Кіріспе
Мурвиллумба – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Солтүстік өзендер аймағында, Твид аймағында, Твид өзенінің жағасында орналасқан қала. Твид жанартауының аңғарындағы Макферсон жотасының оңтүстік-шығыс етегінде жатқан Мурвиллумба, Сиднейден солтүстік-шығысқа қарай 848 км, Квинсленд шекарасынан оңтүстікке қарай 13 км және Брисбеннен оңтүстікке қарай 132 км қашықтықта орналасқан. Қаланың атауы көбінесе М’ба немесе Мурба деп қысқартылады. 2021 жылғы халық санауы бойынша Мурвиллумбаның халқы 9 812 адамды құрайды. Жақын орналасқан Уорнинг тауы мен оған ілеспе ұлттық саябақ Бунджалунг тілінде «Бұлт ұстағыш» деген мағына беретін Воллумбин деп аталады. 1840 жылдары аймаққа ағаш өндірушілер тартылған. Қаланың іскерлік бөлігінің көп бөлігі 1907 жылы өрттен қирады. 1918 жылы Хартиган иелігінде алғашқы 18 жер учаскесі сатылымға шығарылды, ал 1920 жылдың қыркүйегінде тағы 200 жер учаскесі сатылымға қойылды. Бұл жерлер шығыстан Твид өзені мен Коммерциялық көшесі, солтүстіктен Кондонг көшесі, батыстан Ривервью көшесі және оңтүстіктен Элизабет көшесімен шектелген. Бұл учаскелер Денис Хартиганның мүлкінің бір бөлігі ретінде сатылды. 1923 жылдың желтоқсанында 9 фермалық және шағын фермалық блоктан тұратын «Брей иелігі» A.E. Budd & Son компаниясымен аукционға шығарылды. Мурвиллумба 1978 жылы «Магниттік бұрғылау тобы» Жаңа Оңтүстік Уэльс банкінен 1,7 миллион доллар қолма-қол ақша ұрлаған кезде Австралиядағы ең ірі банктік тонау оқиғасының орталығы болды. Аталған қылмыс әлі де ашылмаған. 2023 жылдың қараша айында Мурвиллумбада отты құмырсқалар табылды, бұл түр 2001 жылы жайылғаннан бері Оңтүстік-Шығыс Квинслендтен тыс жерде алғаш рет анықталды.
Murwillumbah (/m//ər/'/w//ɪ//l//ə//m//b//ɑː/ mərWILəmbah) is a town in the Northern Rivers region of New South Wales, Australia, in the Tweed Shire, on the Tweed River. Sitting on the south eastern foothills of the McPherson Range in the Tweed Volcano valley, Murwillumbah is 848 km north east of Sydney, 13 km south of the Queensland border and 132 km south of Brisbane. The town's name is often abbreviated to M'bah or Murbah. At the 2021 census, Murwillumbah had a population of 9,812. Nearby Mount Warning and its attendant national park are known as Wollumbin, meaning "Cloud Catcher", in the Bundjalung language. Timber getters were drawn to the region in the 1840s. Most of the town's business district was destroyed by fire in 1907. In 1918 an initial 18 allotments were advertised for sale in the Hartigan Estate and a subsequent 200 allotments were advertised for sale in September 1920. The land was bounded by the Tweed River and Commercial Road on the east, Condong Street on the north, Riverview Street on the west and Elizabeth Street to the south. The subdivision was sold as part of the estate of Denis Hartigan. In December 1923, "Bray Estate" made up of 9 farm and farmlet blocks was advertised to be auctioned by A. E. Budd & Son. Murwillumbah was the location of Australia's largest ever bank robbery, when A$1.7 million in cash was stolen from the vault of the Bank of New South Wales by the 'Magnetic drill gang' in 1978. The case remains unsolved. In November 2023, fire ants were discovered at Murwillumbah, the first time the species has been found outside of South East Queensland since the outbreak began in 2001.
Су тасқыны
Мурвиллумба қаласын бірнеше бөгеттер қорғайды, бірақ олар қаланың барлық бөліктерін ірі су тасқынынан толық қорғамайды. 1954 жылғы су тасқынынан да нашар болған ең ауыр су шашу 2008 жылдың қаңтарында Мурвиллумба және оның төңірегіндегі аймақтарды қатты су басқан кезде болды. 2009 жылдың мамырында да қала мен оның айналасындағы жерлерде қатты жаңбырдан кейін эвакуация жүргізілді. 2022 жылы да ірі су тасқыны орын алды. 2022 жылғы су тасқыны – тарихтағы ең нашар жағдайды көрсетті. 2017 жылғыдан да нашар болды, Мурвиллумбаның көп бөлігі су астында қалды.
