Кіріспе
Малайзиядағы қала
51.6% қытайлар
24.3% Бумипутералар
24.1% малайлар
0.3% Сабах және Саравак штаттарының жергілікті халықтары
14.1% үндістер
0.5% басқа ұлттар
9.5% азамат емес адамдар
24.3% Bumiputera
24.1% Malay
0.3% indigenous groups from Sabah and Sarawak
14.1% Indian
0.5% Other ethnicities
9.5% Non citizens
2020 жылғы деректер бойынша Баттерворт қаласының жалпы халқы 80 378 адамды құрады. Баттерворт қаласының аты 19 ғасырдың ортасында Малакка тіласының губернаторы болған Уильям Джон Баттерворттың есімімен байланысты. Британдық үстемдік кезінде қала Джордж Таунға жақын орналасқандықтан, көліктік хаб ретінде дамыды. Британдық Шығыс Индия компаниясы бастапқыда Себеранг Перай (кейін Уэлсли провинциясы деп аталды) ауыл шаруашылығы үшін алған болса, Баттерворт 20 ғасырдың екінші жартысында қарқынды индустриализацияға куә болды. 1974 жылы Пенанг порты осы қалаға көшірілді. Сонымен қатар, қаланың паром терминалына жақын орналасқан Баттерворт теміржол станциясы Малайя теміржолының маңызды станциясы болып табылады, оның пойыздар қызметін Малайя теміржолы және Таиланд мемлекеттік теміржолы жүзеге асырады. Баттервортта сондай-ақ британдық құрылысқа ие RMAF Баттерворт базасы орналасқан, ол қазір Малайзия Корольдік әуе күштерінің маңызды базасы ретінде жұмыс істейді.
Этимология
Баттерворт қаласы 1843 жылдан 1855 жылға дейін Малакка түрақты жерлесімдерінің губернаторы болған Уильям Джон Баттерворттың құрметіне аталған.
Тарих
Тарихи байланыстар Кедах сұлтанатының дәуірі 1136–1821 Сиам 1821–1831 Британдық Шығыс Үндістан компаниясы 1831–1857 Британдық Радж 1857–1867 Түзілімдер 1831–1941; 1945–1946 Жапония империясы 1941–1945 Малайя одағы 1946–1948 Малайя федерациясы 1948–1963 Малайзия 1963 – қазірге дейін Баған атты балық аулау ауылы Британдық Шығыс Үндістан компаниясы бұл аймақты басып алғанға дейін болған. Баттерворт қаласы Британдық Радж кезеңінде пайда болды және сол кездегі Түзілімдердің губернаторы Уильям Джон Баттерворттың құрметіне аталды. 1900 жылға қарай Британдық Малайяның бойымен созылатын теміржол желісі Баттервортқа дейін жеткізілді. Бұл дамыған жағдайлар қалаға қалайыны тиімді тасымалдануына мүмкіндік берді, Баттерворт транзиттік пункт ретінде қызмет етті, онда қалайы Джордж Таунға қорыту және экспорттау үшін жіберілетін. Пенангтың қалған бөлігі сияқты, Баттерворт та 1941 жылдың желтоқсаны мен 1945 жылдың қыркүйегі аралығында жапондықтар тарапынан басылып алынды. Малайяға жапондықтардың басып кіруінің алғашқы күндерінде RAF Баттервортта орналасқан Корольдік әуе күштері мен Австралия Корольдік әуе күштерінің бөлімшелері Пенанг үстінен жапондық әуе шабуылдарына тойтарыс беруге тырысып, ауыр шығынға ұшырады. Бұл одақтас бөлімшелер 15 желтоқсанға дейін оңтүстікке шегінуге мәжбүр болды, ал RAF Баттервортты 20 желтоқсанда Жапон императорлық 25-ші армиясы басып алды. 1957 жылы Малайя тәуелсіздік алғаннан кейін, 1960 жылдары импортты алмастыру өнеркәсіптерін дамыту мақсатында Альянс үкіметі, сол кездегі бас министр Вонг Поу Ни басшылығымен, Пенангтағы алғашқы өнеркәсіптік аймақ ретінде Мак Мандинді дамытты. Мак Мандин өнеркәсіптік аймағы 1961 жылы құрылды. 1974 жылы Пенанг порты Джордж Тауннан Баттервортқа көшірілді, бұл қаланың экономикасын едәуір нығайтты. Баттерворт қалалық кеңесі 1953 жылы құрылды. Алайда, 1962 жылы қалалық кеңес Себеренг Перай Солтүстік ауылдық округінің кеңесімен біріктірілді. Себеренг Перайдағы жергілікті басқару органдары біріктіріліп, 1976 жылы Себеренг Перай қалалық кеңесіне дейін жаңартылды. 20 ғасырдың соңында Баттерворт құлдырау кезеңін бастан кешірді. Қала әкімшілік децентрализациядан қатты зардап шекті.
География
Баттерворт Солтүстік Себеренг Перай ауданының ең оңтүстік ұшында, оңтүстікте Перай өзені мен батыста Пенанг бұғазының арасында орналасқан. Перай өзені Баттерворт пен көршілес Перай арасындағы табиғи шекараны құрайды, ал Перай өзеннің оңтүстік жағалауында жатыр. Екі аймақ Прай өзенінің көпірі арқылы байланысқан, ол өзеннің барлық енін жабады. Баттерворттың ауданы – [аудан мөлшері], және оған Баган Ажам, Баган Далам, Баган Джермал және Баган Луар сияқты шағын аудандар кіреді.
