Ханс Гуидо фон Бюлов: Дирижер, пианист және композитор өмірі

Кіріспе

Неміс дирижері және пианині (1830–1894)

Генерал-фрейхерр Ханс Гвидо фон Бюлов (8 қаңтар 1830 – 12 ақпан 1894) – неміс дирижері, виртуоз пианині және романтизм дәуірінің композиторы. XIX ғасырдың ең көрнекті дирижерлерінің бірі ретінде, оның қызметі сол кездегі бірнеше маңызды композиторлардың, әсіресе Рихард Вагнер мен Йоханнес Брамстың жетістіктерін қалыптастыру үшін өте маңызды болды. Карл Таусигпен бірге Бюлов венгр композиторы, виртуоз пианині және дирижер Франц Листтің ең белгілі алғашқы шәкірттерінің бірі болды; ол 1857 жылы Листтің B минорындағы сонатасын алғаш рет көпшілікке орындады. Ол Листтің қызы Козимамен танысып, ғашық болды және ақырында оған үйленді, бірақ кейін ол Вагнерге кетіп қалды. Людвиг ван Бетховеннің шығармаларын орындау шеберлігімен танымал, ол АҚШ-қа гастрольдік сапармен барған еуропалық музыканттардың алғашқыларының бірі болды.

Өмір және мансап

Бюлов Дрезденде ежелгі және танымал Бюловтар әулетіне туған. Ол романшы де (1803–1853) мен оның әйелі Франциска Элизабет Штоль фон Бернек (1800–1888) ұлы болды. Тоғыз жасынан бастап ол профессор Фридрих Вик (Клара Шуманның әкесі) шәкірті болды. Дегенмен, ата-анасы музыка емес, құқық мамандандығын оқысын деп талап етіп, оны Лейпцигке жіберді. Ол жерде ол Франц Листпен танысты, ал Рихард Вагнердің музыкасын тыңдағаннан кейін, әсіресе 1850 жылы «Лоэнгриннің» премьерасын, ол ата-анасының тілегін елемеуге және музыкада мансап жасауға шешім қабылдады. Ол Лейпцигте атақты педагог Луи Плейдиден фортепиано сабақтарын алды. 1850 жылы Вагнердің ұсынысымен Цюрихте дирижерлік жұмысқа орналасты. Бюловтың өткір мінезі мен тілі көптеген музыканттарды ренжітті. Осы себепті ол Цюрихтегі жұмысынан босатылды, бірақ сонымен бірге жаңа және күрделі шығармаларды нотасыз орындау қабілетімен де таныла бастады. 1851 жылы Листтің шәкірті болды, 1857 жылы оның қызы Козимаға үйленді. Олардың екі қызы болды: Даниела (1860 жылы туған) және Бландина (1863 жылы туған). 1850-ші жылдар мен 1860-шы жылдардың басында ол пианист, дирижер және жазушы ретінде белсенді болды және Германияда, сондай-ақ Ресейде танымал болды. 1857 жылы ол Берлинде Листтің B минорындағы фортепиано сонатасын тұңғыш рет орындады. 1864 жылы Мюнхенде Хофкапельмейстер болды, осы лауазымда ол өзінің ең басты атағын алды. Ол 1865 және 1868 жылдары Вагнердің «Тристан мен Изольда» және «Нюрнберг шебер әншілері» операларының премьерасын өткізді, екеуі де үлкен жетістікке ие болды. Алайда, бұл кезде Козима Рихард Вагнермен романдасып, 1865 жылы Изольда есімді қызын дүниеге әкелді. Екі жылдан кейін тағы бір қызы, Ева туды. Козима мен Вагнердің қарым-қатынасы ашық болғанымен, Бюлов әйеліне ажырасуға келіспеді. Тек үшінші баласы Зигфрид туғаннан кейін ғана дирижер ақыры мойынсұнды. 1870 жылы олардың ажырасуы аяқталды, содан кейін Козима мен Вагнер үйленді. Бюлов Вагнермен қайтадан сөйлеспеді және бұрынғы әйелімен 11 жыл бойы көріскен жоқ. Дегенмен, ол композиторды кәсіби тұрғыдан құрметтегенін көрсетті, өйткені ол оның шығармаларын орындауын жалғастырды және Вагнердің 1883 жылы қайтыс болғанына қайғырды. 1882 жылы шілдеде ол актриса Мари Шанцерге үйленді. 