу мәселесін қайта қарауға себеп болды. Осы жаңа саясат бойынша жапон канадалықтары Канаданың басқа аймақтарына барып, өздерінің қатысуы кем қауіпті деп саналған жерлерде жекелей тіркеле алды. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталған кезде 185 жапон канадасы 11 түрлі батальонда шетелде қызмет етті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, интернирленген жапон канадалықтарының кейбірі Канада экспедициялық корпусының соғыс ардагерлері болды, оның ішінде Батыс майданында батылдығы үшін марапатталған бірнеше адам бар еді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде құрылған ардагерлер істері қауымдастықтарының алғашқы нұсқаларына қарамастан, қорқыныш пен расизм саясатты анықтап, ардагерлердің құқықтарынан жоғары қойылды, нәтижесінде жапон канадалық ардагерлерінің көпшілігі Британдық Колумбияның жағалауынан шығарылмай қалды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскери жастағы жапон канадалық ерлерге Канада армиясында аудармашы және сигнал/барлау бөлімдерінде қызмет етуге рұқсат берілді. 1945 жылдың қаңтарына қарай бірнеше жапон канадалық ерлер Алыс Шығыстағы британдық бөлімдерге аудармашы және аудармашы ретінде қосылды. Барлығы шамамен 200 канадалық нисейлер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Канада күштеріне қосылды. Соғыс бойында "шығыс нәсіліне" жататын канадалықтар міндетті әскери қызметке шақырылмады.

For many Japanese Canadians, World War I provided an opportunity to prove their loyalty to Canada and their allies through military service in the hopes of gaining previously denied citizenship rights. In the early years of the war, however, the supply of enlisting men surpassed demand, so recruiting officers could be selective in who they accepted. Still, large numbers of Japanese Canadians volunteered, as did members of other visible minorities like Black Canadians and First Nations, so the Canadian government proposed a compromise that, if enlisted, minorities could fight separately. The Japanese Canadian community was very energetic on this front. The Canadian Japanese Association of Vancouver offered to raise a battalion in 1915 and, upon receiving a polite reply, proceeded to enlist and train 277 volunteers at the expense of the Japanese Canadian community. This offer, however, was rejected by Prime Minister Robert Borden and his federal cabinet. Yet, by the summer of 1916, the death toll in the trenches had risen, creating a new demand for soldiers and an increased need for domestic labour, which meant that the recruitment of minorities was reconsidered. Under this new policy, Japanese Canadians were able to enlist individually by travelling elsewhere in Canada where their presence was deemed less of a threat. By the end of World War I, 185 Japanese Canadians served overseas in 11 different battalions. During World War II, some of the interned Japanese Canadians were combat veterans of the Canadian Expeditionary Force, including several men who had been decorated for bravery on the Western Front. Despite the first iterations of veterans affairs associations established during World War II, fear and racism drove policy and trumped veterans' rights, meaning that virtually no Japanese Canadian veterans were exempt from being removed from the BC coast. Small numbers of military age Japanese Canadian men were permitted to serve in the Canadian Army in the Second World War as interpreters and in signal/intelligence units. By January 1945, several Japanese Canadian men were attached to British units in the Far East as interpreters and translators. In total, about 200 Canadian Nisei joined Canadian forces during World War II. Throughout the war, Canadians of "Oriental racial origin" were not called upon to perform compulsory military service.