Жер
Баттерворт теміржол станциясы Малай теміржолының батыс жағалау маршрутындағы маңызды станциялардың бірі болып табылады. Сондықтан, Малайя теміржолының тұрақты қызметтері Малайзияның батыс жағалауындағы басқа қалаларға, оның ішінде Ипох, Куала-Лумпур, Малакка және Джохор-Бахруға, сондай-ақ Сингапурдың солтүстігіндегі Вудлендс қаласына қолжетімді. Бұдан өзге, Баттерворт теміржол станциясы Таиланд мемлекеттік теміржолының Оңтүстік желісінің (Паданг-Бесар арқылы) және Бангкоктен келетін халықаралық экспресс аялдамасы болып табылады. Ерекше айта келерлік жайт, бұл теміржол вокзалы Бангкок пен Сингапур арасындағы Шығыс және Батыс экспресінің де маңызды аялдамасы болып табылады. Соңғы жылдары Баттерворт теміржол станциясы мен Сұлтан Абдул Халим паром терминалының жанында Пэнанг-Сентрал жобасы жүргізілуде. Пэнанг штатының негізгі көлік хабы және Куала-Лумпур орталық станциясына Пэнангтың жауабы ретінде қарастырылатын Пэнанг-Сентрал, қоғамдық және қалааралық автобустар үшін терминал ретінде қызмет етуі тиіс. Қоғамдық автобус қызметтерін екі компания – Rapid Penang және Cityliner ұсынады. Баттерворттың көлік хабы ретіндегі маңыздылығына байланысты, Rapid Penang бағыттарының көп бөлігі осы қаладан басталып, сонда аяқталады. Rapid Penang-тың 601, 602, 603, 604, 605, 608, 701, 702, 703, 709 және 801 нөмірлі автобус маршруттары Баттервортты Себеранг Перайдағы басқа қалалармен, соның ішінде Перай, Букит Мертажам, Кепала Батас және Нибонг Тебалмен байланыстырады, ал компанияның қалааралық маршруттары Баттервортты Кедах штатындағы Сунай Петани және Перак штатындағы Парит Бунтармен байланыстырады. Cityliner тағы алты автобус маршрутын басқарады, олар Баттервортты Себеранг Перай, Кедах және Перак қалаларындағы бірнеше бағыттармен байланыстырады. Сонымен қатар, 2005 жылы Баттерворт сыртқы айналма жолы (BORR) аяқталды, ол қаланың шығысындағы Солтүстік-Оңтүстік тас жолындағы трафик тұрқыласын азайтуға, сондай-ақ Баттерворттың ішінде трафик ағынын таратуға көмектеседі. BORR құрамына Прай өзенінің көпірі кіреді, ол Баттерворт пен Перайды оңтүстікке байланыстыратын кабельдік көпір. Баттерворт ішіндегі тағы бір маңызды тас жол – Баттерворт-Кулим тас жолы, ол Кедах штатындағы Баттервортты Кулиммен байланыстыратын штаттағы тас жол.
Туристік жерлер
Тоу Бу Конг ғибадатханасы – даосизмнің басты құдайы Думу және Тоғыз император құдайларына арналған даосизм ғибадатханасы. 1970-ші жылдар мен 2009 жыл аралығында кезең-кезеңмен салынған Джалан Раджа Удадағы ғибадатхана қазір қытай күнтізбесі бойынша тоғызыншы айдың тоғызыншы күні жыл сайын өткізілетін Тоғыз император құдайлары фестивалінің негізгі орталығы болып табылады. 1853 жылы негізделген бұл ғибадатхана индуизм құдайы Мариамманға, яғни жаңбыр құдайына арналған.
Әскери
Малайзия Корольдік Әуе күштерінің RMAF Баттерворт әуе алаңы Баттерворт қаласының солтүстігінде орналасқан. 1941 жылы, Малайзияға жапон шабуылынан аз бұрын британдықтар салған бұл әуе алаңы, Пенанг үстіндегі әуе кеңістігін қорғауға тапсырылған Корольдік Әуе күштері мен Австралия Корольдік Әуе күштерінің эскадрильяларына қызмет етті. Алайда, жапондықтар дереу әуеде басымдыққа ие болды және осы процесте Баттерворт әуе алаңына зақым келтірді. 1941 жылдың 20 желтоқсанында станция Жапон Императорлық 25-ші армиясымен басып алынды. Соғыстан кейінгі кезеңде Баттерворт әуе алаңы Корольдік Әуе күштері, содан кейін Австралия Корольдік Әуе күштері тарапынан сол кездегі Малайзиядағы коммунистік қауіпке қарсы күреске пайдаланылды. Баттервортта орналасқан австралиялық эскадрильялар 1960 жылдардағы Индонезиямен қарым-қатынас кезінде де әрекет етті. 1988 жылы Баттерворт әуе алаңы Малайзия Корольдік Әуе күштеріне тапсырылды. Қазір RMAF Баттерворт деп аталатын бұл әуе алаңы Бес Елдің Қорғаныс Келісімі аясында Малайзия мен Сингапурды қамтитын Біріктірілген Аймақтық Қорғаныс Жүйесінің бас штабына ие.