1867 жылы Бюлов Мюнхендегі жаңадан ашылған Корольдік музыка мектебінің директоры болды. Ол Листтің үлгісімен фортепианодан сабақ берді. Ол консерваторияның директоры болып 1869 жылға дейін қызмет етті. Бюловтың Берлиндегі шәкірттерінің арасында Асгер Хамерик пен Йозеф Паше болды. Вагнердің музыкасын қолдағаннан басқа, Бюлов Брамс пен Чайковскийдің музыкасын да қолдады. Ол Чайковскийдің 1-ші фортепиано концертінің (си-бемоль минорында) тұңғыш орындаушысы болды, 1875 жылы Бостонда. Ол сонымен қатар Фредерик Шопеннің музыкасына да құштар болды, Шопеннің барлық 28 прелюдиясына эпитеттер берді, бірақ олар көбінесе қолданылмайды. Тек ре-бемоль мажорлық 15-ші прелюдиясы «Жаңбыр тамшысы» деген атауымен кеңінен танымал. Ол Бетховеннің фортепиано сонаталарының толық циклын (жадынан) алғаш орындады және Зигмунд Лебертпен бірлесіп сонаталардың басылымын шығарды. 1877–1878 жылдардың қысқы маусымында ол Глазгодағы жаңадан ашылған Сент-Эндрю залында Глазго хор одағы ұсынған оркестрлік концерттердің дирижері болып тағайындалды, олардың оркестрімен бірге Шотландияның басқа қалаларында да осы бағдарламаларды орындау үшін гастрольдік сапарға шықты. Ол дирижерлік еткен шығармалардың бірі – Брамстың 1-ші симфониясының жаңа өңделген нұсқасы. 1878 жылдан 1880 жылға дейін ол Ганноверде Хофкапельмейстер болды, бірақ «Лоэнгринде» «Аққу рыцары» рөлін орындаған тенормен ұрысқаннан кейін қызметтен кетіп, Бюлов оны «Шошқа рыцары» деп атады. 1880 жылы ол Майнингенге көшіп барды, онда ол осыған ұқсас лауазымға ие болды және Майнинген сотының оркестрін Германиядағы ең жақсы оркестрлердің біріне айналдырды, музыканттардың барлық партияларын жадынан ойнауын талап етті. Ол Майнингенде өткізген бес жыл ішінде Рихард Штрауспен кездесті (бірақ кездесу Берлинде болды). Ол жас композитор туралы алғашқы пікірін оңды бағаламады, бірақ Штраустың «Серенадасын» көргеннен кейін ойын өзгертті. Кейіннен ол Штраустың дирижер ретінде тұрақты жұмысқа орналасуына ықпал етті. Штраус сияқты, Бюлов Макс Штирнердің идеяларына қызығушылық танытты, оны жеке таныған делінеді. 1892 жылдың сәуір айында Бюлов Берлин филармониясымен өзінің соңғы өнер көрсетуін аяқтады, онда ол 1887 жылдан бері Бас дирижер болып қызмет еткен, Штирнердің идеяларын «дәріптеген» сөз сөйледі. Штирнердің өмірбаянын жазған Джон Генри Макэймен бірге ол Штирнердің Берлиндегі соңғы тұрған жеріне ескерткіш тақта орнатты. Оның оркестрлік жаңалықтарының арасында бес скрипкалық контрабас пен педальды литавраны қосу болды, педальды литавралар қазір симфониялық оркестрде стандартты аспаптарға айналды. Оның дәл, сезімтал және терең музыкалық интерпретациялары оны кейінірек гүлденген виртуоз дирижерлердің прототипі ретінде орнатып берді. Ол сонымен қатар өткір және әзілге толы музыкалық журналист болды. 1880-ші жылдардың соңында ол Гамбургқа қоныстанды, бірақ дирижерлік және фортепианода орындаумен гастрольдік сапарларын жалғастырды. Бюлов мойын қозғалысының жүйкелік ауруларынан зардап шекті, оның себебі мойын омыртқасының нервтеріндегі ісік болды. 1890 жылдан кейін оның денсаулығы нашарлай бастады, ол жазылу үшін жылырақ, құрғақ климат іздеді, ол Мысырдағы Каирдегі қонақүйінде 64 жасында қайтыс болды, соңғы концертінен он ай өткен соң.