Жапон канадалықтарының күштеп әкетілуі, таратылуы және тұтқындалуы

1941 жылы 8 желтоқсанда Канада Жапонияға соғыс жариялағаннан кейін, көптеген адамдар «Канаданы қорғау ережелері» бойынша жапон канадалықтарын түбірден жоюды және тұтқындауды талап етті. 1800 жылдардың соңында Британдық Колумбияға жапон, қытай және Оңтүстік Азиядан келген иммигранттардан бастап, оларды елден қуу туралы ұсыныстар айтылып келді. Ванкувер парламентінің депутаты Йен Маккензи соғысты жапон канадалықтарын Британдық Колумбиядан қууға мүмкіндік ретінде қарастырды. Ол сайлау округіндегі сайлаушыға «олардың елі ешқашан Канада болмауы керек еді, мен жапондықтарды бойына сіңіре алатын халық деп есептемеймін» деп жазды. Тынық мұхитымен шектесетін Британдық Колумбия Жапониядан шабуылға оңай ұшырауы мүмкін деп саналды. RCMP және Ұлттық қорғаныс министрлігі саботаж немесе тыңшылықтың қандай да бір дәлелін таппаса да, жапон канадалықтары соғыста Жапонияны қолдайды деген қорқыныш болды. Мысалы, премьер-министр Уильям Лайон Маккензи Кинг барлық жапон канадалықтары «саботажшылар болады және сәт түскенде Жапонияға көмектеседі» деген пікірмен келісті. Барлығы 22 000 жапон канадасы (оның 14 000-і Канадада туған) 1942 жылдан бастап тұтқындалды. Көптеп тұтқындау 1942 жылдың 4 наурызында «Канаданы қорғау ережелері» бойынша қабылданған 1665-ші кеңес бұйрығымен бекітілді, бұл федералды үкіметке барлық «жапон нәсілдік тегінен шыққан адамдарды» тұтқындауға өкілеттік берді. Тынық мұхитының жағалауындағы 161 км (100 миль) ені бар аймақ «қорғалған» деп жарияланды және 18 мен 45 жас аралығындағы жапондық текті ер адамдар көшірілді. Содан кейін жапон канадалықтарының барлығы осы белгіленген аймақтан шығарылды. 1942 жылдың қараша айына қарай 22 000 адам қоныс аударды.

Қылмыстық көшіру орындары

Батыс жағалаудағы жапон канадалықтары жол лагерьлеріне, қант қызылшасы егістіктеріне немесе әскери тұтқын лагерьлеріне күштеп көшірілді. Көшірілуге дейін көптеген ер адамдар мен олардың отбасылары Ванкувердегі Гастингс паркі арқылы тіркелді; ал басқалары бірден шығысқа қарай, түрлі бағыттарға жіберілді. Парктегі көптеген ер адамдар отбасыларынан айырылып, Британдық Колумбияның ішкі аймағына немесе Канаданың басқа жерлеріне жіберілді, бірақ көптеген әйелдер мен балалар ішкі аймақтағы интернациялық лагерьлерге жіберілгенге дейін немесе прериялардағы қант қызылшасы егістіктеріне отбасылық түрде қосылуға шешім қабылдағанға дейін паркте қалды. Либералдық үкімет жаппай жапон канадалық жұмысшыларды егістіктер мен бау-бақшаларға жақын лагерьлерге, мысалы, Британдық Колумбияның Оканаган аңғарына депортациялады. Жапон канадалық жұмысшылар шаруашылық жұмысшыларының жетіспеушілігін шешу үшін пайдаланылды. Бұл балық шаруашылығы секторындағы жапондық бәсекелестіктің жойылуына әкелді. 1940 жылдары Канада үкіметі қытай, жапон және Бірінші Ұлт өкілдерін шаруашылыққа және экономиканың басқа салаларына бағыттау саясатын жасады, онда "басқа топтар табыстырақ жұмыс іздеп кетіп жатқан". 1942 жылдың наурыз айының басында барлық этникалық жапондықтардан қорғалатын аймақтан шығып кету талап етілді және оларға күндізгі уақытта ғана сыртқа шығуға тыйым салынды. Лилует аймағындағы және Кристина көліндегі түрлі лагерьлер ресми түрде "өздігінен қамтамасыз ететін жобалар" (сондай-ақ "қайта орналастыру орталықтары" деп те аталады) болып табылды, онда таңдалған орта және жоғары тапқа жататын отбасылар мен қоғамдық қауіпсіздікке көп қауіп төндірмейтін басқалар орналастырылды. Көптеген жапон канадалық ер адамдарды Канаданың басқа жерлерінде жұмысшы ретінде жұмыс істеуге күштеп жіберу отбасылар арасында жаңжал мен үрей тудырды, бұл кейбір ер адамдардың еңбек лагерьлеріне жіберу бұйрығынан бас тартуына себеп болды. 1942 жылдың 23 наурызында Нисей тобы жіберуге қарсылық көрсетті және олар Онтариодағы әскери тұтқын лагерьлеріне қамауға жіберілді. Нисейдің жаппай көшіру тобы отбасылардың бөлінуіне наразылық білдіру үшін құрылды және осы мәселе бойынша үкіметтік ұйымдармен лоббилеу жұмыстарын жүргізді. Алайда, олардың әрекеттері назарсыз қалды және топ мүшелері жер астына түсуді бастады, еңбек топтарына қосылудың орнына интернацияға түсуді немесе Онтариоға жіберуді жөн көрді. 1942 жылдың шілдесіне қарай, еңбек лагерьлерінде ереуілдер болғаннан кейін, федералдық үкімет отбасыларды БК ішкі аймағындағы немесе прериялардағы қант қызылшасы егістіктеріне көшіру кезінде бірге ұстау саясатын қабылдады.

