Кіріспе

Көптүрлі эритема (EM) – әдетте екі қолдың бетінде пайда болатын, мақсатты зақымдарға айналатын қызыл дақтармен көрінетін тері жағдайы. Бұл эритемнің бір түрі, иммундық кешендердің (көбінесе IgM-мен байланысқан кешендердің) тері мен ауыздың шырышты қабығының беткі микроқантамырларына шоғырлануымен байланысты болуы мүмкін, бұл көбінесе инфекциядан немесе дәрілік заттарға ұшырағаннан кейін пайда болады. Бұл сирек кездесетін ауру, ең көп таралғандығы адамның екінші және үшінші онжылдықтарында байқалады. Аурудың әртүрлі формалары немесе көріністері бар, оның атауы осыны көрсетеді (multiforme, "көп формалы", multi + formis). Мақсатты зақымдар – бұл әдеттегі көрініс. Жеңіл-орташа және ауыр екі түрі бар (erythema multiforme minor және erythema multiforme major). Көптүрлі эритема алғаш рет 1860 жылы фон Хебра сипаттаған. Келісім бойынша жіктеу:
Көптүрлі эритеманың кішкентай түрі – акралды тараған, типік нысаналар немесе көтеріңкі, ісінген папулалар.
Көптүрлі эритеманың үлкен түрі – акралды тараған, типік нысаналар немесе көтеріңкі, ісінген папулалар, бір немесе бірнеше шырышты қабықтардың қатысуымен; эпидермалық бөліну дене бетінің 10%-дан азын қамтиды.

Стивенс-Джонсон синдромы және токсикалық эпидермалық некролиз бұрын эритема мультиформ спектрінің бөлігі деп есептелген, бірақ қазіргі таңда олай емес. Жеңіл түрі көбінесе жеңіл қышымамен (бірақ қышыма өте күшті болуы мүмкін), симметриялы түрде орналасқан және аяқ-қолдардан басталатын қызғылт қызыл дақтармен көрінеді. Ол көбінесе классикалық «мақсатты зақымдану» пішінін алады, ортасы ақшыл, айналасы қызғылт қызыл сақина болады. 7-10 күн ішінде жазылуы қалыпты жағдай. Көптүрлі эритемамен ауыратын адамдарда, көбінесе жарақат алған жерде зақым пайда болады, мысалы, кішкене сызат немесе абразия, бір апта ішінде. Киімнің қысымы немесе тітіркену эритемалық жараның шеттерінен апталар немесе айлар бойы кеңеюіне себеп болады, тіпті ортадағы бастапқы жара жазылғаннан кейін де.

Емдеу

Көптүрлі эритема көбінесе өзінен-өзі сақындырып, емдеуді қажет етпейді. Глюкокортикоидты терапияның қажеттілігі күмәнді болуы мүмкін, себебі жағдайдың жақсаратынына анық көз жеткізу қиын.