Көлік
Тынық мұхиты тас жолы Оңтүстік Мурвиллумбадан өтті, бірақ 27 шақырымдық екі қатарлы жолдың Ельгун мен Чиндера арасындағы жаңартуы 2002 жылдың тамызында ашылғаннан кейін қала толығымен айналып өтті. Бұрынғы автожол, қазір әлдеқайда тыныш, Твид аңғары жолы деп аталды және солтүстік пен оңтүстіктен Мурвиллумбаға барудың негізгі жолы болып табылады. Солтүстік-батысқа қарай саябақтық туристік маршрут Чиллингхэм, Нуминбах және Табиғи көпір қалалары арқылы Нуминбах аңғарымен өтеді. Қаладан оңтүстік-батысқа қарай Уки қаласы арқылы Кёглеге жол салады, маршрут бойы Нимбинге жақын өтеді. Мурвиллумба теміржол станциясы Казино-Мурвиллумба тармағының соңғы бекеті болды және 2004 жылы желі жабылғанға дейін Сиднейге күнделікті қатынас жасады. Бүгінде NSW TrainLink автобустары Казиноға және Сиднейге қосылыс ұсынады, ал станция туристік ақпарат орталығы ретінде пайдаланылады. Аймаққа бірнеше автобус бағыттары қызмет көрсетеді. Мурвиллумба автобус компаниясы қаланың маңызды бөліктеріне, сондай-ақ Кондонг пен Укиге тұрақты қатынас ұсынады. Парсонс автобус қызметі жолаушыларды Поттсвилл, Кабарита Бич және Стокерс Сайдингпен байланыстырады. Gosel's Bus Service Уки арқылы Нимбинге қатынас жасайды. Сингх автобус қызметі қаламен Чиллингхэм, Тиалгум және Юнгелланы байланыстырады. Kinetic Group компаниясы Терранора арқылы Твид-Хедс қаласына сағат сайын қатынас жасайды. Мурвиллумба әуежайы, Уитл Майдан (ICAO коды YMUR), атақты жергілікті Екінші дүниежүзілік соғыстың Spitfire ұшқышы, қайтыс болған Боб Уитлдің құрметіне аталған. Тікелей рейстер жоқ, бірақ оның 800 метрлік шөпті ұшу-қону жолағы Мурвиллумба әуе клубын және егін шаңдау, ұшақтарды қалпына келтіру, оқу және экскурсиялық чартерлік рейстерді қамтитын бизнес-қызметтерді қолдайды.
Өнеркәсіп
Туризмнен басқа, аймақтың маңызды саласы – қант қамысы өсіру. Жақын жердегі Кондонгтағы қант зауытын 1973 жылға дейін көптеген трамвайлармен қамтамасыз етті, содан кейін механикалық қамыс жинау енгізілді. Аймақта сүт шаруашылығы да дамыған. Бүкіл аймақ бойынша кофе, банан және түрлі тропикалық жемістер мен көкөністер өндіріледі. Оңтүстік Мурвиллумбада Stone & Wood Brewing Co. компаниясының екінші сыра қайнату зауыты орналасқан, ол 2014 жылы ашылды. Жақын маңда Харе Кришна ұйымының бірі сияқты, өмір салтын өзгертуге арналған демалыс орындары да бар.
Фестивальдар
Жыл сайынғы Tweed Banana Festival, Австралиядағы екінші ең көне фестиваль қалада өткізіледі. 2005 жылы фестиваль 50 жылдығын тойлады. 2002 жылдан 2009 жылға дейін Мурвиллимба қаласының көшелерінде тарихи автожарыс фестивалі ұйымдастырылды, оның аясында қала бойынша шеру, бір шақырымдық көтерілу жолы және мыңдаған көрермендерді қызықтырған басқа да іс-шаралар өтті. Гудвуд жылдамдық фестивалі үлгісінде құрылған "Твидтегі жылдамдық" аймақтық шаралар күнтізбесіндегі маңызды оқиға болды, ол Австралияның түкпір-түкпірінен, сондай-ақ Еуропа мен Солтүстік Америкадан автомобильдер мен жарысқа қатысушыларды тартты. 2009 жылдың қыркүйегінде бұл шара Австралия раллиімен бірге өткізілді, ол Мурвиллимбада бір арнайы кезеңді жоспарлаған болатын.
Демография
2010 жылы Мурвиллумбаның халқы 9812 адамды құрады, оның 52,5% әйелдер, ал 47,5% ерлер. Мурвиллумба халқының орташа жасы 46 болды, бұл ұлттық орташа жас 38-ден 8 жасқа жоғары. Мурвиллумбада тұратын адамдардың 81,0% Австралияда туған. Туған жері бойынша ең көп кездесетін жауаптар: Англия – 3,4%, Жаңа Зеландия – 2,0%, Үндістан – 1,1%, Германия – 0,4% және Филиппин – 0,4%. Халықтың 87,7% үйінде тек ағылшын тілінде сөйлейді; ал ең көп таралған тілдер: пәнджәби – 0,9%, испан – 0,4%, француз – 0,3%, неміс – 0,3% және хинди – 0,2%.
Спорт және демалыс
Мурвиллумбада көптеген спорт клубтары бар, оның ішінде "Мурвиллумба Мустангс", "Мурвиллумба СК", "Мурвиллумба Регби клубының джентльмендері", гольф, академикалық есу, крикет, лаун-боулз және велосипед спорты.
Танымал мәдениетте
Мурвиллумба Джон Херттің қатысуымен түсірілген "Лу" (2010) фильмінің түсірілім алаңы ретінде пайдаланылды. "Көк кранның жайылымдары" романы бойынша ABC телеарнасының телесериалы да 1969 жылы Твид аймағында түсірілді. 2018 жылы қалада Крис Лиллидің қатысуымен Netflix таратқан "Lunatics" (2019) фильмінің түсірілім алаңы ретінде қолданылды. Қала британдық реалити-шоуы "Менің жұлдыздығым, мені осыдан шығарыңыз" түсірілім алаңына жақын орналасқан және шоуда жұмыс істейтін қызметкерлер мен топ үшін база ретінде пайдаланылады.