Japanese Canadians on the west coast were forcibly moved to road camps, sugar beet farms, or prisoner of war camps. Before being sent off, many of the men and their families were processed through Hastings Park in Vancouver; others were sent immediately for various destinations eastward. Many of the men at the park were separated from their families and sent into the British Columbia Interior or elsewhere in Canada, but most women and children stayed in the park until they were sent to Internment Camps in the interior or decided as a family to join the sugar beet farms in the Prairies. The Liberal government also deported able bodied Japanese Canadian labourers to camps near fields and orchards, such as BC's Okanagan Valley. The Japanese Canadian labourers were used as a solution to a shortage of farm workers. This obliterated any Japanese competition in the fishing sector. During the 1940s, the Canadian government created policies to direct Chinese, Japanese, and First Nations into farming, and other sectors of the economy that "other groups were abandoning for more lucrative employment elsewhere." In early March 1942, all ethnic Japanese people were ordered out of the protected area, and a daytime only curfew was imposed on them. Various camps in the Lillooet area and in Christina Lake were formally "self supporting projects" (also called "relocation centres") which housed selected middle and upper class families and others not deemed as much of a threat to public safety. The forced removal of many Japanese Canadian men to become labourers elsewhere in Canada created confusion and panic among families, causing some men to refuse orders to ship out to labour camps. On March 23, 1942, a group of Nisei refused to be shipped out and so were sent to prisoner of war camps in Ontario to be detained. The Nisei Mass Evacuation Group was formed to protest family break ups and lobbied government organizations on the topic. However, their attempts were ignored and members of the group began going underground, preferring to be interned or sent to Ontario rather than join labour groups. By July 1942, after strikes occurred within the labour camps themselves, the federal government made a policy to keep families together in their removal to internment camps in the BC interior or sugar beet farms across the prairies.

Лагерь жағдайлары

Көптеген канадалықтар интернация лагерьлеріндегі өмір жағдайларын білмеді. Хастингс-парктегі лагерьде тұратын жапон канадалықтары тұрақтар мен мал төлеу орындарына орналастырылды, онда олар жеке өмірге құқығы жоқ, санитарлық жағдайы нашар ортада өмір сүрді. Бұрынғы тұтқын Кимико "қыстың қатты суығы" туралы айтты және оның жылу көзі – тұрақ ішіндегі "дөңгелек пеш" болды. Жалпы жағдай соншалықты нашар болғандықтан, Қызыл Крест соғыстан зардап шеккен азаматтарға арналған азық-түлік көмегін тұтқындарға аударды. Кейбір тұтқындар өз жағдайларына наразылық білдіріп, мүмкіндігі болғанда Британдық Колумбия қауіпсіздік комиссиясына тікелей шағымданды. Бір жағдайда, Слокан аңғарындағы жұмыстарға жіберілген және отбасыларынан айырылған 15 ер адам төрт күн бойы жұмыс істеуден бас тарды. Келіссөздерге қарамастан, ер адамдарға жұмыс істеуден бас тартқандары үшін Ванкувердегі Иммиграциялық ғимараттың түрмесіне жіберілетіні хабарланды. Олардың жағдайына наразылық білдіргендердің кейбіреуі Жапония соғысты жеңіп, Канаданы оларға өтемақы төлеуге мәжбүр етеді деп үміттенді. Хоуп қаласының шығысындағы 3-тас жолында орналасқан Ташме лагері қатал жағдайларымен танымал болды және қорғалатын аймақтан тыс жерде орналасқан. Басқа интернация лагерлері, соның ішінде Слокан, Британдық Колумбияның оңтүстік-шығысындағы Кутенэй аймағында орналасқан. Лагерьдегі басшылық лауазымдарға тек Нисей, яғни Канадада туған жапон текті азаматтар ғана тағайындалды, ал Жапониядан келген алғашқы иммигранттар – Исси мұндай мүмкіндіктерден тыс қалды. Британдық Колумбияның ішкі аймағындағы интернация лагерлері көбінесе инфрақұрылымы жеткіліксіз, адамдардың көптеп келуіне дайын емес, қараусыз қалған елді мекендерге ұқсас болды. 1942 жылдың жазы мен күзінде жапон канадалықтары келген кезде, берілген әрбір баспана бірнеше отбасымен бөлісілді, ал көптеген адамдар 1942 жылдың жазында шатырларда тұруға мәжбүр болды, ал шатырлар салынып жатқанда. Шатырлар кішкентай, ылғалды және жасыл ағаштан салынған. Қыс келгенде ағаш барлық нәрсені ылғалдандырды, ал жылу оқшаулаудың болмауынан түнде шатырлардың ішінде мұз қатып, суық болды. Тұтқындарға тұрғын үй салу үшін жасыл ағаш пен пеш берілді, көбінесе осы екі нәрсе ғана жеткілікті болды. Ерлер отбасын асырау үшін құрылыс жұмыстарында ақша табуға мүмкіндік алды, бірақ әйелдерге мүмкіндіктер өте шектеулі болды. Дегенмен, жұмыс табу өте қажет болды, өйткені интернациядағы жапон канадалықтары өздерін асырау үшін және азық-түлік сатып алу үшін жинаған аз жалақыларын немесе жұмыссыздарға үкіметтен берілетін жәрдемақыны пайдалануға тиіс болды. Көмек деңгейі соншалықты төмен болғандықтан, көптеген отбасылар лагерьде өмір сүру үшін жеке жинаған ақшаларын жұмсауға мәжбүр болды.