Bülow was born in Dresden into the old and prominent House of Bülow. He was the son of novelist de (1803–1853) and his wife, Franziska Elisabeth Stoll von Berneck (1800–1888). From the age of nine, he was a student of Professor Friedrich Wieck (the father of Clara Schumann). However, his parents insisted that he study law instead of music, and they sent him to Leipzig. There he met Franz Liszt, and on hearing some music of Richard Wagner—specifically, the premiere of Lohengrin in 1850—he decided to ignore the dictates of his parents and make himself a career in music instead. He studied the piano in Leipzig with the famous pedagogue Louis Plaidy. He obtained his first conducting job in Zürich, on Wagner's recommendation, in 1850. Bülow had a strongly acerbic personality and a sharp tongue; this alienated many musicians whom he worked with. He was dismissed from his Zurich job for this reason, but at the same time he was beginning to win renown for his ability to conduct new and complex works without a score. In 1851, he became a student of Liszt, marrying his daughter Cosima in 1857. They had two daughters: Daniela, born in 1860, and Blandina, born in 1863. During the 1850s and early 1860s he was active as a pianist, conductor, and writer, and became well known throughout Germany as well as Russia. In 1857, he premiered Liszt's Piano Sonata in B minor in Berlin. In 1864 he became the Hofkapellmeister in Munich, and it was at this post he achieved his principal renown. He conducted the premieres of two Wagner operas, Tristan und Isolde and Die Meistersinger von Nürnberg, in 1865 and 1868 respectively; both were immensely successful. Meanwhile, however, Cosima had been carrying on an affair with Richard Wagner and gave birth to their daughter Isolde in 1865. Two years later, they had another daughter, Eva. Although Cosima and Wagner's affair was now open knowledge, Bülow still refused to grant his wife a divorce. It was only when she gave birth to a third child, Siegfried, that the conductor at last relented. Their divorce was finalized in 1870, after which Cosima and Wagner married. Bülow never spoke to Wagner again, and he did not see his former wife for 11 years afterwards. However, he apparently continued to respect the composer on a professional level, as he still conducted his works and mourned Wagner's death in 1883. In July 1882 he married the actress Marie Schanzer. In 1867 Bülow became director of the newly reopened Königliche Musikschule in Munich. He taught piano there in the manner of Liszt. He remained as director of the Conservatory until 1869. Bülow's students in Berlin included Asger Hamerik and Joseph Pache. In addition to championing the music of Wagner, Bülow was a supporter of the music of Brahms and Tchaikovsky. He was the soloist in the world premiere of the Tchaikovsky Piano Concerto No. 1 in B flat minor in Boston in 1875. He was also a devotee of Frédéric Chopin's music; he came up with epithets for all of Chopin's Opus 28 Preludes, but these have generally fallen into disuse. Only the D flat major Prelude No. 15 is widely known by his title, the "Raindrop". He was the first to perform (from memory) the complete cycle of Beethoven's piano sonatas, and with Sigmund Lebert, he co produced an edition of the sonatas. For the winter season of 1877–1878, he was appointed as conductor of the orchestral subscription concerts presented at the newly opened St Andrew's Hall in Glasgow by Glasgow Choral Union, touring with their orchestra to repeat these programmes in other Scottish cities. Among the works he conducted there was the recently revised version of Brahms Symphony No 1. From 1878 to 1880, he was Hofkapellmeister in Hanover but was forced to leave after fighting with a tenor singing the "Knight of the Swan [Schwan]" role in Lohengrin; Bülow had called him the "Knight of the Swine [Schwein]". In 1880 he moved to Meiningen where he took the equivalent post, and where he built the Meiningen Court Orchestra into one of the finest in Germany; among his other demands, he insisted that the musicians learn to play all their parts from memory. It was during his five years in Meiningen that he met Richard Strauss (though the meeting actually took place in Berlin). His first opinion of the young composer was not favorable, but he changed his mind when he was confronted with a sample of Strauss's "Serenade". Later on, he used his influence to give Strauss his first regular employment as a conductor. Like Strauss, Bülow was attracted to the ideas of Max Stirner, whom he reputedly had known personally. In April 1892 Bülow closed his final performance with the Berlin Philharmonic, where he had been serving as Principal Conductor since 1887, with a speech "exalting" the ideas of Stirner. Together with John Henry Mackay, Stirner's biographer, he placed a memorial plaque at Stirner's last residence in Berlin. Some of his orchestral innovations included the addition of the five string double bass and the pedal timpani; the pedal timpani have since become standard instruments in the symphony orchestra. His accurate, sensitive, and profoundly musical interpretations established him as the prototype of the virtuoso conductors who flourished at a later date. He was also an astute and witty musical journalist. In the late 1880s he settled in Hamburg, but continued to tour, both conducting and performing on the piano. Bülow suffered from chronic neuralgiform headaches, which were caused by a tumor of the cervical radicular nerves. After about 1890 his mental and physical health began to fail, and he sought a warmer, drier climate for recovery; he died in a hotel in Cairo, Egypt, at the age of 64, ten months after his final concert performance.

Цитаталар

"Тенор – адам емес, дерт." Тромбонистке: "Сенің үнің – канализация арқылы ағып жатқан қуырылған ет соусы сияқты естіледі." "Бах – музыканың Ескі өсиеті, ал Бетховен – Жаңа өсиеті." "Бастапқыда ырғақ болды."