Many Canadians were unaware of the living conditions in the internment camps. The Japanese Canadians who resided within the camp at Hastings Park were placed in stables and barnyards, where they lived without privacy in an unsanitary environment. Kimiko, a former internee, attested to the "intense cold during the winter" and her only source of heat was from a "pot bellied stove" within the stable. General conditions were poor enough that the Red Cross transferred fundamental food shipments from civilians affected by the war to the internees. Some internees spoke out against their conditions, often complaining to the British Columbia Security Commission directly whenever possible. In one incident, 15 men who had been separated from their families and put to work in Slocan Valley protested by refusing to work for four days straight. Despite attempts at negotiation, the men were eventually informed that they would be sent to the Immigration Building jail in Vancouver for their refusal to work. Their mistreatment caused several of the men to begin hoping that Japan would win the war and force Canada to compensate them. Tashme, a camp on Highway 3 just east of Hope, was notorious for the camp's harsh conditions and existed just outside the protected area. Other internment camps, including Slocan, were in the Kootenay Country in southeastern British Columbia. Leadership positions within the camps were only offered to Nisei, or Canadian born citizens of Japanese origin, thereby excluding Issei, the original immigrants from Japan. The internment camps in the B. C. interior were often ghost towns with little infrastructure to support the influx of people. When Japanese Canadians began arriving in the summer and fall of 1942, any accommodations given were shared between multiple families and many had to live in tents while shacks were constructed in the summer of 1942. The shacks were small and built with damp, green wood. When winter came, the wood made everything damp and the lack of insulation meant that the inside of the shacks often froze during the night. Very little was provided for the internees – green wood to build accommodation and a stove was all that most received. Men could make some money in construction work to support their families, but women had very few opportunities. Yet, finding work was almost essential since interned Japanese Canadians had to support themselves and buy food using the small salaries they had collected or through allowances from the government for the unemployed. The relief rates were so low that many families had to use their personal savings to live in the camps.

Соғыстан кейінгі

Көбінесе интернаттан кейін отбасылар қайта біріге алмайтын. Көптеген аналар балаларымен, бірақ күйеусіз қалды. Бұдан әрі, қауымдастықтарды қайта құру мүмкін болмады. Қауымның жоқтығы ұрпақтар арасындағы үзілісті одан да күшейтті. Балалардың үйден тыс жапон тілінде сөйлейтін ешкімі болмағандықтан, олар тілді толық меңгермейтін. Осы қауымдық жіктеп-бөлу жапон мәдени негізінің әлсіреуіне алып келді, көптеген балалар өз мәдениетімен берік байланысын жоғалтты. Аналар да өздеріне тән қайраттылық танытып, жалақылы жұмыстарға белсенді кірісіп, нәтижесінде балаларына жапон мәдениеті мен дәстүрлерін үйретуге уақыттары азайды. Интернат лагерьлері жапон канадалықтарының өмір салтын түбірінен өзгертті.